Jańadan salynǵan kópqabatty úıdiń tómengi qabatyn tutas alyp jatqan «Asyl Mıras» ortalyǵynyń jalpy aýmaǵy 700 sharshymetrge jýyq. Oral qalasy ákimidigi usynǵan ǵımaratty aýtızm ortalyǵyna beıimdeý, sáıkestendirý úshin Qarashyǵanaq Petroleým Opereıtıng b.v. kompanııasy arqyly 81 mln teńge qarajat bólinipti. Al elimizde «Aýtızm. Álem barshaǵa ortaq» baǵdarlamasy aıasynda 2014 jyldan beri qyzmet etip júrgen Bolat О́temuratov qory Oraldaǵy jańa ortalyqtyń jabdyqtaryn satyp alýǵa, sondaı-aq mamandaryn daıarlaýǵa 40 mln teńge jumsaǵan.
«Budan bólek jyl saıyn ortalyqtyń qyzmetin atqarýǵa, kommýnaldyq tólemder men mamandardyń jalaqysy t.b. shyǵyndar úshin 44 mln teńge memleket qazynasynan bólinedi. Qazir oblys boıynsha arnaıy tizimde 253 bala aýtızm dıagnozymen tirkelgen. Osy kezge deıin óńirde ártúrli mentaldyq aýytqýy bar balalarǵa «Báıterek» qoǵamdyq birlestigi memlekettik áleýmettik tapsyrys aıasynda kómek kórsetip kelgen edi. Endi aýtıst balalardy osy jerge bólip alsaq, eki jaqta da qyzmet sapasy artady»,- dedi bizge Batys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Baqytjan Narymbetov.
Jańa ortalyqty túgel aralap, kórip shyqtyq. Shynynda da jabdyqtalýy keremet. Bala túgili eresek adam qyzyǵatyn qyzyl-jasyl oıynshyqtar, adamnyń aqyl-oıyn damytýǵa arnalǵan túrli quraldar tolyq qamtylǵan. Dál qazir ortalyqta 14 maman – klınıkalyq pedagogtar, psıhologtar men logopedter qyzmetke kirisip te ketken. Olar Bolat О́temuratov qory uıymdastyrǵan arnaıy oqytý kýrsynan ótipti.
- Biz qazir arnaıy tizimdegi 50 balany aldyryp, dıagnostıka jasap jatyrmyz. Olardyń árqaısysyn jeke tekserip, qabilet-qarymyn, dıagnozyn naqtylaǵan soń, qajettiligine qaraı 6 topqa bólemiz. Ol toptarda «Erte qoldaý», «Oqytý daǵdylaryn damytý», «JASPER sóıleý daǵdylaryn damytý», «Áleýmettik daǵdylardy damytý», «О́mirlik daǵdylardy damytý», «Qarqyndy kýrs» baǵdarlamalary aıasynda oqytý júrgiziledi. Ár balamen aptasyna 3 saǵat jumys isteımiz, úsh aıǵa sozylatyn jalpy kýrstyń kólemi 36 saǵat. Osy ýaqyt ishinde biz balanyń ómirlik daǵdylaryn damytamyz, oıyn arqyly áleýmettik ortaǵa beıimdeımiz, sóıleýge úıretemiz. Aıta keteıik, ortalyq mamandarynyń bilimin jetildirý isi bolashaqta da júıeli júrip turmaq. Túrli jaǵdaıǵa qaraı birde oflaın, birde onlaın júrgiziletin bul kýrstardy Bolat О́temuratov qory óz moınyna alyp otyr, - deıdi jańa ortalyq jetekshisi Dılıara Salyqova.
Oraldaǵy «Asyl Mıras» – Qazaqstandaǵy onynshy aýtızm ortalyǵy eken. Bolat О́temuratov qorynyń atqarýshy dırektory Marat Aıtmaǵambetov buǵan deıin elimizde ashylǵan ortalyqtardan oraldyq ortalyqtyń erekshe zamanaýı ekenin aıtady.
- Aýtızm máselesi qazir álem boıynsha úlken problemaǵa aınaldy. Zertteýler álemdegi árbir 44 balanyń bireýi aýtızm dertine shaldyqqanyn kórsetedi. Bul derttiń syr-sıpaty ártúrli, biri sóılemeıdi, biri qoǵamnan oqshaýlanyp qalady. Ony der kezinde baıqap, erte qolǵa almasa, sábıdiń damýy tejelip, qatarymen birge jalpy mektepke bara almaı qalady. Biz elimizde aýtızm dıagnozy qoıylǵan balalarǵa keshendi kómek kórsetý isin 2014 jyldan beri qolǵa aldyq. Qazaqstan boıynsha qazir osyndaı 10 «Asyl Mıras» ortalyǵy bar. Osy ýaqyt ishinde 11 myń bala túrli kýrstan ótti. Bizdiń ortalyqtarda eń qysqa kýrstyń ózi 3 aıǵa sozylady. Áýeli mamandar balany tekserip, dıagnozyn qoıyp, sosyn soǵan sáıkes em jasaıdy. Munyń bári bala úshin tolyǵymen tegin bolady. Bizdiń qor bul ǵımaratty tıisti jıhazben, quraldarmen – arnaıy kompensatorlyq jabdyqtar, kilem, perde, oıynshyqtar, ádistemelik quraldar, kompıýter, turmystyq tehnıkalar, ınteraktıvti panel sekildi nárselermen qamtamasyz etti. Eń bastysy qajetti mamandardy iriktep, oqytý kýrsynan ótkizdik. Mamandardy oqytý, bilimin jetildirý bolashaqta da júıeli júredi. Osylaısha bir-eki jyldan keıin bul pedagogtar álemdik deńgeıdegi bilikti maman bolyp shyǵady. О́ıtkeni biz osy aýtızm máselesimen jarty ǵasyrdan beri shuǵyldanatyn batystyń ozyq ortalyqtarymen turaqty qarym-qatynastamyz. Qazaqstandaǵy «Asyl Mıras» ortalyqtarynyń sabaqtary Kalıfornııa ýnıversıteti men Atlantadaǵy Marcus Autism Center ázirlegen amerıkandyq tehnologııa boıynsha ótedi, - deıdi Bolat О́temuratov qorynyń atqarýshy dırektory Marat Aıtmaǵambetov.
Oraldaǵy jańa ortalyqtyń ashylýy saltanatyna Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Ǵalı Esqalıev, Oral qalasynyń ákimi Abat Shynybekov, Batys Qazaqstan oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Aıgúl Myńbaeva, osy ortalyqtyń ashylýyn asyǵa kútken ata-analar arnaıy keldi.
- Búgin bizdiń aýtıst balalar men olardyń ata-analary úshin óte mańyzdy kún. Memleket basshysy jarııalaǵan «Balalar jyly» aıasynda ashylǵan bul ortalyq erekshe balalar úshin úlken syı dep bilemiz. Eki jyl buryn ata-analar tarapynan aıtylǵan ótinish búgin oryndaldy. Bul ortaq jobany júzege asyrýǵa kóp bolyp jumyldyq. Oral qalasy ákimdigi ǵımarat bóldi, ony ortalyqqa aınaldyrýǵa QPO b.v. kompanııasy kómektesti. Bolat О́temuratov qory keshendi jabdyqtap, mamandardy oqytty. Bul ortalyqta sábılerge zamanaýı ádistemeler boıynsha kómek kórsetiletinine, ómirdiń túrli jaǵdaılarynda jol tabatyn, durys áreket ete alatyn qabiletke ıe bolatynyna senemin. Ár bala mektepke barýǵa, qoǵamnyń teń quqyqty múshesi bolýǵa quqyly, - dedi óz sózinde Ǵalı Esqalıev.
Oraldaǵy jańa ortalyqtyń ashylǵanyna shynaıy qýanǵan – aýtıst balalardyń ata-analary bolǵany anyq. Taǵdyrdyń synyna ushyraǵan balapandarynyń keleshegi úshin alańdaǵan olardyń kózinde úmit oty ushqyndap, erekshe sezimmen kelipti.
- Men bul jerge jıenimdi ákelip otyrmyn. Onyń jasy 4-te. Osy kezge deıin Almaty, Astana qalalaryna apardyq. Endi mine, óz qalamyzda osyndaı zamanaýı ortalyq ashylǵanyna júregimiz jaryla qýanyp jatyrmyz. Ortalyqty aralap shyqtyq, ishinde bári bar eken, buıyrsa osy jerden jaqsy kómek bolady degen oıdamyz. Osyndaı saýapty iske atsalysyp jatqan barsha janǵa myń san alǵys aıtamyz, - deıdi Oral qalasynda turatyn Jadyra Erǵalıeva.
