Murat Qabdenov: Servıstik polısııa – halyqqa minsiz qyzmet

Qyzmetin osyndaı ıgi qadamdarmen bastaǵan general-maıor Murat Qab­denov turǵyndardyń máselesi bári­nen de mańyzdy dep esepteıdi. Kúndiz bastalǵan kezdesýi túngi ýaqytqa deıin jalǵasqan. «Túrkistan – kúlli túrki ha­lyqtaryna ortaq, álemge áıgili qa­sıetti de kıeli meken. Bul jerde so­pylyq ilimniń negizin qalaýshy, aqyn, fılosof Qoja Ahmet Iаsaýı babamyz jerlengen. Túrkistanda júzdegen hanymyz ben bılerimizdiń, batyrlarymyz ben aqyndarymyzdyń, áýlıe-ámbıelerimizdiń mazarlary bar. Babalar sózimen aıtqanda Túrkistan – túmen bap jatqan kıeli óńir. Bir jaǵynan Túrkistan oblysy – meniń týyp-ósken, balalyq shaǵym ótken qut meken. Sondyqtan qasıetti óńirge degen qurmetim erekshe. Qut mekende ýaqytpen jarysa záýlim ǵımarattardyń qurylysy qarqyndy júrip, qalany tamashalaýǵa kelip jatqan týrıster sanynyń artýyn, demografııaǵa oń áser etip, halyq sanynyń da óse bastaǵanyn baıqaýǵa bolady. Al bul óz kezeginde oblys polıseıleriniń tártipti qadaǵalap, qaýipsizdikti joǵary deńgeıde qam­ta­masyz etýine ákeledi. Demek bul rette kıeli oblystyń tártip saq­shy­larynyń qatary artyp, bilim-bilik­tilikteri de jetildirilýi kerek», deıdi general-maıor. Osy oraıda 2019 jyly qurylǵan týrıstik polısııa tobynyń qataryndaǵy saqshylar óz bilimderin joǵary oqý oryndarynda jetildirýde. Olar shetelden kelgen azamattarǵa qyzmet kórsetip, qaýipsizdikti qamtamasyz etetin bol­ǵan­dyqtan birneshe tilde erkin sóı­leıtin, polıglot maman bolýy zaman talaby. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev óz joldaýlarynda quqyq qorǵaý salasynyń qyzmetkerlerine jáne olardyń bilim-bilikteri men qyzmetine erekshe kóńil bólýde. О́ńirde tártip saqshylarynyń minsiz qyzmet atqarýyna múmkindik jasalýda. Mysaly, ýchaskelik polıseılerdiń táýlik boıyna kóshede jáne qoǵamdyq oryndarda qyzmet atqarýy, dabyl bolǵanda der kezinde oqıǵa ornynan tabylýy úshin talapqa saı stasıonarlyq beketter salynýda. Olardyń sany bıyl da artady. Polısııa departamentiniń bastyǵy keltirgen málimetterge qara­ǵanda, óńirde urlyq qylmysy 26,4%-ǵa, mal urlyǵy 17,1%-ǵa, buza­qylyq 26,7%-ǵa azaıǵan. «Jalpy, al­daǵy ýaqytta da qylmystardy azaıtý men bol­dyrmaýdyń jedel sharala­ryn qarastyrý, tez arada sheshim qa­byl­daý maqsatynda jumystar ti­keleı baqy­laýymda bolady. Mem­leket basshy­sy adamdardyń qu­qyqtary men bostandyqtary zańǵa sáıkes qorǵalýyn, qaýipsizdik tıis­ti deńgeıde qamtamasyz etilýin, ýchas­kelik polıseılerdiń mártebesin arttyrýdy júktedi. Budan bólek «Halyq únine qulaq asatyn memle­­­ket» tujyrymdamasy aıasynda ashyq, qoljetimdi bolý, halyqtyń muń-muqtajyna der kezinde ja­ýap berý, aryz shaǵymdardyń zańdy qa­ralýy úshin úsh býyndy modeldi engizip, «servıstik polısııa», «jurtqa jaqyn polısııa» qaǵıdaty syndy el ıgiligi jolyndaǵy tapsyrmalar berildi. Osyǵan sáıkes mınıstrliktiń tikeleı nusqaýymen elimizdiń barlyq aımaǵynda atalǵan jobalar iske asyrylýda. Servıstik polısııa – halyqqa minsiz qyzmet dep túsinemin. Iаǵnı biz zamanǵa saı bola tura, azamattardyń aryz shaǵymdaryna der kezinde nazar aýdaryp, ýájderin estı bilýimiz kerek. Halyqty úreılendirýshi emes, qaıta jaqyn, janashyr, qıyndyqqa tap bolǵan sátte qamqor, erlikpen para-par isterdi jasaıtyn, táýekelshil, sybaılas jemqorlyqqa qarsy jáne odan jıirkenetin, óziniń bilimi men biliktiligin jetildirýshi polıseı bolýymyz qajet», deıdi M.Qabdenov.

Sondaı-aq general-maıordyń piki­rinshe, eger halyq óz balalaryn, qaýipti qyz­metti táý­lik talǵamaı atqaryp jat­­qan polısııa­ qyzmetkerlerin qol­da­masa, janashyrlyq bildirip, aǵa­lyq aqyldaryn aıtyp, baǵyt-baǵdar kórsetpese atqaryp jatqan istiń barlyǵy beker bolmaq. Al halyq pen bıliktiń oı-pikiri bir jerden bolsa, alynbaıtyn qamal joq dep esepteıdi. «Osy sátte qańtar oqıǵasy eriksiz kóz aldyma keledi. Sebebi sol oqıǵada qaýipsizdikti qamtamasyz ete­min, buza­qylyqty toqtatamyn de­gen polıseıler, áskerıler men qara­paıym halyq zardap shekti. Biriniń uly, jalǵyzy, úkilegen úmiti, al endi biriniń asyraý­shysy, otbasynyń tiregi, otaǵasy, biri­niń jaqyny, týy­sy men senimdi adamy mert boldy. Árıne burynnan bizdiń uıyǵan tatý­lyǵymyzdy kóre almaǵan aram pıǵyldylar, ońtaıly sátti kútken arandatýshylar ilip áketip, jaýyzdyq jasady. Qyrdy. Eldiń ulandarymen qyrqysýdy, halyqqa odan saıyn qarsy qoıýdy kózdedi. Prezıdentimizdiń sarabdal saıasaty men biliminiń arqasynda tatýlyǵymyz qaıta turaqtaldy. Qı­ra­ǵandar qaıta qalpyna kelýde. Son­dyqtan osy kúnimizge de shúkir eteıik! Qandaı is bolsa da, birtindep boı tik­teıdi. Gúl birden búrshik jarmaıtyny sııaqty áreket te bir mezette nátıjege alyp kelmeıdi. Endeshe biz­diń elimizdi áli aldaǵy ýaqyttarda da úlken ıgi ister, el basqarǵan bilimdi er­lerdiń arqasynda oń ózgerister kútip turǵanyna senimdimin», deıdi general-maıor.

Túrkistan óńirinde de qańtar oqıǵa­sy kezinde kishigirim sherýler boldy. Ony joqqa shyǵara almaımyz. О́ıtkeni halyq bir-birin qoldady. Qymbatshylyq boıynsha óz pikirlerin bildirdi. Biraq úlgi bolarlyǵy olar zańsyzdyqqa barmady. Memleket múlikterin búldirmedi. Adam shyǵyny joq. О́ńir jurty ózderiniń sabyrly ekendikterin kórsete bildi. Bıyl óskeleń urpaqqa jol ashý úshin barlyq jaǵdaıdy jasaý maqsatynda «Balalar jyly» dep jarııalanǵany málim. Osy oraıda tártip saqshylary jyl basyn jaqsy bastamamen, ıaǵnı «Abaılańyz, balalar!» atty is-sharamen bastady. Qazirgi ýaqytta atalǵan shara ob­lystyń barlyq aýdandarynda iske asýda. Balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin jol boıyna jaqyn ornalasqan mektepterdiń aldyna ınspektorlar bekitilgen. Sonymen qatar ınspektorlar árbir mekteptiń synyptaryna baryp, oqýshylarmen arnaıy sabaqtar ótkizýde. Zań aıasyndaǵy túsindirý jumystaryn júrgizip, jas­óspirimder ara­synda jáne­ olar­dyń qatysýymen bolatyn qylmys­tar­dyń aldyn alýda, se­bep-saldaryn jetkizýde. General «Balalar jylynda» ǵana emes, basqa ýaqyttarda da olardyń qor­ǵany, qaýipsizdigin qamtamasyz etýshi tártip saqshysy bolý úshin bul baǵyt­taǵy jumystar júıelendirilip, jalǵasatynyn aıtady.

Túrkistan oblysy