Buryn osy Terekti aýdanyna qarasty Barbastaý aýyly alma baǵymen talaı jerge áıgili bolatyn. Kúzde 800 ga alqapqa jaıylǵan alma baqtaǵy jemisti jınaý úshin qaladan stýdentter ákelinetin. Baqtyń ónimi osy jerde óńdelip, jergilikti zaýytta shyryn, tosap, tipti, sharap jasalatyn.
Sol alma baq Keńes ókimeti ydyrap, ekonomıkalyq baılanystar kúıregen qıyn kezeńde qaraýsyz qaldy. Alaıda tájirıbe tekke ketpeıdi ǵoı. Topyraǵy qunarly, halqy eńbekqor Terekti halqy baıyrǵy ata saltyn jańǵyrtyp, aýyldy atyna zaty saı jasyl jelekke, tátti jemiske bóleýge kiristi.
Bárine bastama bolǵan «Meniń aýlam – meniń baǵym» baǵdarlamasy. Batys Qazaqstan oblysynda byltyr aqpan aıynda qolǵa alynǵan bul is qazir el ishinde óte tanymal. Qarańyz, «Eńbek» baǵdarlamasy boıynsha qaıtarymsyz grant qarjysyna jergilikti aýa raıyna beıimdelgen jemis kóshetin alasyz. Sonymen birge tájirıbeli mamandar baǵbandyqtyń qyr-syryn, álippesin tegin úıretetin semınar-keńester ótkizedi. Kez kelgen ýaqytta aqyl-keńes alýǵa bolady. Ádette jemis aǵashy ónim berýi úshin birneshe jyl qajet bolsa, Terekti aýdanynda otyrǵyzylǵan 266 túp terek 2021 jyldyń kúzinde 21 tonna alma berip úlgerdi. Iаǵnı kóshet qunarly topyraqqa, eńbekqor baǵbanǵa tap boldy degen sóz!
Terekti aýdanyna tigilgen 1 528 túp terekten bólek, osyndaǵy 14 sharýashylyqqa baq ósirý úshin 795 gektar berilgen. Onyń ishinde West Agro-Milk JShS, «Vıtamın» ShQ, «Úmbetııarov» JK jalpy aýmaǵy 563 gektar jerge 3 520 túp alma aǵashyn egip, baptap jatyr.
Oblys ákimi Ǵalı Esqalıev Barbastaý almasynyń óńir brendi bolǵanyn qalaıtynyn únemi aıtyp júredi. Árıne, búginde sapaly, básekege qabiletti ónim alý úshin ǵylym men tehnologııa qatar júrýi kerek.
Tájirıbe almasý maqsatyndaǵy osyndaı semınar-keńestiń biri jaqynda aýdan ákimi Tilek Ǵabdýshevtiń uıymdastyrýymen Terekti aýylynda ótti. Oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasynyń basshysy Aldııar Halelov, S.Isaev atyndaǵy halyqaralyq eksperımentaldy-tájirıbelik baq jetekshisi, baǵban-seleksıoner Qaırat Kárimov, aýyl baǵbandary, okrýg ákimderi, jergilikti máslıhat depýtattary qatysqan jıyn óte paıdaly boldy.
– Jemis aǵashy erekshe kútip-baptaýdy qajet etedi. Ony otyrǵyzǵanda jergilikti aýa raıyna beıimdelgen, tózimdi túrin tańdaý kerek. Ásirese, alma aǵashyn otyrǵyzǵan kezde topyraqqa mán berý qajet. Kóshet tiger kezde shuńqyrynyń kólemi men tereńdigi 90 sm bolǵany durys, – dep bastaǵan kánigi baǵban Qaırat Kárimov óz tájirıbesinen kóptegen mysal keltirdi. Eksperımentaldy baǵynda alma men júzimniń 200-den asa erekshe sortyn ósirip otyrǵan baǵbannyń pikirin turǵyndar jyly qabyldady. О́zderin mazalaǵan saýaldarǵa jaýap aldy.
Kúni keshe ǵana Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev «Jańa Qazaqstan: Jańarý men jańǵyrý joly» Joldaýynda: «Asa turaqsyz halyqaralyq jaǵdaı qalyptasqan qazirgi kezde elimizdiń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýdiń mańyzy zor» degen bolatyn. Aýdanda baǵbandyq qozǵalystyń ósýi bul jaǵynan da mańyzdy. Tilek Aleksandruly «Bıyl 1 myń túp jemis aǵashyn áleýmettik mekemeler arqyly otyrǵyzamyz» degen josparyn aıtty.
– Bizdiń óńirde ekologııalyq jaǵdaı jyldan jylǵa kúrdelilenip barady. Eń ózektisi – sý. Tal-terek egý, ásirese, jemis aǵashyn ósirý tabıǵat úshin óte paıdaly. Erekshe aıtarym, sýdy únemdep jumsaýǵa úıreneıik. Osyny halyqqa jetkizýimiz kerek, – dedi oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasynyń basshysy Aldııar Sansyzbaıuly.
Semınarda aýyl turǵyndary, aqjaıyqtyq Rýslan Myrzaǵalıev pen barbastaýlyq Járdem Hıtarov byltyr otyrǵyzǵan jemis aǵashtarynyń jaǵdaıyn, jumys nátıjesin aıtyp, tájirıbe bólisti. Basqosýda «Altyn alma» saýda úıleri jelisiniń ókili Márzııa Qazıqyzy men «Terekti» sharýa qojalyǵynyń basshysy Serjan Idııatov is júrgizý, ónim alý jáne ony ótkizý jaıynda aıtty.
– Jemis aǵashyn ósiremin deýshiler bolsa, aýdannyń kásipkerlik jáne aýyl sharýashylyǵy bólimine jolyqsyn. Bıyl memlekettik grant sany eki ese ósti. Grant qarjysy da qomaqty, – deıdi Tilek Ǵabdýshev jerlesterin jer emýge shaqyryp.
Batys Qazaqstan oblysy
