Úshkempirovtiń bir qyry

Qazaqtan shyqqan tuńǵysh Olımpıada chempıony Jaqsylyq Úshkempirovti elimizde bilmeıtin adam joq. Shap-shaǵyn ǵana tompıǵan, qaratory júzinen meıirim tógilip turǵan jan. «Tuńǵysh Olımpıada chempıony» degen taý qoparardaı ataǵy bola tursa da, qarapaıym. Eshqashan asyp-tasqan emes. Qashanda birqalypty. Táýelsizdik alǵan jyldary Jákeńniń de jaǵdaıy asa máz emes bolatyn. Tegin adam Olımpıada chempıony bolmasa kerek-ti. Allanyń nury túsken jan qazir baqýatty. Sharýashylyǵy órge domalap, mereıi tasyp turǵan oblysymyzdaǵy bedeldi kásipkerlerdiń biri. Ekeýmiz oılamaǵan jerden kezdesip, biraz áńgimelesip qaldyq. «Alǵash, orta mektepti bi­tirgen jyly oqýǵa túsý úshin Almaty qalasyndaǵy joǵary oqý oryndaryna barýǵa jaǵ­daıym kelmeı, Semeıge bardym, – deıdi balýan. Sheshem jıǵan-tergen tıyn-tebenin dorbaǵa salyp, shalbarymnyń yshqyryna túıinshektep, baılap bergen bolatyn. Semeıge kelgennen keıin de jatatyn oryn tappaı temir jol beketine eki-úsh kún túnedim. Sóıtip júrip, jaldap turatyn bir úı taptyq. Instıtýtqa qujattarymdy ótkizip, Ertistiń jaǵasyna barsam bir shal otyr. Ol ózenge shomylatyn jastardan aqsha jınap, olardy júzýden jarystyrady eken. Men de baryp, úsh som berdim. Álgi shal meniń túr-túrpetime qarap sen jarysqa qatynaspaı-aq qoı, dep aqshamdy qaıtaryp jatyr. Qoıarda-qoımaı, sýǵa júzýden jarysatynymdy aıtyp, aqshamdy qaıta ótkizdim. Shomylýshylardyń arasynda jarys bastaldy. Maltyp kelemin. Artyma qaraǵanym joq. Jaǵaǵa jetkende bir-aq tynys aldym. Artyma qarasam, jarysýshylar kóp artta qalyp qoıypty. Men oq boıy ozyq keldim. Álgi qarııa otyz bes somdy sanap berdi. Ol kezde otyz bes som kóp aqsha! Erte­sine de solaı. Kúnine Ertis­ke baryp, shomylyp, sýǵa júzýden jarysqa qatynasamyn. Qa­tynasqan saıyn birinshi oryndy jeńip alamyn. Qaltama kúnine otyz bes som túsedi. Bir kúni álgi qarııa menen «Qaı jerdensiń?» dep surady. «Talastanmyn», dedim. Synaq emtıhandarynan da qysyla-qymtyryla óttim. Oqýǵa túsip úıge kelsem, maǵan ákem senbeıdi. Mal baqqyzyp qoıdy. Instıtýttan oqýǵa sha­qyrý qaǵazy kelgende baryp, bir-aq sendi». Jaqsylyq sýdyń astynda dem almaı úsh mınýt elý segiz sekýnd jata alady eken. Bul eki sekýndty eseptemegende baqandaı tórt mınýt qoı! Keremet emes pe?! Tynys alý júıesi, ókpesi erekshe jara­tylǵan dese de bolady. Kásipqoı sýǵa júzýshilerdiń kez kelgeni olaı sý astynda jata almaıdy. Máskeýde Olım­pıadaǵa daıyndalǵanda Serik Qonaqbaev barlyǵymyz basseınge túsemiz. Sonda olar tań qalatyn. Keıde qyzyǵa da qaraıtyndaı kórinetin maǵan, dedi. Men ózim sýdyń astynda 45 sekýnd áreń jata alamyn. Al, 4 mınýt dem almaı jatý degen shynynda da ǵajap! Jákeńniń kóńili áli de dar­­han. Jergilikti halyqqa qa­raı­lasyp, anda-sanda qaıy­rym­dylyq ta kórsetip otyrady. «Aýyl degen altyn besik qoı.  Eń­bek etemin degen adamǵa ju­mys tabylady» dedi ol birde aǵy­nan jarylyp... Marat QAShQYNBAEV. Almaty oblysy, Balqash aýdany, Baqanas selosy.