Qarjy • 10 Aqpan, 2022

Kókparǵa túsken kóp qarjy

598 ret kórsetildi

Aýyl sharýashylyǵyndaǵy sýbsıdııa jyrynyń aıtylǵanyna biraz jyldyń júzi boldy. Sozbaqqa salynǵan bul taqyryp aıtylǵan saıyn quddy sheshimin áne-mine tabardaı bolyp turady. Biraq birer kúnnen soń-aq qumǵa sińgen sýdaı iz-tússiz umytylýshy edi. Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev bul máselege núkte qoıar kez jetkenin ańǵartqandaı boldy.

Kollajdy jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»

Prezıdenttiń aıtýynsha, sońǵy 5 jylda aýyl sharýashylyǵyn damytýǵa 2 trln teńgeden astam qarjy bólingen. Biraq trıllıondaǵan sýbsıdııanyń ózi bul salany ushpaqqa shyǵara almaı tur. Qarjynyń tıimdi jumsalýyn eshkim baqylamaıdy, memleket qarjysy kópe-kórneý talan-tarajǵa salynyp jatyr. Sýbsıdııanyń túpki ıesine jetpegeni bylaı tursyn, ony aýyl sharýashylyǵyna esh qatysy joq salalar ilip áketken.

«Sońǵy jyldary Sybaılas jem­qor­lyqqa qarsy is-qımyl agenttigi 960 qylmystyq is tergegen. Sonyń 54 pa­ıyzy sýbsıdııany jymqyrýǵa qatys­ty bolǵan. Mysaly, jaıylymdyq jer­ler­di sýlandyrýǵa 80 mlrd teńge bólindi.

Biraq onyń teń jartysy jelge ushty. Osy jumysqa qajetti qural-jabdyqtyń baǵasy 2-3 ese artyq kórsetilgen. Tipti keı jaǵdaıda qarjyny qaǵaz júzinde ıgere salǵan», dedi Memleket basshysy.

Qansha jelge ushty degenmen de sýbsıdııańyz azdy-kópti aǵaıynnyń qolyna tıgeni de ras. Biraq solardyń ózi aýylsharýashylyq ónimderin óńdep, saqtaýǵa asa qulyqty emes. Sebebi sýbsıdııa júıesi sharýalardyń yntasyn arttyrmaıdy. Sala dál osylaı boıkúıezdenip tura berer bolsa, agroónerkásip kesheni shıkizat óndirýden ári aspaıdy, ári-beriden soń osynyń ózine muqtaj bop qalmasaq ıgi.

Aqpan aıynyń basynda Májilis depýtaty Irı­na Smır­nova agroóner­kásip keshenine qyrýar aqsha bólinetinin, biraq aýylsharýashylyq ónimderi baǵasynyń esh arzandamaıtynyn aıtyp shaǵym bildirgen edi.

«Aýyl sharýashylyǵyna sýbsıdııa bólý salanyń damýyna eshqandaı kepildik bermeıdi. Qyrǵyzstanda bul salaǵa múlde sýbsıdııa berilmeıdi. Alaı­da ol jaqtan tabyn-tabyn mal, ádemi bolyp ósken kartop, alqapty túgel alyp jatqan qul­py­naıdy kórýge bolady. Sharýa qojalyqtary da, qus sharýashylyǵy da jaqsy damyǵan», dedi depýtat.

Naýryz aıynyń sońyna deıin Prezıdent Ákimshiligine aýyl sharýashylyǵyn sýbsı­dııa­­­laý­dyń biryńǵaı jańa jú­ıesi usy­nylýy tıis. Máji­lis Tór­aǵa­sy Er­lan Qoshanov agrar­lyq ko­mı­­tetke ekinshi oqy­ly­mǵa de­ıin aýyl sharýashy­ly­ǵyn­daǵy sy­­baı­­las jemqorlyqpen kú­res máse­lesin qarastyrýdy tapsyrdy.

Al Qazaqstan fermerler qaýym­dastyǵynyń basqarma tóraǵasy Jıgýlı Daırabaev qaýym­dastyq atynan Aýyl sharýa­shylyǵy mınıstrine bir­neshe talap qoıyp otyr. Tóraǵa­nyń aıtýynsha, elimizde dál qazir 280 myń sharýa bar. Onyń bári­ne birdeı sýbsıdııa berýge shama kelmeıdi. Sondyqtan sha­ǵyn fermerlerge basymdyq bergen abzal.

«Memleket qarajaty eń aldymen kishi jáne orta býyndaǵy sharýalarǵa jetýi kerek. Iri mekemeler aıaqtarynan nyq tur. Olar úshin eksportty ashyp berý aýadaı qajet. Bul – bir. Ekinshiden, tehnıka men qural-jabdyq qoljetimdi bolýyn talap etemiz. Kádege jaratý degen salyqtyń kózi joıylsyn. Investısııalyq sýbsıdııa mólsheri ulǵaıyp, sharýalarǵa óz materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn jańartýǵa múmkindik berilýi qajet. Úshinshiden, janar-jaǵar­maı máselesin túbegeıli sheshetin ýaqyt keldi. Arzandatylǵan degen túsinik 10-20 paıyzben ólshenbeý kerek. Baǵa mólsheri kem degende 2,5-3 ese azaıtylýy tıis. Oǵan múmkindik bar», deıdi ol.

Qaýymdastyq basshysynyń sózinshe, sonymen qatar jyldar boıy basymdyq berilgen baǵyttardy ǵana emes, AО́K-tiń basqa da salalaryn qoldaıtyn kez keldi. Astyq pen iri qara maldan bólek ondaǵan baǵyt bar. Solardyń kúndelikti problemalarymen aınalysý qajet.

«Agroónerkásip kesheni sýbek­­ti­leriniń barlyǵy sa­lyqtan bosaǵany durys. Fer­mer­ler­diń jıǵan-tergenin qazy­na qal­tasyna emes, naqty aýyl ınf­ra­qurylymy men agro­bız­nestiń damýyna baǵyttaǵan jón bolady. Sodan keıingi taǵy bir mańyzdy másele – mınıstrlik qaramaǵyndaǵy «Azyq-túlik kelisimshart korporasııasy», NANOS degen uıymdardyń tek fermerlerdiń múddesine ǵana jumys isteýin qamtamasyz etý qajet. О́nim satý máselesin qol­ǵa alatyn da kez keldi. Jyl on eki aı dalada tynbaı jumys istegenderdiń ónimdi qaıta satamyn dep basy aýyrmaýy kerek. Memlekettik satyp alý júıe­sin fermerlerdiń suraýyn eske­re otyryp túbegeıli reforma­laý qajet», deıdi Jıgýlı Daırabaev.

Prezıdent tapsyrmasy men sharýalar talaby úndesip, úlken bir ózgeris bolatyn sekildi. Bul parallel mindet jaýapker­shiligin salalyq mınıstrlik qalaı sezindi, qandaı nátıje shyǵarady, ony aı ótpeı-aq bilip qalarmyz. Sonymen birge Memleket basshysynyń sýbsıdııalaý týraly aqparatty tolyq qamtıtyn platforma ázirleý tapsyrmasy da oryndalýy tıis. Bul da ketpen, kúregin shyńdap, bilegin túringen biraz aǵaıynnyń kóńilin jaılandyrar bastama bolsa ıgi. Qazirgi basty mindet – qarajattyń ádil bólinýi jáne shashaý shyqpaı sharýaǵa jetýi. Eger ortalyq jáne atqarýshy bılik osy mindetti oıdaǵydaı atqarsa, onyń ózi táp-táýir je­ńis­ke balanbaq.

Sońǵy jańalyqtar

12 tamyzǵa arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 10:30

Birqatar óńirde aýa sapasy nasharlady

Ekologııa • Búgin, 09:45

2186 adam koronavırýstan jazylyp shyqty

Koronavırýs • Búgin, 09:30

Baqytjan Saǵyntaev jańa qyzmetke saılandy

Taǵaıyndaý • Búgin, 09:22

Elorda «jasyl» aımaqqa ótti

Koronavırýs • Búgin, 09:13

Bir kúnde 1643 adamnan koronavırýs anyqtaldy

Koronavırýs • Búgin, 09:00

1/16 fınalǵa shyǵa almady

Tennıs • Búgin, 08:45

«Real» – Sýperkýbok ıegeri

Fýtbol • Búgin, 08:40

Anderkardta kúsh synasady

Sport • Búgin, 08:37

Shilde aıyndaǵy úzdikter anyqtaldy

Fýtbol • Búgin, 08:35

Shahmatshylardyń tarıhı jetistigi

Sport • Búgin, 08:34

«Altyn taı» Aıagózdiń enshisinde

Aımaqtar • Búgin, 08:32

Uqsas jańalyqtar