El aǵasy

Ádette adam balasynyń ómiri jasaǵan jasymen emes, eline sińirgen eńbegimen ǵana ólshenedi. Al ondaı eren oıly, eńbekqor jannyń biri hám biregeıi Jandarbek Málibekuly desek, artyq aıtqandyq bolmas. Ol týysqan qazaq-ózbek halyq­ta­ryna súbeli úlesin qos­qan, eki eldi tel emip, tel sýsyndaǵan asyl azamat.

1942 jyly 24 naýryzda Qyzylorda oblysynyń Jańa­qor­ǵan aýdanyna qarasty «Ek­pin­di» degen eldi mekende dúnıe­ge kelgen taý tulǵa onynshy sy­nypty támamdaǵan soń, Tash­ken­ttegi polıtehnıkalyq ıns­tıtýttyń Arhıtektýra fakýl­te­tine oqýǵa túsedi. 1965 jyly oqýyn oıdaǵydaı aıaqtaǵan soń osy shaharda qalyp,  2001 jyl­ǵa deıin qurylys salasynda eseli eńbek etti. Sóıte júrip eńbekqorlyǵynyń, zeıini men zerdesiniń arqasynda kóz­ge tústi, kóptiń qoshemetine bó­lendi. Tashkenttegi Úkimet qo­naqúıi, Ándijandaǵy áýejaı, Samarqandaǵy oblystyq ákim­shi­lik ǵımaraty, Fer­ǵa­na­da­ǵy oblys­tyq poshta, sondaı-aq Angren, Ferǵana, Samarqan qala­larynda, ózge de eldi meken­der­de záýlim-záýlim úı, túrli ǵı­marattar turǵyzdy. Ol az deseńiz, Samarqanda ózbektiń asa talantty aqyny Hamıt Álim­jan­nyń akademııalyq drama teatryn turǵyzý kezinde asqan talantymen aıryqshalandy.

Tókken ter men etken eńbek nazardan tys qalǵan joq. Il­kim­di isteri, jemisti jumysy úshin О́zbekstannyń Tuńǵysh Pre­zıdenti Islam Kárimovtiń Jar­lyǵymen «О́zbekstan Res­pýb­lıkasyna eńbegi sińgen arhıtektor» degen asa joǵary ataqty ıelendi. Alaıda asqar taý azamat munymen shektelip qalǵan joq. Atajurtqa degen ańsary, sony súıispenshiligi júrek túbinde, kóńil tórinde turdy. Tashkenttiń qurylys salasynda eseli eńbek etip júr­genine qaramaı, Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Memlekettik El­tańbasyn ázirleý úshin arnaıy jarııalanǵan konkýrsqa qatysty. Bul joly da juldyzy jarqyrap shyǵa keldi. Bas-aıaǵy 293 úlginiń arasynan Jandarbek Málibekulynyń tól týyndysy úzdik shyǵyp, jeńiske jetti. Bul eńbegi úshin ol Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen «Qurmet» ordenimen marapattaldy.

Bul marapat – asqan eńbek­qor, talǵam-tarazysy mol, óz isiniń bilikti mamany J.Máli­bek­­ulynyń boıyndaǵy shal­qar shabyttyń, shynaıy she­ber­­liktiń aıqyn beınesi edi. Soǵan qaramastan, osy jeńisti ózbekstandyq barsha zııaly jurtshylyq óz tabysy retinde baǵalaǵany bar. Sebebi konkýrsqa qatysýdan úsh kún buryn J.Málibekuly Qazaqstannyń О́zbekstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Ná­jimeden Esqalıevti, belgili qo­ǵam qaıratkeri Qarajan Ábilá­zı­movti, О́zbekstan Res­pýb­­­­lıkasy Qazaq Ulttyq má­de­nıet ortalyǵynyń tóraǵasy Artyqbaı Úkiba­evt­y, onyń orynbasary Ábdýaqap Dúl­dú­lovti jáne meni jubaı­la­rymyzben úıine dámge sha­qyr­dy. Sonda ol: «Ar­daq­ty dostar, aǵalar! Myna, El­tań­ba­ny óz qolymmen órnek­te­dim. Sizderdi arnaıy dámge shaqyrýymnyń birden-bir sebebi – eki-úsh kún ishinde konkýrsqa qatysý úshin Almatyǵa jol júrmekpin. Jol júrmes buryn sizderdiń aq tilekterińizdi estip, aq batalaryńyzdy alýǵa nıet­ten­dim», dedi aǵynan jaryla.

Odan ári, óz qolymen órnek­te­­gen Eltań­bany kórsetip, árbir oıý-órnek­tiń syr-sıpaty jaı­ly mol maǵlumat berdi. Sonda biz, asa qarapaıym, keń peıildi, az sóılep, kóp tyńdaı biletin J.Málibekulynyń oı-órisiniń tereńdigine, týysqan ózbek elin­de júrse de, qazaq halqynyń tarı­hyn, ádet-ǵurpyn, salt-dás­­túrin jetik bilgendigine ta­ńyr­qap, tańǵala túsken bolatynbyz. Arada úsh kún ótkende joǵaryda aty atalǵan aza­mattar J.Málibekulyna arnaıy baryp, kók qasqa kóliktiń mańdaıyna qondyrylǵan Eltań­ba­nyń maketin kórip, oǵan sát-sapar tile­genimiz kúni búginge de­ıin esimizde.

Endi mine, aıryqsha azamat Naýryz merekesi qarsańynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart To­qaev­tyń qolynan I dárejeli «Barys» ordenin alyp, bizdi taǵy bir qýantty. Týysqan ózbek elinde 40 jylǵa jýyq jasap, olardyń tálim-tárbıesin alyp, atpal azamat bolyp qalyp­tas­qanyn óz kózimizben kórip, dán rıza bolǵandyqtan onyń qol jetken tabystaryna biz de súısinemiz, qýanamyz. Buǵan qosa, eki eneni tel emip, teń sý­syndaǵan J.Málibekuly sek­senniń seńgirine shyǵyp otyr. Ony mereıli merekesimen qut­tyq­taı otyryp, denine saý­lyq tileımiz. Súıgen jary Aqshaıy­­men birge jasap, bala-sha­­ǵa­nyń rahatyn kórsin. Már­te­besi bıikteı bersin.

Qaldybek SEIDANOV,

professor                                                                      

TAShKENT