Jasandy ıntellekt jónindegi jarys jeńimpazdary

Bıyl Microsoft, KPMG men IýNESKO «Imagine Cup Junior – 2022» jasandy ıntellekt boıynsha alǵashqy eki vırtýaldy hakaton ótkizdi. Haka­ton degenimiz ne? Talantty baǵdar­lamashy, kompıýterlik dızaınerler forýmy álem stýdentterine JI tehnologııalaryna negizdelgen, bolashaqtyń ekonomıkasy úshin mańyzdy bilim men daǵdylardy beretin birqatar is-sha­ralardyń bóligi retinde qaras­tyrylady. Bul bastamalar – sapaly bilim berý, adam quqyqtaryn saq­taý, teńdik pen ınklıýzıvtilik, eko­lo­gııalyq turaqtylyq sekildi naq­ty máselelerdi sheshýde JI tehnologııa­laryn qoldanýdy usyný arqyly JI týraly mıfterdi joıýdy kózdeıdi.

Jerdi saqtap qalýǵa arnalǵan se­rııa­nyń birinshi hakatonyna 9 elden 21 komanda qatyssa, komandalar 5 stýdent, 1 oqytýshydan quralǵan. Birqatar tájirıbelik jattyǵýlardan keıin stýdentter ózderiniń jańa bilimderin «Jerdi saqtap qalýdaǵy jasandy ıntellekt» mindetinde qoldandy. Ideıany naqty ómirde paıdalaný úshin stýdentter problemalardy boljaýǵa, shy­ǵar­mashylyq oıǵa súıenýge jáne oǵan egjeı-tegjeıli nazar aýdarýǵa min­detteledi. Ekinshi orynǵa ıe bolǵan qazaqstandyq «Unicode» komandasy qytaılyq «Bir beldeý jáne bir jol» jol qurylysynyń keıbir jobalary jolbarystardyń kóbeıýine úlken qaýip tóndiretinin anyqtap, olar mekendeıtin negizgi jerlerdi qorǵaıtyn balama baǵyttardy anyqtaý úshin jasaqtaýshy kompanııalarymen ózara árekettesý jos­paryn jasaǵan. Komandalyq sheshim spýtnıktik sýretterdi taldaý kezinde jolbarystardy baqylaý, ornalastyrý úshin sýretterdi jikteý modelin qoldana otyryp, ońtaıly balama baǵyttardy tańdaıdy. Hakatonda birinshi oryndy Latvııadan kelgen, álemde jarǵanat popýlıasııasyn saqtaýdy usynǵan «Data» komandasy jeńip alsa, bolgarlyq «Quadcore» men «Yottabyte» komandalary tabıǵatty saqtaýdaǵy sheshimderimen úshinshi oryndy ózara bólisti.

Ekinshi is-shara – qyzdarǵa arnalǵan seksııa Imagine Cup Junior JI vırtýaldy hakatony Qazaqstan, Pákistan, Saýd Arabııasy, Bolgarııa, Ulybrıtanııa men BAÁ mektepterinen 22 komandany jınady. Bul baǵyt JI-ǵa qyzyǵýshylyq tanytqan qyzdardy qoldaý arqyly jaratylystaný ǵylymdary, tehnologııalar, ınjenerııa jáne matematıka salasyndaǵy eleýli genderlik aıyrmashylyqtardy joıýǵa baǵyttalǵan.

Al qazaqstandyq «Cognitive» komandasy úıdegi zorlyq-zombylyq týraly ótinishterdi qaraǵan kezde jol beriletin aǵattyq pen adamı qatelikterin joıýǵa baǵyttalǵan jobany tanys­tyryp, birinshi orynǵa ıe boldy. Olardyń sheshimi qylmystyq ister jónindegi polısııa departamentiniń derekter bazasyn, sondaı-aq turmystyq zorlyq-zombylyq týraly qyzmettik jazbalardy taldaý arqyly jedel shaqyrýdyń aýyrlyǵyn anyqtaý úshin eki satyly prosesti qoldanady. JI myńdaǵan derek núktelerin óńdeı otyryp, qońyraýlardy turmystyq zorlyq-zombylyq yqtımaldyǵy negizinde jik­tep, shuǵyl áreket etilýi tıis jaǵ­daı­lardyń basymdylyǵyn joǵary dáldikpen anyqtaıdy. Qyzdarǵa arnalǵan hakaton seksııasy qatysýshylarǵa statıs­tıkalyq málimettermen, kompıý­terlik kórý qabiletimen (kompıýterler men júıelerge sandyq vızýaldy málimetterden mańyzdy aqparatty alýǵa múmkindik beretin JI salasy) já­ne jaratylys tilin óńdeý daǵdylaryn damytýǵa kómektesti.

Unicode komandasynyń múshesi Egına Agadjanıan: «Bul bizge baǵ­darlamalaý daǵdylarymyzdy qol­dana otyryp, ony halyqaralyq aýdıtorııaǵa usyný men jahandyq problemamen jumys isteýge tamasha múmkindik berdi», dese, onyń áriptesi Arnella Tólegen: «Hakatonǵa qatysa otyryp, ózimniń komandadaǵy ornymdy baǵaladym, óıtkeni bul daǵdy ózin ózi damytý men jahandyq jobalardy júzege asyrýda óte mańyzdy», deıdi.

Osylaısha, vırtýaldy jasandy ıntellekt hakatondary Imagine Cup Junior – ártúrli tájirıbesi men bekgraýndy bar stýdentterdi óz bolashaǵy úshin jaýapkershilikti jáne bir kúni álemdi ózgertetin adam bolýǵa qulshyndyrady. JI ázirleýge tájirıbelik, qoldanbaly tásildi qoldana otyryp, stýdentter sonyń negizinde óz sheshimderin qurýdy jáne olardy naqty ómirlik jaǵdaılarda qoldanýdy úırenedi. Olar Microsoft-tiń JI-di jaýapty paıdalaný barysyndaǵy negizgi qaǵıdattaryn, sondaı-aq JI ázirleý, derekterdi jınaý, olardy tazartý, modelderdi tańdaý men statıstıkalyq testileýdiń etıkalyq qadamdaryna qanyǵa túsedi. Sonymen qatar stýdentter mańyzdy máselelerdi sheshýde regressııamen, sheshimdi aǵashtar jáne kezdeısoq ormandarmen qalaı jumys isteý kerektigin biledi.

Qysqasy, jasandy ıntellekt jónin­degi vırtýaldy hakatondar jumysyn jalǵastyra bermek. Olardyń maqsaty – planetadaǵy ár adamǵa jáne árbir uıymǵa muratyna qol jetkizýge múmkindik týǵyzý. Jaqyn arada Imagine Cup Junior JI boıynsha jazǵy vırtýaldy hakatonǵa da tirkeý bastalady.

ALMATY