Suhbat • 07 Naýryz, 2022

Gúljan Qurmanbekova: Elińe qajet ekenińdi seziný – zor mártebe

464 ret kórsetildi

Túrkistan oblysynda tuńǵysh ret áıel adam qala tizginin qolyna alǵany jóninde jergilikti aqparat quraldarynyń jarysa jarııalaǵanyna da jylǵa jýyqtapty.

Áıel – otbasynyń uıytqysy, otbasynyń ǵana emes, jalpy qoǵamda beıbitshilik pen tynyshtyqtyń shyraqshysy. Iаǵnı áıel eń aldymen – ana. Osy oraıda mereke qarsańynda Arys qalasynyń ákimi Gúljan Qurmanbekovaǵa jolyǵyp, aldymen úıdiń sharýasy men túzdiń tirligi jóninde suraǵan edik.

– Merekeńizben, Gúljan Ma­myt­qyzy! Qala ákimi retindegi árbir áreketińiz jurtqa málim, kóptiń aldynda elmen birgesiz, al otbasy tirligine qanshalyqty ýaqyt bólesiz? Úı sharýasyn jumyspen qalaı úılestiresiz?

– Qazirgi kezde kóp adamnyń kókeıinde «memlekettik qyzmet – demalysta da jumys isteýdi, jumys kestesinen tys ýaqytta kabınette qalyp, oǵan tolyqtaı ózin arnaýdy qajet etedi» degen oı basym. Degenmen ár isti josparly túrde jasasa, barlyǵyna úlgerýge bolady. Árıne, jaqyndaryńnan bólek, elińe, jerińe qajet ekenińdi seziný – zor mártebe. Qazirgi tańda memlekettik qyzmetti de, otbasyn da qatar alyp júrgen áıel-analar az emes. О́zim bos ýaqyt tabyla qal­sa otbasyma asyǵyp turamyn. Qyzmetti de, úı sharýasyn da qatar alyp júrýge tyrysamyn. Biryń­ǵaı jumys sońynda ketýge bolmaıdy. Shańyraqta mamyrajaı tirlik pen bereke bolǵanyna asa mán beremin. Jumysta talapshyl bolǵanymmen, otbasy berekesi men bala tárbıesine, úı sharýasyna kóp kóńil bólýge umtylamyz. Mem­lekettik qyzmetshiniń jumy­sy adamnan bilimdilikti, jan-jaq­­tylyqty, jaýapkershilik pen tó­zimdilikti qajet etedi.

О́zim kóp­balaly otbasynda óstim. Ákem men anam eńbekqor etip ósirdi. Jalpy, kóshede, jıyn is-sharalarda, qoǵamdyq qabyldaýlarda turǵyn­darmen jıi kezdesip, olar­dyń ótinish-pikirlerin tyńdaımyn ǵoı. Sonda kóterilgen máseleler sheshimi tabylyp jatsa, olardyń shyn rızashylyǵyn estip jatsam, maǵan osy sarqylmas kúsh-qýat beredi. Sondyqtan bolar, jumystan úıge qaıtqanymda shar­shaǵanymdy umytyp ketemin. Keıde ınstınkt boıynsha asha­na­daǵy jumysty saǵynyp tu­ramyn. Bos ýaqyt tabylǵan boıda beınebaılanys arqyly elor­dadaǵy nemerelerimmen jıi sóılesemin. Sol arqyly da jańa kúnge jańa energııa alamyn desem artyq aıtqandyq emes. Odan bólek otaǵasynyń keńes-pikirin tyńdaımyn. Onyń túsinigi maǵan zor qoldaý bolyp tabylady.

– Jalpy, áıelderdiń ana retinde, jaqsy qyzmetker retin­de qalyptasyp, óz qabiletin to­lyq­qandy iske qosýy úshin ne isteý qajet?

– Áıel adamnyń qabilet-qarymy tolyqqandy ashylýy úshin onyń aınalasynda jaıly orta qalyptasýy qajet dep oılaımyn. О́zim jaıly aıtar bolsam, bul baǵytta jolym boldy dep esepteımin. Allaǵa sansyz shúkir! О́ıtkeni men ómir boıy eline qyzmet etip, aq adal mańdaı terimen ul-qyzyn asyraǵan áýlette týyp-óstim. Atam – Dáýrenbektiń «halyq jaýy» atanyp, keıinnen aqtalǵanyn jaryqtyq ákem – Mamyt bizdiń qulaǵymyzǵa jyr qyp aıtyp otyratyn. Ǵumyr boıy ustazdyq etip, on balany má­pe­lep ósirgen anamyzdyń da qyz ósi­rýdegi aqyl-keńesi men tálim-tár­bıesin qalaı ǵana umytaıyn. «О́te­misten týǵan on edik» dep Ma­hambet aqyn jyrlamaqshy, bul kúnde baýyrlarym da meniń ti­leýimdi tilep, qoldaý kórsetip keledi.

Zatymyz áıel bolǵan soń, ur­paq súıý – bizdiń basty baı­lyǵy­myz hám baqytymyz dep oılaımyn. Olaı bolsa, qabiletiń baryn­sha ashyla túsýi úshin kerek qol­­daý­dyń kelesisi – arqa súıer aza­ma­tyńnyń kómegi der edim. Jol­dasyńnyń kómek-qoldaýynyń qan­shalyqty mańyzdy ekendigin ashyp aıtpasam da, kóziqaraqty oqyrmandar sezip, túsinip otyrǵan shyǵar. Sodan keıingi tireýdiń taǵy biri – ul-qyzyńnyń ósip, je­tilip qyzmetke aralasýy, úlken ómir­ge qadam basýy jáne olardan tara­ǵan urpaǵyń – nemerelerińniń samaıynan ıiskeýmen keletin dú­nıedegi úlken demeýdiń biri eken. Solardyń qylyǵyn kórip – shar­shaǵanyń basylyp, kóńiliń mar­qaıady.

– Búginde Arys qalasynda 6 953 kópbalaly jáne batyr ana bar eken. Analar sizdi áıel re­tinde jaqyn tutyp, usynys-tilegi men muń-muqtajyn ashyq aıtatyn bolar. Jalpy, qa­ladaǵy analardy qandaı má­se­le­ler alańdatady?

– Iá, qalamyzdaǵy qyz-kelin­shek­ter men áıel, analardyń muń-muqtajyn nazardan tys qal­dyrmaýǵa tyrysamyn. О́ıtkeni qazir áleýmettik jeli – bizdiń qo­ǵamnyń barometrine aınalyp ketkeni qashan. Sondyqtan da jeke ózim Feısbýk pen Instagram jelisin muqııat baqylap, qa­da­ǵa­lap, suraq-saýaldarǵa edel-jedel jaýap berýge tyrysamyn. Sol jeliden baıqaǵanym, men ákim bolyp taǵaıyndalǵanda qalyń buqaranyń arasynda kúmánmen qarap, syn tezine alǵandar da, qýanyp, qoldaǵandar da boldy. Biraq el arasynan eń kóp es­tı­ti­nim: «áıel ákim keldi, bizdiń jaı kúıimizdi júregimen sezip, jan-dúnıesimen túsiner dep úmit­te­nemiz» degen sóz boldy. Sol úmit­ti aqtaýǵa tyrysyp kelemin. Ákim bolyp kelgenime keler aıda jyl tolady. Búginge deıin 466 azamatty óz ótinishteri boıynsha jeke qabyldaý ótkizgen bolsam, sonyń ishinde 256-sy áıel eken. Olardyń basym kópshiligi baspana máselesi men ataýly áleýmettik kómek, qurylys jumystaryna baılanysty túıtkilderdi sheshýge kómek surap keledi. Árıne, jumyspen qamtý jaıy da kún tártibinen tys qalmaıdy. Shama-sharqymyz ben óz quzyretimizdiń aıasynda olardyń máselesin sheship kelemiz. Mysaly, Arysta qurylǵan «Qolǵabys» qoǵamdyq qorynyń qoldaýymen jaqynda ǵana kópbalaly jáne jalǵyzbasty eki anaǵa tegin baspanany syıǵa tarttyq. Bul jerde biz ákimdik retinde istiń júzege asýyna bastama kótergenimiz bolmasa, negizgi qarjylandyrý men iske asyrýdy eldiń janashyr azamattary, ıaǵnı arystyqtar men otandastarymyz úlken úles qosty.

Sondaı-aq Prezıdent tapsyrmasyna oraı, jyl basynan beri jergilikti turǵyndarmen ashyq dıalog quryp, pikir almasyp, olardyń muń-muqtajyna qulaq asyp, máselesin sheshý jolynda ákimdik ókilderi apta sa­ıyn ár aýyldy aralap, jurtpen kezdesý úrdisin jalǵastyrýda. Múmkindigimizge qaraı, turǵyndar máselesin mamandarymyzben keńese otyryp, sol mezette-aq sheshýge tyrysyp jatamyz.

– Oblys ákimi sizdi ta­ǵaıyn­da­ǵan kezde shaǵyn jáne orta bıznesti, aýyl sharýashylyǵyn damytý, kásipkerlikti jandandyrý jáne ınvestısııa tartý boıynsha birqatar mindet qoıǵan bolatyn. Bul baǵytta qandaı jumystar atqaryldy?

– Arys óńirin damytýda Prezıdentimiz Qasym-Jo­mart Toqaev aıqyndap bergen memlekettik baǵdarlamalar aıasynda aýqymdy jumystar júr­gizilýde. Aýyz toltyryp aıtarlyqtaı jetistikterimiz de az emes. Joldaýda naqtylanǵan baǵyt-baǵdarlar boıynsha ótken jyly Arys qalasynyń irgesindegi Ontam aýylynda ınvestorlar esebinen 150 oryndyq jekemenshik mekteptiń irgetasyn qaladyq. Sátin salsa, ol mektep bilim kúni qarsańynda esigin aıqara ashady dep josparlap otyrmyz. Sondaı-aq qalamyzdaǵy ortalyq emhana janynan gemodıalız ortalyǵy iske qosylyp, syrqat jandardyń dertine shıpa daryta bastady. Sanaly aýylynda salynatyn zamanaýı úlgidegi medısınalyq klı­nıka men sport jáne óner mek­tebi, Qarajantaqta kúrdeli jón­deýden ótip iske qosylatyn ba­labaqsha, aýylaralyq qoǵamdyq kólik, munyń bári de Arys óńirine tartylyp jatqan qyrýar ınvestısııa. Qazirgi kezde qala irgesindegi Aqdala aýylynda da burynǵy toıhanalar sport pen óner mektebine aınala bastady. Munyń artynda memlekettiń osyndaı úıirmelerdi sýbsıdııalap, qarjylandyrylyp jatqandyǵyn atap ótý kerek.

Al endi aýyl sharýashylyǵy baǵyty boıynsha aıtar bolsaq, jýyrda ǵana «Mýbarak Agro» dep atalatyn 400 bas qısary asyl tuqymdy qoı ósiretin sharýa qojalyǵy ashyldy. Atakásipti qaıta jandandyrýdy qolǵa alǵan seriktestikke qazirdiń ózinde 200 mln teńge ınvestısııa tartyldy. Aldaǵy ýaqytta 500 basqa arnalǵan mal bordaqylaý alańyn ashý josparlanǵan. Budan bólek qojalyq ıesi 8 gektar aýmaqqa baý-baqsha ósirýdi qolǵa alǵan. Onyń janynda qus fabrıkasy iske qosylyp, balyq ósiretin to­ǵan salynady. Arys qalasyna qa­rasty Qojatoǵaı aýyldyq okrý­gindegi KAZ PLEMZAVOD JShS-na 8 myń bas mal alyp kelý baǵytynda jumys jal­ǵasýda. SPK QAMQOR aýyl­sharýashylyq ónimderiniń koope­ratıvi bıyl 100 gektar jerge jań­byrlatyp sýarý tehnologııasy arqyly sońǵy úlgidegi sý únem­deý tehnologııasynyń kóme­gimen qunarly mal azyǵyn daıyn­daýdy josparlap otyr. «Túrkistan AGRO» JShS
5 myń gektar aýmaqqa mal azyǵy ónimderin óndirý jobasyn iske asyrmaq. Alla sátin salsa, sanaý­ly kúnnen soń qalamyzda túıe sútin óńdeıtin King milk zaýyty iske qosylýǵa daıyn tur. Tize bersek, atqarylǵan, qolǵa alynǵan, josparlanǵan sharýa kóp.

– Joǵaryda ózińiz aıtqandaı, ár isińiz josparlanǵan. Shy­nyńyzdy aıtyńyzshy, kitap oqýǵa ýaqyt tabasyz ba? Jumys kesteńizge sáıkes kele me?

– Aqyn Qadyr aqyn Myrza Áli aıtpaqshy: «Kitap – aqylyna aqy suramaıtyn» qazyna. Adamnyń adam bolyp qalyptasýyna, sana, túısiginiń, jan áleminiń damýynda kitaptyń alar jóni bólek, orny erek. Endeshe, biz qalasaq ta, qalamasaq ta kitap oqýǵa daǵ­dylanyp, únemi óz-ózimizdi je­til­dirip otyrýymyz kerek. Bul jaǵdaıǵa baılanysty meniń oıym osy. Sondyqtan da qyzmet baby, jumys yńǵaıyna qaraı kitap oqýǵa ýaqyt tabamyn. Máselen, meniń sońǵy oqyp júrgen «qazynam» – Qaırat Joldybaıulynyń «Kemel adam» kitaby. Rasymen de, bul ózi árbir qazaq oqýy tıis baǵa jetpes dúnıe dep nyq senimmen aıta alamyn. Bul turmys-tirshiliktegi qundylyqtardy dáripteıtin kemel adam bolyp qalyptasý jolynda ár qazaqqa durys jón siltep, jol kórsetetin kitap. Sondyqtan men de oqyrmandarǵa osy kitapty oqýǵa keńes berer edim.

 

Áńgimelesken

Ǵalymjan ELShIBAI,

«Egemen Qazaqstan»

 

Túrkistan oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Pavlodarda jer astynan sý atqylady

Aımaqtar • Búgin, 14:25

12 tamyzǵa arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 10:30

Birqatar óńirde aýa sapasy nasharlady

Ekologııa • Búgin, 09:45

2186 adam koronavırýstan jazylyp shyqty

Koronavırýs • Búgin, 09:30

Baqytjan Saǵyntaev jańa qyzmetke saılandy

Taǵaıyndaý • Búgin, 09:22

Elorda «jasyl» aımaqqa ótti

Koronavırýs • Búgin, 09:13

Bir kúnde 1643 adamnan koronavırýs anyqtaldy

Koronavırýs • Búgin, 09:00

1/16 fınalǵa shyǵa almady

Tennıs • Búgin, 08:45

Uqsas jańalyqtar