Álem • 04 Sáýir, 2022

Vaksınalaý – vırýsqa qarsy kúshti ımmýnıtet

200 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Eýropa elderi koronavırýsty maýsymdyq tumaý sekildi indetterge teńep, eldegi qaýipsizdik sharalaryn aıtarlyqtaı jeńildete bastady.

Vaksınalaý – vırýsqa qarsy kúshti ımmýnıtet

Sáýirden bastap Berlınde koronavırýsqa qatysty barlyq derlik shekteý joıyldy. Kelesi jeksenbide karantındik talaptar Germanııanyń basqa federaldy jerleriniń basym kópshiliginde alynady. О́ıtkeni qazir Germanııada koronavırýstyń asa qaýipti emes «omıkron» nusqasy taralýda. Ekinshiden, Germanııa turǵyndarynyń 76 paıyzy qazirdiń ózinde tolyǵymen vaksınalanǵan, sondyqtan ınfeksııa bolǵan jaǵdaıda da aýrý ońaı ótedi. Úshinshiden, 20 naýryzda eldiń burynǵy redaksııadaǵy «Juqpaly aýrýlardyń aldyn alý jáne oǵan qarsy kúres týraly» zańynyń merzimi aıaqtaldy. Bul zań el bıligine maska taǵýdy talap etýge, vaksına sertıfıkattaryn engizýge jáne basqa da shekteýlerdi qoldanýǵa múmkindik bergen edi.

Ispanııada COVID-19 pandemııasy jarııalanǵannan keıin eki jyl ótkende koronavırýs ınfeksııasy tumaý sııaqty ádettegi endemıkalyq aýrýmen teńestiriledi. Sars-CoV-2 vırýsyn juqtyryp, aýrýdyń belgileri kórinbegen naýqastar qalypty ómir saltyn jalǵastyra beredi jáne úıde karantınde otyrýǵa mindettelmeıdi. Tek 60 jastan asqan azamattar, ımmýnıteti tómen adamdar, sondaı-aq júkti áıelder men medısına qyzmetkerlerine talap burynǵydaı qala beredi. Vırýstyń taralýyn toqtatýǵa baǵyttalǵan bir kezdegi sharalardan tek jabyq qoǵamdyq oryndarda, qoǵamdyq kólikterde – avtobýs, poıyz, ushaqtarda medısınalyq maska taǵý mindeti ǵana qalǵan.

О́tken aptada álemde 10 mıllıonnan astam adam koronavırýs ınfeksııasyn juqtyryp, 45 myńnan astam naýqas qaıtys bolǵany habarlandy. Bul kórsetkishti aldyńǵy aptamen salystyrǵanda kóz jumǵandar sany 43 paıyz ósip, ınfeksııanyń 14 paıyzǵa azaıǵanyn ańǵarýǵa bolady. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń aptalyq bıýlleteninde aıtylǵandaı, 21-27 naýryz aralyǵynda COVID-19 juqtyrǵandar sany aldyńǵy aptamen salystyrǵanda 14 paıyzǵa tómendedi. Alaıda dál osy kezeńde ólim sany 43 paıyzǵa artty. Bul Amerıka óńiri­niń keıbir elderinde (Chılı jáne AQSh) COVID-19 ólimin anyq­taýdaǵy ózgeristerge jáne Úndistan men Ońtústik-Shyǵys Azııa óńirinen alynǵan derekterdi túzetýge baılanysty bolyp otyr.

«Bir apta ishinde DDU-ǵa 10 805 132 adamnyń ınfeksııa juqtyrǵany týraly habarlama tústi. 45 711 ólim deregi tirkeldi. О́tken aptamen salystyrǵanda aýrý juqtyrǵandar sany alty óńirde azaıǵan. Ásirese Shyǵys Jerorta teńizin, Afrıka men Batys Tynyq muhıty óńirin atap ótý kerek. Eýropada 4 paıyzǵa tómendegen. Amerıka men Ońtústik-Shyǵys Azııada kóz jumǵandar sany artty», delingen bıýlletende. Degenmen DDU álem boıynsha vırýs juqtyrǵandar sany azaıyp kele jatqanyn málimdedi.

Mamandar jaǵdaıdyń turaqtalýyn halyqtyń kóp bóligi vaksına alǵanymen baılanystyrady. Ásirese vaksınalanǵandar kórsetkishi joǵary Eýropa elderindegi búgingi ahýal osynyń dáleli deıdi. Sondaı-aq jaqynda Reseıde muryn arqyly qabyldaýǵa arnalǵan koronavırýsqa qarsy vaksına tirkeldi. Álemde mundaı preparat buǵan deıin bolmaǵan. Murynǵa arnalǵan vaksına eki dozadan turady jáne úsh apta aralyqpen engiziledi. Qazirgi kezeńde vaksınany 18 jáne odan joǵary jastaǵy adamdarǵa vaksınoprofılaktıkany júzege asyratyn medısınalyq uıymdar jaǵdaıynda qoldanýǵa ruqsat etilgeni habarlandy.