Áli kúnge deıin osyǵan mıym jetpeıdi. Sebebi bul – eshqandaı qısynǵa kelmeıtin áreket. Menińshe, qańtar oqıǵasy kezinde qanshama qarapaıym jigit jat ıdeologııadaǵy kúshterdiń jeteginde ketti. Olar áleýmettik máseleleri sheshilmeı, jumyssyzdyqtan, joqshylyqtan sharshaǵan qazaqtyń jastary edi. Degenmen bul basqa áńgime... Qalaı aıtqanda da olar óziniń kıeli topyraǵyna, qasterli qalasyna munsha aıaýsyzdyq tanytpasa kerek. Olardyń kóńilindegi renishin paıdalanǵan ishimizdegi hám syrtymyzdaǵy jat kúshter jaǵdaıdy óz paıdasyna burǵysy kelgenin kórip otyrmyz. Muny jaıdan-jaı tilge tıek etip otyrǵanymyz joq. Dál osy qańtardaǵy jaǵdaı halqymyzǵa birlik deıtin qasterli uǵymnyń aýadaı qajet ekenin kórsetti. Yntymaqqa uıysyp, bir týdyń astyna jınalý – bizdiń basty baǵdarymyzǵa aınalýǵa tıis.
Álemde bolyp jatqan túrli oqıǵalardan da sabaq alǵanymyz jón. Ýkraınadaǵy dúrbeleńniń habaryn kún saıyn alyp, bilip otyrmyz. Álemniń basqa bir bólsheginde otyrsaq ta atalǵan jaıǵa janymyz aýyrady. Bul bizdiń de júregimizge júk, sanamyzǵa salmaq saldy. Osy jerde ne túıemiz? Ulttyq qasiret ulttardy biriktiredi. Endeshe biz de 70 jyl boıy Keńes zamanynda, tarıhymyzdy qasiretpen aıǵyzdaǵan asharshylyqta az zardap shekkenimiz joq. Bizdiń bul qasiretimiz óz deńgeıinde moıyndalsa, álem bizge de eleń ete qalar edi. Qolda bar derekterdi saralar bolsaq, 5 mıllıon adamnyń qyrylýy – orny tolmas aıanyshty tarıh. Álbette onyń bári túgel qazaq deýge bolmaıdy. 200 myńǵa jýyq orys halqynyń da ókili qyryldy degen tarıhı derek bar. О́ıtkeni bul Stalın basqarǵan kommýnıstik-bolshevıktik júıeniń sharýalarǵa jasalǵan aýyr qııanaty boldy. Qıly kezeńderdegi ulttyq qasiret, tarıhta bolyp jatqan oqıǵalar bizge sabaq bolýǵa tıis.
Bıyl 1932 jylǵy asharshylyqqa 90, 1921 jylǵy asharshylyqqa 100 jyl tolady. Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev osy asharshylyq aqıqatyn áli de asha túsýimiz kerek degen bolatyn. Mamyr aıynyń 31-degi Asharshylyq jáne qýǵyn-súrgin qurbandaryn eske alý kúni ulttardyń basyn biriktiretin tarıhı kúnge aınalsa der edim. Qazaq qasireti sózsiz ultymyzdyń basyn biriktiredi. Sondyqtan buǵan esh jaltaqtamaı, atalǵan datany jazyqsyz qurban bolǵan 5 mıllıon adamdy joqtaıtyn, solarǵa arnap duǵa oqylatyn, solarǵa arnap Parlament minberinde 1 mınýt únsizdik jarııalanatyn kúnge aınaldyrýǵa tıispiz. Osyndaı datalardyń aýqymyn keńeıtý Qazaqstan halqynyń birligin nyǵaıta túsedi dep esepteımin. Sebebi munyń artynda tutas halyqtyń taǵdyrly tarıhy, bes mıllıon adamnyń arýaǵy tur.
Birlik týraly aıtqanda myna nárseni umytpaýymyz kerek. Birligi joǵalǵan el bárinen aıyrylady. Taǵy da sol qańtar oqıǵasy kezinde belgili qurylymdardyń basshylyǵynda júrgen azamattar el Prezıdentine, memleketke adaldyq tanytpaǵany aıtylyp jatyr. «Ishten shyqqan jaý jaman» degen osy. О́tken kúnderdiń tizbegin kóz aldymyzdan ótkizip, etek-jeńimizdi jınaıtyn, bolashaqqa baıyppen qaraıtyn kez áldeqashan jetti. Memleket basshysy óz sózinde: «Halqymnyń aldyndaǵy prezıdenttik te, perzenttik te paryzymdy óteýge tıispin» degeni bar. Syn saǵatta Prezıdentimiz batyl qadamǵa barmaǵanda memleketimiz bólshektenip, tistegenniń aýzynda, ustaǵannyń qolynda keter edi. Muny oılaýdyń ózi masqara. Bastysy, bul tóńkeristen aman shyqtyq. Endigi jerde Úkimet jastarymyzdyń áleýmettik problemasyn sheshýge kúsh salýy kerek. Bul sózsiz jastardy birlikke alyp keledi, olar birlik úshin kúresetin mıllıondaǵan sarbazdarǵa aınalady.
Smaǵul ELÝBAI,
jazýshy
