Bilimniń túpki nátıjesi pedagogtardyń biliktiligin júıeli arttyrýǵa tikeleı baılanysty

Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna Joldaýy elimizdiń 2050 jylǵa deıingi damýynyń jańa saıası baǵdaryn kórsetip berdi. Basty maqsat – Qazaqstannyń álemdegi damyǵan 30 memlekettiń qataryna qosylýy. Qazaqstannyń álemdegi eń damyǵan 30 eldiń qataryna kirý tujyrymdamasynda aldaǵy jumystyń uzaq merzimdi ba­sym­dyqtary belgilengen. Bilim berý salasynda da birqatar máse­lelerdi sheshýde aýqymdy ju­mystar kútip tur. «Bizdiń bola­shaqqa barar jolymyz qazaq­standyqtardyń áleýetin ashatyn jańa múmkindikter jasaýǵa baılanysty. HHI ǵasyrdaǵy el degenimiz – belsendi, bilimdi jáne densaýlyǵy myqty azamattar bolý kerek», – dedi Joldaýda N.Á.Nazarbaev. Elimizdegi bilim berýdi damy­týdyń 2011-2020 jyldarǵa ar­nalǵan memlekettik baǵdar­la­ma­synda Qazaqstannyń bolashaq mektebiniń mazmuny men bilim berý tásilderin jańa deńgeıge kóterýge baǵyttalǵan. Elimizdiń bilim keńistiginde bolyp jatqan reformalardy iske asyrýda muǵalimniń eńbegi erekshe. Endeshe, qoǵam aldyna osy qasıetti mamandyqty tańdaǵan ustazdar qaýymynyń mártebesin kóterý, jańa zaman talabyna saı bilim arttyrý jáne biliktilikterin kóterý mindeti de qoıylǵan. Qazirgi kezde pedagogıkalyq kadrlardyń biliktiligin arttyrýdyń jáne kásibı daǵdylaryn damy­tý­dyń túbegeıli jańa júıesi quryl­dy. Ol Kembrıdj ýnıver­sı­te­tiniń bilim berý fakýl­teti sa­rapshylarynyń qatysýy­men, pedagogıkalyq sheberlik or­ta­lyǵy ázirlegen sala kadrla­rynyń biliktiligin arttyrýdyń úsh deń­geıli baǵdarlamalary arqyly iske asýda. «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» DBBU pedagogıkalyq sheberlik ortalyǵynyń Aqtaý qalasyndaǵy fılıalynda 2013 jyly sáýir aıynan bastap Mańǵystaý oblysy muǵalimderin úsh deńgeıli kýrstardan ótkizýdi bastady. Jyl ishinde 149 muǵa­lim jańa baǵdarlama boıynsha kýrstan ótti. 2014 jyly 144 mu­ǵalimniń bilimin arttyrý jos­parlanyp, qazir kýrstarda oqytylýda. Sonymen qatar, ótken jyly oblysymyzdan bilim berý uıymdarynyń basshylarynyń biliktiligin arttyrýǵa arnalǵan kýrstan 8 mektep dırektory ótse, osy jyly 32 mekteptiń basshylary kýrsqa barady. Jańa bilim paradıgmasy birinshi orynǵa balanyń bilimin, biligi men daǵdysyn, tulǵasyn, bilim alý arqyly damýyn qoıyp otyr. Sondyqtan da, qazirgi bilim salasyndaǵy oqytýdyń ozyq tehnologııalaryn meńgermeıinshe saýatty, jan-jaqty maman bolý múmkin emes. Jańa tehnolo­gııany meńgerý muǵalimniń ıntel­lektýaldyq, kásiptik, adam­ger­shilik, rýhanı-adamzattyq jáne basqa da kóptegen adam qabiletiniń qalyptasýyna ıgi áserin tıgizedi, ózin ózi damytyp, oqý-tárbıe úrdisin tıimdi uıym­dastyrýyna kómektesedi, oqýshynyń shyǵarmashylyq qabiletterin arttyrýǵa óz úlesin qosady. Jeti modýl aıasynda Kembrıdj baǵdarlamasy negizinde ótkizilip jatqan pedagog mamandardyń biliktiligin arttyrý kýrstarynan kútiletin nátıjeler oqýshylardyń qalaı oqý kerektigin úıretedi. Sonyń nátıjesinde erkin, ózin­dik dálel-ýájderin nanymdy jetkize biletin, yntaly, senim­di, synı pikir-kózqarastary júıe­li damyǵan qazaq, orys, aǵyl­shyn tilderin óz deńgeıinde meńgerý­men qatar, sandyq tehnologııalarda quzyrlylyq tanytatyn oqýshy retinde qalyptasýyn qamtıdy. Baǵdarlamanyń bas­ty maqsaty, qazaqstandyq muǵalimderge pedagogıkalyq tájirıbesin jetildirý men baǵalaýǵa kómektesý. Sondyqtan bilim berý men oqytýdyń qazirgi zamanǵy ádisteri muǵalimniń kúndelikti tájirıbesi jáne kásibı mán-mátinmen ózara baılanysta qarastyrylady. Osy baǵdarlamanyń negizgi qaǵı­daty tájirıbelik qyzmetti naqty ǵylymı zertteýlerdiń dálel­dengen nátıjelerimen kiriktirý bolyp tabylady. Pedagog qyzmet­kerlerdiń biliktiligin arttyrý­dyń negizi – bul úrdisti úzdiksiz sıpatqa aınaldyrý. Jańa sıpatty kýrsta pedagogtyń alǵan bilimderin is ústinde paıdalanyp, ony keıin taldaý jáne túzetý baǵytyndaǵy jumystyń bolýy oǵan sapalyq ózgeristerin engizip otyr. Tyńdaýshylardyń bilim biligin jasaqtaýda birneshe kezeńder belgilengen. Birinshi, aldymen teorııalyq aqparatty trener nemese toptyq jumys arqyly, ne bolmasa nusqaýlyqtan alǵan tásilderdi júzege asyra bilýi. Bul – bilý deńgeıi deli­nedi. Ekinshi – alǵan teorııalyq bilimdi odan ári tájirıbemen ushtastyryp, oı eleginen ótkizip, ony túrlerine qaraı ajyratyp otyrý. Bul – túsinik deńgeıi dep atalady. Úshinshi – pedagogtardyń problema tóńireginde oı qozǵap, pedagogıkalyq tájirıbemen baılanystyra túsinik berý, tórtinshi – pedagogıkalyq úrdis­tegi bir tásildi ekinshi bir uqsas tásilmen baılanystyryp, bir jerge jınaqtaý, bul taldaý deńge­ıine kóterilgendi bildiredi. Besinshi – atqarylǵan áreketke ózindik baǵa berý bul pedagogtyń shyǵarmashylyqpen jumys júrgize alǵanynyń dáleli. Jańa formattaǵy biliktilik arttyrý kýrstary pedagogtardyń talapqa saı bilimdi izdep tabý men odan ári qoldanýdy jeńildetý maqsatynda qurastyrylǵan tujyrymdamalyq oqýǵa, ony damytýǵa arnalǵan. Muǵalimniń barlyq oqýshyǵa tıimdi bilim berýin qamtamasyz etý úshin óz synybynda qalaı jumys isteý kerektigin kórsetetin keshendi ádistemelik quraldardy ıgerý arqyly júrgiziledi. Sonymen qatar, problemalyq taqyryp aıasynda pedagogtardyń talapkerlermen suhbattasýy, pándi taldaýy jáne óz tájirıbesi týraly áriptestermen pikir almasýy arqyly belgili bir tujy­rymdar jasaı bilý ıkemdiligin jetildiretin tıimdi oqytý úrdisine qolyn jetkizedi. Muǵalim daıyndaý – eldiń aldyńǵy qatarda damýyn qamta­­masyz etetin irgetas. Sebebi, mu­­ǵalim zııatkerlik kapıtal­dy qa­­lyp­tastyratynyn umyt­paýy­myz kerek. Qatrııa BORANBAEVA, Pedagogıkalyq sheberlik ortalyǵynyń Aqtaý qalasyndaǵy fılıalynyń dırektory. Mańǵystaý oblysy.