Prezıdent • 08 Aqpan, 2022

Azamattar tabysyn arttyrý – basty mindet

216 ret kórsetildi

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tóraǵalyǵymen Úkimettiń keńeıtilgen otyrysy ótti. Otyrys barysynda eldiń 2021 jylǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damý qorytyndysy baıandalyp, bıylǵa arnalǵan is-qımyl jospary qarastyryldy. Jıyndy ashqan Prezıdent byltyr el ekonomıkasynyń 4 paıyzǵa óskenin, biraq qańtar oqıǵasy bizdiń ómirimizdi túbegeıli basqa arnaǵa buryp jibergenin aıtty.

Infografıkany jasaǵan Amangeldi QIIаS, «EQ»

– О́ńdeý ónerkásibi 5,5, qurylys ındýstrııasy 7,6 paıyzǵa artty. Qyzmet kórsetý salasynda oń úrdis bar. Saýda-sattyq – 9,2, kólik salasy 3,6 paıyzǵa ulǵaıdy. Degenmen, ınflıasııa deńgeıi mejeden asyp ketti. Bul kórsetkish 8,4 paıyz boldy. О́kinishke qaraı, qańtar oqıǵasy qalypty ómirimizdi túbegeıli ózgertti. Tártipsizdik saldarynan kóp­te­gen qazaqstandyq zardap shekti. Shaǵyn jáne orta bıznes shyǵynǵa batty. Sońǵy derekter boıynsha bızneske 100 mlrd teńge kóleminde zalal keldi. Jańa úki­mettiń aldynda el ekonomıkasyn turaq­tandyrý jáne ınflıasııany tómendetý boıynsha mindet tur. Bul – mańyzdy mindet. Sondyqtan ony basymdyqtardyń biri retinde sanaýymyz qajet. Eń bastysy, azamattarymyzdyń tabysyn arttyrýymyz qajet, – dedi Q.Toqaev. p

Prezıdent qazirgi sátte elde mıl­lıonǵa jýyq azamattyń tabysy eń tómengi kúnkóris mólsherine de jetpeıtinin jetkizdi.

«Tabys – keleshekke degen senimdi oıatyp, halyqtyń ál-aýqatyn arttyratyn basty faktor. О́kinishke qaraı, sońǵy ýaqytta halyq tabysy ekonomıkanyń jaqsarýy esebinen emes, áleýmettik transfert esebinen ósti. Tek qana áleýmettik járdemaqy men zeınetaqyǵa kún kórip otyrǵan adamdar da az emes. Bes jylda halyqtyń jalpy tabysyndaǵy eńbek kirisiniń úlesi 80 paıyzdan 67 paıyzǵa qysqarǵan. Al áleýmettik transfertter 17-den 29 paıyzǵa ósken. Qazir azamattardyń tabysy jalaqyǵa emes, bıýdjet shyǵynyna táýeldi bolyp tur. Qaryzǵa batyp, kedeılikke urynǵan adamdar sany kóbeıýde. Sóıte tura, ortasha jalaqy men jan basyna shaqqandaǵy tabys kólemi udaıy ósip keledi degen kópirme esep berilýde. Bul – naǵyz kózboıaýshylyq. Meniń tapsyrmam boıynsha, halyqtyń tabysyn arttyrýǵa arnalǵan baǵdarlama ázirlenip jatyr. Bul qujatta turǵyndardyń kirisin kóbeıtýmen qatar orynsyz shyǵyndy azaıtatyn tyń sharalar qarastyrylýy tıis», dedi Q.Toqaev.

Sondaı-aq Prezıdent ákimderdiń bıýd­jettik derbestigi týraly da sóz qozǵady.

«Barlyq deńgeıdegi ákimderdiń bıýd­jet­tik derbestigin arttyrý qajettiligine arnaıy toqtalǵym keledi. О́ńirlerdiń 82 paıyzy dotasııada otyr, bul durys emes. Bul – bizdiń ádistememizdiń, bıýdjetaralyq qatynastardyń erek­sheligi. Ákimder qashan kórseń jalpy jáne maqsatty mándegi transfert surap mınıstrlik tabaldyryǵyn tozdyryp júredi. Sosyn, ortalyq deńgeıindegi shyǵyny mol bastamalar «Jergilikti bıýdjetke laqtyramyz, al ákimder ózderi rettep alsyn» degen ustanymmen sheshiledi. Qazir olaı jumys isteýge bolmaıdy», dedi.

Memleket basshysy formaldy erejeler men prosedýralardy kózsiz ustaný prosestiń nátıjege qysym kórsetýmen aıaqtalatynyn da aıtty.

«Jyldar boıy tapsyrmalar berilip, sarapshylar rekomendasııalar ázirlep keledi. Biraq sonyń bári bıýrokratııa batpaǵyna batyp, kertartpalyqqa urynyp jatady. Sondyqtan da bıýdjettik josparlaý boıynsha sheshimtal reforma júzege aspady. Muny qalaı túsinýge bolady? Jańasha jumys isteýge qabilettiń jetpeýi me, álde ózderi bas ııýge májbúr bolyp otyrǵan mınıstrlik pen ákimdikterge áser etý tetikterin joǵaltyp alamyz dep qorqý ma? Sol sebepti, sıfrlandyrýǵa sáıkes teńdestirilgen sheshim qabyldaýǵa bir aı ýaqyt beremin», dedi Memleket basshysy.

Jıynda sóz alǵan Premer-Mınıstr Álıhan Smaıylov byltyr ishki jalpy ónim ósimi 4 paıyzdy qurap, turaqty ekonomıkalyq ósimniń negizgi faktory – naqty sektor bolǵanyn atap ótti.

«О́nerkásip óniminiń kólemi 8,38 paıyzǵa jetti. Taý-ken ónerkásibin esepke almaǵanda, negizgi ekonomıkaǵa salǵan ınvestısııalar 9,5 paıyzǵa ulǵaıdy. Tikeleı sheteldik ınvestısııalar 2021 jyldyń 9 aıynda shamamen 50 paıyzǵa ósip, 18,8 mlrd dollardy qurady.
11 aıdyń qorytyndysy boıynsha syrtqy saýda men ınvestısııa tartý salasynda biraz ósim baıqaldy. Syrtqy saýda aınalymy 15,4 paıyzǵa ósip, 91,4 mlrd dollarǵa jetti. Taýarlar eksporty 25 paıyzǵa artyp, 54,5 mlrd dollardy qurasa, ımport kólemi 4,2 paıyzǵa ósip, shamamen 37 mlrd dollar boldy», dedi Úkimet basshysy.r

Qasym-Jomart Toqaev shaǵyn bıznesti «Atameken» UKP-nyń múshelik jarnasynan bosatýdy tapsyrdy. Memleket basshysy otandyq bıznes qurylymyndaǵy shaǵyn kompanııalar úlesiniń 90 paıyzdy qurap otyrǵanyn málimdedi.

«Palatany reformalaý kezinde onyń shaǵyn bıznesti damytý, qorǵaý jáne qoldaýdaǵy fýnksıonalyn biriktirý qajet. Bul rette shaǵyn bıznesti mindetti múshelik jarnadan bosatý mańyzdy», dedi Prezıdent.

Á.Smaıylov qańtar oqıǵasynan keıin Prezıdenttiń shuǵyl bergen 108 tapsyrmasynyń 44-i oryndalǵanyn, qazir áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıdy turaqtandyrý jónindegi jedel is-jospar aıasynda eldiń barlyq aımaǵynda qoǵamdyq tártip qalypqa kelgenin aıtty.

«Kommýnaldyq qyzmetterdiń baǵa­lary men tarıfteriniń ósýine jarty jylǵa moratorıı engizildi. Janar-jaǵar­maıǵa jáne gazǵa shekti baǵalar belgilendi. Úkimet janyndaǵy otandyq kásipkerler keńesi quryldy. Ýtılızasııalyq alymdar memleketke berildi. 100 paıyz mem­lekettik uıym – «Jasyl damý» aksıo­nerlik qoǵamy ja­ýapty operator bolyp aıqyndaldy», dedi Á.Smaıylov.

Onyń aıtýynsha, avtokólik pen aýylsharýashylyq tehnıkalaryna salynatyn ýtıl alymy aıtarlyqtaı tómendeıdi. Bul boıynsha jumys jal­ǵasyp jatyr. Sonymen qatar Premer-Mınıstr jeńildetilgen avtonesıeleý baǵdarlamasy úshin 100 mlrd teńge bólinetinin de jarııalady. Jıyn barysynda Memleket basshysy otandyq avtoóndiris jaıyna da kóńil bólip, ónerkásip saıasatynda negizinen avtokólik jasaý salasyna basymdyq berilgenin, alaıda otandyq ónim úlesi áli de tómen ekenin aıtty. «Ashylyp jatqan jumys oryndary da az. О́nerkásip salasyna jaýapty mınıstr ındýstrııalandyrýdyń barlyq máselesimen muqııat aınalysýǵa tıis. Ásirese damý múmkindigi joǵary salalarǵa basa mán berýdi tapsyramyn», dedi. Sonymen birge ýtılızasııalyq alym máselesine de pikir bildirdi.

– Ýtılızasııalyq alym boıynsha biz sheshim qabyldadyq. Barlyq qarajat memleketke túsedi. Endi stavkalardyń mólsherin anyqtaý qajet. Jumys toby bul máseleni belsendi talqylaýda. Birden aıta ketý kerek, ýtıl alymdy biz qaıta qaraımyz. Biraq shekten shyǵýdan aýlaq bolý kerek. Avtoónerkásipti damytýǵa jumsalǵan aqshany jelge shashyp, ımporttyq eski kólikter aǵynyna óz naryǵymyzdy ashýǵa bolmaıdy. Ýtılızasııalyq nemese tirkeý alymy túpki maqsat emes. Bastysy, tutynýshylar úshin avtokólik pen aýyl sharýashylyǵy tehnıkasynyń qoljetimdiligin qamtamasyz etý. О́ndirýshiler men dıstrıbıýterler tarapynan áreket bolady dep senemin, – dedi Prezıdent jıynda.

Pandemııa daýylynan bank sektory­nyń aman shyqqany, ári birshama tabysqa jetkeni de belgili. Árıne, kirisi mol sala­nyń tıimdiligin ońdy paıdalana bilý qajet. Muny Prezıdent jıi aıtyp júr. Osy joly da arnaıy toqtalyp, bank­terdi tıimdi jobalardy nesıeleýge ynta­lan­dyratyn retteýshilik mehanızm qurý kerek ekenin atap ótti. Sondaı-aq ınflıa­sııa deńgeıi 2025 jylǵa qaraı 3-4 paıyz dá­lizinde bolýǵa tıis dep tapsyrma júktedi.

«Ulttyq bank ınflıasııa dálizin 2022 jyly 4-6 paıyz deńgeıinde, 2025 jyly 3-4 paıyz deńgeıinde ustap turý úshin táýelsiz aqsha-nesıe saıasatyn, aqylǵa qonymdy saıasat ustaný kerek. Naqty ekonomıkany kredıtteý týraly da umytýǵa bolmaıdy. 2018 jyldan beri bank sektoryn ornyqty damytý baǵdarlamasy iske asyrylyp jatyr. Problemaly kredıtterdiń shyǵynyn jabý úshin bank­terge 700 mlrd teńge bólingen. Alaıda bankter tarapynan kredıt qoljetimdiligi jáne kólemi boıynsha qarymta qadam baıqalyp otyrǵan joq. Eski problema. Únemi aıtyp júrmiz. О́timdiligi joǵary profısıtter ósip jatyr. Bul problemany bilemiz. Ol bankterdiń atyn da bilemiz. Búginde atalǵan profısıt 12 trln teńgedeı bolǵan. Bul qarajat ekonomıkaǵa, onyń ishinde bıznestiń aqylǵa qonymdy jolmen damýy­na, ıpotekalyq naryqqa jumys isteýi kerek. Retteý tetigin qurý kerek. Sol arqy­ly bankterdiń tıimdi jobalardy qarjy­lan­dyrýǵa nıeti bolýy kerek. Bul – Ulttyq banktiń jańa basshylyǵy men Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń mindeti», dedi Memleket basshysy.

О́z kezeginde Ulttyq banktiń jańa tóraǵasy Ǵalymjan Pirmatov dezın­flıa­sııalyq aqsha-kredıt saıasatyn júrgizý jalǵasatynyn málim etti.

«Baǵa ósimin odan ári tómendetý úshin Ulttyq bank dezınflıasııalyq aqsha-kredıt saıasatyn júrgizýdi jalǵas­tyrady. Ol Úkimet tarapynan taýar naryqtaryndaǵy dısbalanstarǵa jol ber­meýge baǵyttalǵan júıeli sharalar­men qatar oryndalýǵa tıis», dedi Ǵ.Pirmatov.

Prezıdent shuǵyl túrde oryndaýdy mindettegen taǵy bir sektor – keden salasy.

«Keden beketterindegi qordalanǵan máselelerdi jedel sheshý qajet. Bul bıýdjet úshin aıryqsha mańyzy bar sala. Taǵy da qaıtalap aıtamyn, ondaǵy by­lyqty jónge keltirmese, saldary aýyr bolýy múmkin. Qytaıdyń statıstıkasy men bizdegi kórsetkishtiń aıyrmasy 5,7 mlrd dollar bolýy sonyń dáleli. Qazir Qytaımen aradaǵy keden beketinde 12 myńnan astam kólik elektrondy kezekte tur. Quzyrly ekonomıkalyq operatorlardyń zańsyz is-áreketi týraly buǵan deıin de aıttym. Olar kedennen jáne basqa da baqylaý organdarynan sonshama jeńildikti qalaı alyp otyr? Ne sebepti bul másele nazardan tys qalǵan? Bul suraqtarǵa 10 kúnniń ishinde naqty ári tolyq jaýap kútemin», dedi Prezıdent.

Memleket basshysy salanyń qyz­metin zań boıynsha qatań retteýdi tapsyr­dy. Sondaı-aq keden men logıs­tıka salasyndaǵy problemalardy halyq­aralyq oıynshylardy tartý arqyly sheshýge bolady degen nusqa aıtty. Q.Toqaev otyrys barysynda erkin ekonomıkalyq aımaqtar qyzmetin de syn tezine saldy. Pre­zıdenttiń aıtýynsha, eń aldymen bıýd­jet­tegi tıimsiz ári shyǵyny kóp jobalar­dy anyqtap, odan túbegeıli bas tartý qajet.

– Erkin ekonomıkalyq aımaqtardyń kóbi ınvestısııa ákelý isinde tıimdi bolǵan joq dep birneshe ret aıtqanmyn. Al olarǵa shamamen jarty trln teńgedeı bolatyn aýqymdy salyqtyq yntalandyrý toptamasy berildi. Nátıjesinde, ne aldyq? Keıingi úsh jylda atalǵan erkin ekonomıkalyq aımaqtarda óndirilgen taýarlardyń kólemi ishki jalpy ónimniń 1,5 paıyzynan da aspaıdy. Al olardyń eksporttyq úlesi tipten jalpy el eksportynyń 0,1 paıyzyna ǵana teń. Osy máseleni retteıtin kez keldi. Jańadan taǵaıyndalǵan Indýstrııa mınıstri bul túıtkildiń sheshimin tabady dep oılaımyn. Erkin ekonomıkalyq odaqtardyń basshylyǵy paıdaly ári tıimdi jobalardy júzege asyrýǵa qulyq­ty emes. Olardyń ákimshilikterin tártipke shaqyryńyzdar. Úkimetke bir aı ýaqyt beremin. Zańǵa ózgeris engizý­den bastap qajetti sharanyń bárin qabyl­dańyzdar. Ishten jáne syrttan ınvestor tartyńyzdar, – dep mindet júktedi.

Qasym-Jomart Toqaevtyń syn sada­ǵyna qurylys salasy da ilikti. Ol elde sanaýly qurylys kompanııasynyń ǵana ústemdikke ıe bolyp otyrǵanyn, kommer­sııalyq naryq ta, memlekettik tapsyrys ta solardyń qolyna shoǵyrlanǵanyn atap ótti. Aıtýynsha, ondaı kompanııalar buǵan ákimshilik resýrsty paıdalaný arqyly qol jetkizip otyr.

«Úkimetke Básekelestik qorǵaý jáne damytý agenttigimen birge qurylys naryǵyn monopolııadan aryltý já­ne básekeli damýy boıynsha sharalar paketin ázirleýdi tapsyramyn. Ondaı monopolıst kompanııalardyń aty da belgili. Tenderdi utyp alyp, ony qosal­qy merdigerlerge beretin, olar taǵy bas­qa qosalqy merdigerlerge bere­tin kom­­panııalardyń ataýy belgili. Sondyq­tan oǵan toqtalmaı-aq qoıaıyn», dedi Q.Toqaev

Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrliginiń jyl saıyn elimizde salynatyn turǵyn úı kóleminiń artyp kele jatqanyn aıtatyny belgili. Bıyl­ǵy meje – 17 mln sharshy metrge jet­kizý. Memleket basshysy bul derektiń qan­sha­lyqty senimdi ekenin tekserý qajet degendi basa aıtty.

– Ákimder joǵary nátıjege qol jetkizý úshin eski úıler men saıajaılardy da esepke qosyp jiberedi degen aqparat bar. Al bıyl byltyrǵydan 1 mln sharshy metr artyq úı salynady dep josparlanyp otyr. Biraq qurylystyń mundaı qarqynyna kommýnaldyq ınfraqurylym ilese almaı jatyr. Elordadaǵy ahýal – osynyń aıqyn dáleli. Qalada aldaǵy 3 jylda saǵatyna 900 Gkall jylý tapshylyǵy bolýy múmkin. Dál osyndaı másele keıbir oblys ortalyqtarynda da bar. Qurylys josparyn eskere otyryp, oǵan qansha kommýnaldyq ınfraqurylym qýaty qajet bolatynyn boljaı bilýi kerek. Úkimet bul jumysty ákimdermen birlesip atqarýǵa tıis. Osy taldaýdyń negizinde naqty sharalar qabyldaý qajet. Munan bylaı tıisti ınjenerlik jáne áleýmettik ınfraqurylymy bar jerge ǵana turǵyn úı salynýy kerek, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent jaldamaly turǵyn úıdi sýbsıdııalaý jónindegi bastamasyn tezdetip júzege asyrý qajettigine de basa mán berdi. Bul bastama ótken jyly iske qosylýy kerek edi.

– «Otbasy bank» pen Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi sýbsıdııa alatyndar men jyljymaıtyn múlikti jalǵa berýshiler tirkeletin arnaıy sıfrly platformany ázirleýge tıis. Azamattar ózderiniń qajettilikterine sáıkes ákimdikter nemese qurylys kompanııalary aıtqan jerden emes, ózderi qalaǵan jerden turǵyn úı tańdaı alady. Áleýmettik jaǵdaıy nashar toptar úshin jalǵa alý shyǵynynyń 50 paıyzy mólsherindegi sýbsıdııa memleketten tólenedi. Turǵyndar otbasylyq bıýdjettiń artylǵan aqshasyn azyq-túlik, bilim alý, medısına jáne taǵy basqa qajettilikterine jumsaı alady. Osy júıe boıynsha ótinimderdi qa­byl­daý merzimin bıylǵy 1 mamyrdan ke­shik­tirmeýdi tapsyramyn, – dedi Memleket basshysy.

Kvazımemlekettik sektor máselesi de nazardan tys qalǵan joq. Prezıdent sózinshe, kvazımemlekettik sektordyń ınvestısııalyq jobalarynyń quny tym asyra kórsetiletini jasyryn emes.

«Ony az deseńiz, qurylys barysynda baǵa taǵy da ósedi. Búginde «Samu­ryq-Qazyna» qory 12 iri jobany júzege asyrýda. Bul – energııamen qam­tamasyz etýge, gaz óndirýge, temir jol ınfraqurylymyn salýǵa qatysty jobalar. Jumystyń jalpy quny – 3,4 trln teńge. Árıne, atalǵan nysandar halyqqa qajet. Alaıda jobalardyń qunyna jáne merdigerlerdiń konkýrssyz tańdalýyna qatysty kóptegen suraq týyndaıdy. Mysaly, Kendirlidegi sý tushytatyn zaýyttyń jobasy  sheteldegi dál osyndaı jobalardan 3 ese qymbat turady. Ekibastuzdaǵy GRES pen Almatydaǵy energetıkalyq torapty jańǵyrtýǵa tym kóp qarajat bólinip otyrǵan joq pa?  Osyndaı mysaldar az emes. Sondyqtan mundaı jobalardy júzege asyrý úshin ashyq halyqaralyq baıqaý ótkizgen jón. Bul qalypty tájirıbege aınalýǵa tıis. Retteletin memlekettik satyp alý júıesiniń jaǵymsyz jaǵy da bar. Bólingen qarjyny qalaıda ıgerý kerek degen ustanym durys emes. Árbir áreketti, tipti bolmashy qadamnyń ózin kelisý qajettigi týraly talap ta múlde orynsyz», dedi Prezıdent.

Sondaı-aq Memleket basshysy deldal kompanııalardyń naryqqa zııan tıgizip jatqanyn da aıtty. Onyń sózine qaraǵanda, azamattardyń óz ıgiligine jaraıtyn qarjysy sondaı uıymdardyń qaltasyna ketip jatyr.

«Áńgime ártúrli monopolııalyq opera­tor deldaldary men qajetsiz agenttik­terdiń komıssııasy men tarıfteri týraly bolyp otyr. Bul problemany bilesiz­der. Suraq – olardyń qyzmeti úshin kim tóleıdi? Iаǵnı onyń negizinde memle­kettik organdardyń qoǵam múddesi emes, belgili bir kompanııalar múddesin ǵana bas­shylyqqa alǵan normatıvtik-quqyq­tyq aktiler jatyr. Úkimetke osy túıt­kilge erekshe mán berý jáne «Atameken» UKP-pen birlesip ár jaǵdaıdy jeke qarastyrý jáne olardy túzetý úshin naqty sheshimder qabyldaý tapsyrylady», dedi Prezıdent.

Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda qozǵalǵan máselelerdiń biri – shetke ketken aqshany elge qaıtarý jaıy. Bul sharýany oryndaý úshin Prezıdent Úkimetke eki aı ýaqyt berdi. Osy eki aıda Úkimet elden zańsyz shyǵarylǵan aqsha qarajattary men aktıvterdi qaıta ákelý boıynsha tıimdi usynys daıyndaýy qajet. Prezıdent bıznesten salyqtyq ádildik, áleýmettik jaýapkershilik talap etiletinin de atap ótti.

«Onyń bir kórinisi – «Qazaqstan halqyna» qoryna qarajat aýdarý. Buǵan deıin de aıttym, búgin de qaıtalaımyn, qor­dyń qalyptasýy iri ulttyq býrjýazııa esebinen júrgizilýge tıis. Árıne, she­teldik ınvestorlardy qosa alǵanda bas­qa da kompanııalardyń jarnasy qabyl alynady. Taǵy da aıtamyn, bul máj­búr­leý emes. Bul – tabysty kompanııalar men azamattardyń ıgilikti jalpy, ult­tyq maq­satqa qolushyn sozýy», dedi Mem­leket basshysy.

Sońǵy bes jylda aýyl sharýashyly­ǵyn damytýǵa 2 trln teńgeden astam qa­ra­jat bólingen. Alaıda sýbsıdııa qansha ós­se de, salada aýyz toltyryp aıtatyndaı óz­geris bolǵan joq. Prezıdent osylaı dedi.

«Sýbsıdııa túpki ıesine jetpeı, orta jolda talan-tarajǵa túsýde. Tipti aýyl sharýashylyǵyna esh qatysy joq salalar da onyń qyzyǵyn kórýde. Sońǵy jyldary Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi 960 qylmystyq is tergegen. Sonyń 54 paıyzy sýbsıdııany jymqyrýǵa qatysty bolǵan. Mysaly, ja­ıylymdyq jerlerdi sýlandyrýǵa 80 mlrd teńge bólindi. Biraq onyń teń jar­tysy jelge ushty. Osy jumysqa qajet­ti qural-jabdyqtyń baǵasy 2-3 ese artyq kór­setilgen. Tipti keı jaǵdaıda qarjyny qaǵaz júzinde ıgere salǵan», deıdi Q.Toqaev.

Memleket basshysy osy salany retke keltirýdi, agrarlyq salanyń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan sýbsıdııalaýdyń jańa júıesin qurýdy tapsyrdy. Sondaı-aq úkimetke jer ýchaskeleriniń shekti kólemin anyqtaý úshin sarapshylar men ǵylymı ınstıtýttardyń qatysýymen jumys tobyn qurý mindeti de júkteldi.

Sondaı-aq jıyn barysynda Qasym-Jomart Toqaev elimizdiń energetıkalyq qaýipsizdigi máselesin AES salý arqyly tez arada sheshý qajet dep sanaıtynyn málimdedi.

– Jaýapty tulǵalardyń atom stansasyn salý máselesi jónindegi saýaldarǵa jaýap berýden nege jaltaratyndaryn túsinbeımin. Shyndyǵyn aıtý kerek, eger taza atom energııasy bolmasa, ınvestısııa tartpaq túgili, barlyq ekonomıkadan da, aımaqtyq kóshbasshylyqtan da aırylyp qalamyz. Bizge elektr qýaty, ásirese taza atom energııasy asa qajet. Ekonomıkalyq ahýaldan habary joq popýlısterdiń sózine ermeıik. Atom energetıkasynyń mánin kásibı deńgeıde túsindirý qajet, – dedi Prezıdent.

Qasym-Jomart Toqaev sózin túıindeı kele, memleket pen bıznes basshylyqqa alýǵa tıis qaǵıdattardy aıqyndady.

– «Jańa Qazaqstandy» qurý úshin túsinikti ári ádil memlekettik saıasat júr­gizilýi kerek. Bul saıasat sheneýnikterdiń jón­sizdigine jol bermeıdi. Básekege jáne tehnologııaǵa negizdelgen ekonomıkany qalyptastyrady. Sonymen birge jekemenshikke, adamnyń quqyqtary men bostandyǵyna qol suǵylmaýyna zań ústemdigi arqyly  kepildik beredi, – dedi Prezıdent.

 

 

Sońǵy jańalyqtar

Demalys kúnderi aýa raıy qandaı bolady

Aýa raıy • Búgin, 13:38

Reseıde oq-dári qoımasy órtendi

Oqıǵa • Búgin, 11:50

Búgingi valıýta baǵamy

Qarjy • Búgin, 10:17

Elimizde 9,5 mln adam ekpe saldyrdy

Koronavırýs • Búgin, 09:49

COVID-19: Elimizde 1338 adam emdelip shyqty

Koronavırýs • Búgin, 09:08

Qaıta kesilgen tusaý

Aımaqtar • Búgin, 08:58

Boz kilemde – burymdylar

Sport • Búgin, 08:55

«Barys» jeńiske jetti

Sport • Búgin, 08:54

Elenanyń ekpini kúshti

Sport • Búgin, 08:53

Halyqaralyq olımpıadada olja saldy

Aımaqtar • Búgin, 08:50

«Spartak» kimmen aıqasady?

Sport • Búgin, 08:48

Tursynǵalı týrnıri

Sport • Búgin, 08:46

Júldegerler marapattaldy

Sport • Búgin, 08:45

Uqsas jańalyqtar