Tarıhı joldamanyń tarıhy

«Halyqaralyq jarystarda jıǵan upaıymyz boıynsha Olımpıadaǵa joldama berildi. Shyńǵys úshin bul Olım­pıa­da úlken tájirıbe bolary anyq. Ekinshi joldama alatyn múmkindigimiz de bolǵan. Alaıda upaı sanynyń azdyǵy­na baılanysty ol joldamadan qaǵyl­dyq», dedi komandanyń bas bapkeri Dilshat Mıraev.

Shyńǵys Rakparov Almaty qalasynda dúnıege kelgen. Boz­bala shaǵynda elishilik jarystarda táýir nátıjege ıe bol­ǵan ol 2013 jyldan bastap ha­­lyq­aralyq arenalarda boı kór­­sete bastady. Ol sol jyly Pol­shanyń Shırk qala­synda uıym­dastyrylǵan FIS ký­bo­gynda baq synap, máre sy­zy­ǵyn nebári 91-shi bolyp kesken edi. Bul onyń sheteldegi alǵash­qy eń iri jarysy bolatyn. Keıin­nen ol túrli baıraqty báse­ke­ler­de el namysyn qorǵady. 2017 jyly Almaty men Asta­nada uıymdastyrylǵan qys­­qy Azıadada Qazaqstan qura­ma­sy­nyń eń úzdik nátıjesin kórsetti.

«Olımpııa oıyndaryna daıyndyq joǵary deńgeıde ótip jatyr. Karantın kezinde jat­tyǵý jasaýǵa ábden úıren­dim. Al irikteý kezeńderine toq­talar bolsam, jarystar óte qıyn boldy. Pandemııaǵa baılanysty kóptegen jarys­tan qalyp qoıdyq. Árıne, bul óz kezeginde sporttyq ba­by­­myz­dy saqtap turýǵa keri áse­rin tıgizdi. Degenmen alǵa qoı­ǵan maq­satymyzdy oryn­da­­dyq. Olım­pıadada shańǵy qos­sa­ıy­synan el namysyn alǵash bolyp qorǵaımyn. Bul – men úshin úlken abyroı», deıdi Sh.Rakparov.

Atalǵan sport túriniń tarıhyna úńiletin bolsaq, elimizde shań­ǵymen tramplınnen sekirý jáne shańǵy qossaıysy sporty­nyń damýy Qadyr Nú­kın, Aleksandr Stepanov, Sergeı Gırjen jáne Pavel Chýlok sekildi sportshylardyń esim­derimen tyǵyz baılanysty. Olar Almaty mańaıynda K-20, K-25 sanattaǵy tramplın salyp, jergilikti turǵyndardyń osy sport túrimen jattyǵýyna zor múmkindik jasady. Ekin­shi dúnıejúzilik soǵys aıaqtal­ǵan­nan keıin A.Stepanov shekara ýchılıshesiniń kýrsanttarymen birge Almatynyń irge­sin­degi «Taýly qyrat»  mekeni aýmaǵynda 50 metrlik tramplın saldy.

Al 1956 jyldyń jazynda de­ne shynyqtyrý ınstıtýtynyń oqy­tý­shysy Edýard Chýprovtyń bas­tamasymen 55 metrlik tramplın boı kóterdi. Arada bir jyl ótkende bul jerde shańǵymen tramp­lınnen sekirý jáne shań­ǵy qossaıysy boıynsha birin­shi respýblıkalyq jarys uıym­dastyryldy.

1959 jyly Qazaqstanda osy sport túrinen taǵy aýqym­­dy ja­rystyń jalaýy jelbire­di. Iаǵnı KSRO quramyn­daǵy 9 res­­­pýb­­lıkanyń eń úzdik sportshy­lary bas qosyp, ózara kim myqtyny anyqtady. Arada úsh jyl ótkennen keıin, ıaǵnı 1962 jyly shańǵymen tramplınnen sekirý jáne shańǵy qos­sa­ıy­synan Qazaqstan qura­ma­synyń sportshylary Baký­rıa­nıde (Grýzııa) ótken KSRO Spar­takıadasynda jal­py­ko­mandalyq esepte besinshi orynǵa taban tiredi. Sondaı-aq dál sol jyly Qazaq KSR-niń 14 dúrkin chempıony Aleksandr Chıvjel qazaqstandyq sportshylar arasynda eń birinshi bolyp «Sport sheberi» degen ataqqa ıe boldy.

1964 jyly elimizde jasan­dy jabyny bar tramplın paı­dalanýǵa berilip, sportshy­larymyzǵa jyl boıy jattyǵý jasaýǵa múmkindik paıda boldy. Bul óz kezeginde qazaq­standyq sportshylardyń KSRO birin­shilikterindegi jańa tabystarǵa qol jetkizýine septigin tıgizdi.

1966 jyly Qazaqstanda shań­ǵy­men tramplınnen sekirý jáne shańǵy qossaıysy bo­ıynsha mamandandyrylǵan alǵashqy mektep ashyldy. Ony 1970-1990 jyldar aralyǵynda Qazaq KSR-niń birneshe dúr­kin chempıony Qadyr Núkın bas­qardy. Atalǵan mektep sol jyl­­­dary kóptegen joǵary dá­re­­­jeli sport sheberin tár­bıe­lep shyǵardy.

Mine, atalǵan sport túri­niń Qazaqstanda keń etek jaıýy­nyń qysqasha tarıhy osyndaı. Aldaǵy ýaqytta bul sport túri budan da jaqsyraq tanylyp, aldaǵy Olımpııa oıyndarynda joldama sany birneshe esege artady dep úmittenemiz.

Aıta keteıik, Beıjiń Olım­pıadasynda shańǵy qossaıy­synan úsh júlde jıyntyǵy sarapqa salynady. Bir qyzyǵy, shańǵy qossaıysy – bıylǵy Olımpıadada tek qana erler baq synaıtyn jalǵyz sport túri.