Qoǵam • 01 Sáýir, 2022

Kitaphanany jazalaý

670 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Qalalardaǵy álde bir ta­nystyń, kóńili jaqyn aǵanyń nemese málim shen­diniń úıine bara qalsańyz, múmkin onyń úıiniń tóri­nen, jeke kabınetinen lyq­syǵan kitap toly sóreni baıqaısyz. Eger ol kitap oqıtyn nemese soǵan beıimi bar bireý bolsa. Oqý men oqymaý týraly qarama-qaı­shylyq mine osy aradan bastalady.

Kitaphanany jazalaý

Meniń basymnan mynadaı bir oqıǵa ótti. О́tken jyly A qalasyndaǵy bir kisiniń úıine bardym, esikten kire salysymen onyń kitap sóresin izdedim. Tabyldy, bar eken, men kórmegen, oqyp úlgermegen kitaptarǵa tolyp tur. Tipti ár tilde shyqqan álemdik ádebıettiń ozyq úlgileri de osy jerden kezdesti. Kózim jaınap, meniń de osyndaı úlken kitaphanam bolsa ǵoı degen sheksiz úmittiń jetegimen sál ki­di­rip turyp qaldym. Kenet sóre­niń ortasyna taman turǵan Skott Fısdjeraldtyń áıgili týyndysy «Uly Getsbı» atty kitapty sýyryp alyp, «oqydyńyz ba?» dep suraı qaldym. Úı ıesi «Oqyǵan joqpyn», dedi. «Endi oqyr­myn» dep sál jumsartty sosyn. Odan joǵary qatarda Tonı Morrısonnyń «Kókshil kóz» romany jaıǵasypty, ony da alyp kórdim, kitap aǵylshyn tilinde. «Muny qyzym Amerıkaǵa barǵanda ákelipti, muny da oqyǵan joqpyn», dedi taǵy.  Ári qaraı ózim kóre bastadym. Sol sát sóredegi qaptaǵan qalyń kitap ózara til qatysyp, bir-birine muńyn shaǵyp turǵandaı sezildi. Biriniń tilin biri túsinip, oqyrmanyna degen renishin aıtyp jatqandaı bol-
dy.

Osy sát meniń oıyma oqyl­maǵan kitaptar oqyrmanyn jazalasa qaıter edi degen «ushqary» oı keldi. О́z oıyńnan óziń qorqatyn kezder de bolady eken-aý. Eger solaı bolsa, bul jazadan kóptegen «oqyrman» aman qalmasy anyq. Floberdiń «Eger bir adam on kitapty yjdaǵattap, zerdelep oqyp shyqsa, ǵulama bolar edi» degen sózi osyndaıda oıǵa oralady. Al Nobel syılyǵynyń laýreaty, jazýshy Orhan Pamýk «Men eshqandaı asyp-saspastan sóreden eki júz elý kitapty tezdetip tańdap aldym da, laqtyryp tas­taı saldym. Bul arqyly men ótkenimdi jazaladym. О́ıtkeni men bul kitaptardy izdedim, tańdadym, satyp aldym, úıge ákeldim,  saqtadym jáne oqydym ǵoı. Bul arqyly men eski armandarymmen de qoshtastym» deıdi. Shyny kerek, bizdiń sórelerde de alýan túrli kitaptar samsap turady. Al ony qalaı jazalaý jóninde oılanýdyń ózi sanaǵa júk salady.

Biraq biz kitaphanamyzdy jazalaý úshin aldymen ózimizdi jazalaýymyz kerek. О́ıtkeni ondaǵy kitaptardy taýysyp oqyp, nárin alyp, shólimizdi qandyrmadyq qoı. Al kerisinshe kitaphanamyz bizdiń ózimizdi jazalaımyz dese, ne istemekpiz? Eń úlken saýal osy bolmaq.