Suhbat • 15 Sáýir, 2022

Esetjan Qosybaev: Jańa jaǵdaıda jumys isteýge týra keledi

79 ret kórsetildi

Ulttyq kınony qoldaý memlekettik ortalyǵy qysqa merzim ishinde memlekettik qoldaýdan úmitti kınojobalardy irikteý taqyrybyna arnalǵan eki úlken brıfıng ótkizdi. Bıyl fılmderdi qarjylandyrý qaǵıdalaryna túzetýler engizgen zańnamadaǵy ózgerister kınematografısterdiń kóp bóligi úshin talqylaýdyń basty taqyrybyna aınaldy. Jańa erejelerge baılanys­ty Kınoortalyqtyń aldynda taǵy qandaı mindetter paıda boldy? Kıno salasyndaǵy irgeli ózgeristerdiń uıytqysy bolǵan «UKQMO» KEAQ Basqarma tóraǵasy E.Qosybaev tyń aqparattarmen bólisti.

– Siz basqaratyn mekeme az ýaqyt­tyń ishinde tilshiler qaýymyn eki ret jınaǵanyna qaraǵanda, sala jumy­syn­daǵy ózgeris asa ózekti sekildi. Kıno­orta­lyqtyń mundaı belsendiligin bas­qasha qalaı túsindiresiz?

– Jaqynda memlekettik satyp alý zańnamasyna engizilgen ózgerister tek bizge ǵana emes, kúlli kınematografıs­ter qaýymy úshin kútpegen jaǵdaı boldy. Biraq buǵan úrke qaraýdyń keregi joq. Birinshiden, ýaqyt óte kele jańa erejelerdiń (áleýetti О́nim berýshiler­diń qarjylyq turaqtylyǵyna qatysty talaptar – red.) ornaýy zańdy, ekinshiden, ókinishke qaraı, dál osy máselege oraı túbegeıli ózgerister engizý bizdiń quzy­retimizde emes. Sondyqtan biz ýákiletti organ bolyp esepteletin Mádenıet jáne sport mınıstrligine júgindik. Jańa talaptar men qaǵıdalarǵa beıimdelý úshin bizge birshama ýaqyt kerek. Bundaı múmkindik berilmese, jańa jaǵdaıda jumys isteýge týra keledi. Qıyn bolatynyn ishimiz álden sezedi, sebebi kópshilik bul ózgeriske daıyn emes.

Bir esepten, memlekettik qoldaý kórsetý kezinde qoıylatyn talaptarǵa sáıkes kelmeıtinder naryqtan ketedi. Al bólinetin qarjy, esterińizge sala keteıik, halyqtiki. Sońǵy 8-10 jyldyń ishinde kınoǵa bólingen memlekettik qarajattyń qaıtarymy nóldik kórsetkishke teń ekeni eshkimge qupııa emes. Quıylǵan qarajat pen kassaǵa túsken kiristi absolıýt sandarmen alatyn bolsaq, nátıjesi kisi kúletindeı.

Osyndaı sebepterdi túsindirýge arnal­ǵan brıfıngter kınematografııa qoǵam­dastyǵy ókilderiniń ishinde narazylyǵy bar ekenin kórsetti. Árıne, arasynda bizdiń habarlandyrýlardy oqymaıtyn, tipti olarmen tanysyp shyǵý úshin saıtqa kirmeıtin adamdar da bar, mundaılar tek kópshilikti dúrliktirý úshin keledi. Biraq biz kınematografııa qoǵamdastyǵynyń utymdy bóligine, pıtchıngke bara alatyn laıyqty jáne kásibı adamdardyń pikirine qulaq asamyz.

Sondyqtan osy brıfıngterdiń uıym­dastyrylýy nátıjesinde ótken ashyq dıalog burynnan qajet edi. Kınema­tografıster UKQMO-nyń jabyq klýb emes ekenin, ózekti máselelerdi birlese otyryp sheshýge jáne árdaıym qol ushyn sozýǵa daıyn uıym ekenin bilýge tıis.

– 2022 jylǵa belgilengen konkýrs qalaı júrip jatyr?

– Mádenıet jáne sport mınıstrligi Saraptama keńesiniń quramy jónindegi qaýlynyń shyǵýyn jedeldetýge qatys­ty máseleni taıaý arada sheshedi dep úmitte­nemiz. Bul kınojobalardy irikteýdi ýaqytynda ótkizýge múmkindik beredi. So­nymen qatar bıyl alǵash ret balldyq baǵalaý júıesin engizip kórmekpiz.

Jalpy, Kınoortalyqtyń aldyn­da qazir mańyzdy mindetter tur. Bári­mizge paradıgmany, kınematografııa qoǵam­dastyǵy qatysýshylarynyń psıholo­gııalyq prınsıpterin ózgertýimiz kerek.

Qaıyrymdylyq pen altrýızm keze­ńi aıaqtaldy. Qazaqstan ekonomıkasy, sondaı-aq búkil álemdik ekonomıka eleýli qıyndyqtarǵa tap bolýy múmkin. Bizge baılanysty emes mán-jaılardyń saldarynan biz týrbýlentti aımaqqa kire­miz, sebebi jahandyq prosestermen bite qaınasqan elmiz. Memleket bóletin aqsha – «altyn aksııa» ekenin naqty túsiný kerek. Sondyqtan biz búgin kınematogra­fııa salasyna bólingen memlekettik qa­rajattyń qaıda jumsalyp jatqanyna alańdaýshylyq bildirip júrgen salyq tóleýshilerdiń kútkenine sáıkes keletin nátıjeni obektıvti jáne ashyq túrde berý úshin Saraptama keńesin barynsha jumyldyrýymyz kerek.

– Kınojobalardy memlekettik qar­jylandyrý isinde taǵy qandaı ózge­rister bolýy múmkin?

– Menińshe, iri bıýdjettik tarıhı kartınalardy qarjylandyrý úkimettik komıssııanyń quzyrynda bolýǵa tıis. О́z kezeginde, Kınoortalyq kınonyń nátıjege baǵyttalǵan salasyn qoldaýǵa basymdyq beredi. Jańa naryqtardy, onyń ishinde halyqaralyq alańdardy ıgeretin salany qoldaý mańyzdy. Biz, birinshiden, jaqsy prokattyq áleýeti bar fılmderge nazar aýdarýymyz kerek. Ekinshiden, festıvalderge jáne otandyq kınony shetelde ilgeriletýge baǵyttalǵan jobalardy qarjylandyrýmen aınalysý qajet.

Anımasııa – bólek sala. Bul janr­daǵy jumys jeke blok retinde qaras­ty­rylyp, ol salanyń bıýdjeti jeke qa­lyp­tastyrylýǵa tıis. Budan bólek, anıma­sııa­lyq kartınalardy qarjylandyrýǵa ótinimder qabyldanatyn jeke konkýrs ótkizilýi kerek, al jobalardy irikteýmen anımasııalyq kınony damytý strategııasyn aıqyndaıtyn mamandar aınalysýǵa tıis.

– Qoldanystaǵy «Kınematografııa týraly» Zań salanyń shynaıy talaptaryna jaýap bere me?

– Biz qazir Májilis pen Senat depýtattarynan quralǵan jumys tobymen kezdesýge daıyndalyp jatyrmyz, onda osy zańǵa qatysty eń mańyzdy jáne ózekti máseleler talqylanatyn bolady. Zańnyń qazirgi talqylanyp jatqan nusqasyn qaıtaryp alý kerek dep paıymdaımyn. Ony Májilistiń qyrkúıekte ótetin jańa sessııasyna engizý úshin pysyqtap, ózgertý kerek. Basy ashylmaǵan suraqtar kóp, onyń bári talqylanyp, zańmen rettelýi kerek.

Memlekettik organdar men kınemato­grafııalyq qoǵamdastyqty qalaı tutastaı úılestirý júzege asyrylatyny týra­ly másele ótkir bolyp tur. Bizdiń qoǵamdyq uıymdar, Kınematografıster odaǵy men Kınematografııa akademııasy barshamyzdy tolǵandyryp júrgen máselelerdi kóterip otyr. Men olardy tolyǵymen qoldaı­myn – óıtkeni olar kınematografııalyq qoǵam­das­tyqtyń basym bóliginiń pikirin jetkizedi.

Árıne, zańgerler atqaratyn jumys kóp. Biraq kınematografıster úshin asa mańyzdy sanalatyn máseleni keshendi sheshý jumysyna jańashyl baǵyttaǵy sarapshylardy shaqyrǵan jón bolar dep oılaımyn. Oǵan qosa, jas kınematografıstermen de keńeıtilgen keńes-kezdesý ótkizetin ýaqyt kelgen sııaqty. Olardyń kóp máselege, sonyń ishinde tehnologııaǵa, óndiris prosesinde qoldanylatyn jańa tásilderge baılanysty kózqarasyndaǵy erekshelik, tyń ıdeıa kóp túıindi máseleniń sheshimi de ekenin eskerýimiz kerek.

Zań shyǵarý jumysynyń tıimdi nátı­jesine qol jetkizý úshin, jańa zańdy kıne­matografısterdiń talaptaryna barynsha jaýap beretin jáne barlyq ózekti syn-qaterlerdi qamtıtyndaı etý úshin biz bar kúsh-jigerimizdi jumyldyrýymyz kerek.

– Áńgimeńizge rahmet.

 

Áńgimelesken

Aıgúl AHANBAIQYZY,

«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Uqsas jańalyqtar