Suhbat • 15 Mamyr, 2022

Másele «birinshi qońyraýdan» sheshiledi

43 ret kórsetildi

Jannat Dúbirova – jas ta bolsa uıymdardy sıfrlandyrý men transformasııa­laý salasyndaǵy 150-den astam tabysty jobalardyń avtory, Prezıdenttik Jastar kadrlyq rezerviniń múshesi. Sıfrlandyrý salasynda iKOMEK109 qalalyq ortalyǵynyń avtory ári jetekshisi, Ulybrıtanııadaǵy Manchester ýnıversıtetiniń Kompıýterlik ǵylymdar magıstri dárejesine ıe. Aqparattyq tehnologııalar salasynda 16 jyldan beri úzdiksiz jumys istep kele jatqan Jannattyń da aıtary bar.

– Jannat, áńgimemizdi úsh deńgeıli servıstik model sanatyndaǵy Qala­lyq monıtorıng jáne jedel áreket etý ortalyǵynyń jumysynan basta­saq, onyń artyqshylyǵy nede? Turǵyn­darǵa qandaı paıdasy tıip jatyr?

– Qazirgi tańda elordadaǵy iri kom­mýnaldyq monopolısterden bastap qa­­ladaǵy 1 myńnan astam qyzmet kórse­­tetin uıymdardy biriktirgen iKOMEK109 Biryńǵaı baılanys orta­lyǵy «halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasynyń naqty qu­ra­lyna aınalyp keledi desem, asyra aıtqandyq bolmas. О́ıtkeni ortalyq – halyqtyń aryzyn, shaǵymyn memlekettik organdarǵa nemese kerisinshe, memlekettik mekemelerdiń jańalyǵy men aqparatyn halyqqa jedel ári sapaly taratatyn qural. Iаǵnı memleket pen azamat arasyn baılanystyratyn kópir.
Bizdiń bazamyzda qyzmet kórsetilgen 800 myń­nan astam biregeı telefon nómir­­leri tirkeldi. Bul – halyqtyń osy qyzmetke degen qyzyǵýshylyǵynyń aıǵaǵy.

Astananyń kez kelgen turǵyny nemese qonaǵy qala qyzmetine baıla­nysty suraq týyndaǵanda nemese aryz-shaǵymy bolǵanda bizge telefon shalyp, óz máselesin ákimdikke barmaı-aq aıta alady. Biz ol máseleni lezde she­shý múmkin bolsa, telefon tutqasyn qoı­mas­tan sheship beremiz. Al eger aryz belgili bir problemaǵa qatysty bolsa, avtomatty túrde quzyrly organǵa jiberemiz. Aryzdy tirkep, ol azamattyń máselesiniń sheshilýin qadaǵalap otyramyz. О́tinish, aryz nemese shaǵym berýdiń búkil prosesin, ony pysyqtaý men sapasyn baǵalaýdy tolyqtaı sıfrladyq. Baqylaý, sheshilgen problemalardy saraptaý, qaı aýdan nemese basqarma óz mindetterin qalaı oryndaǵanyn túgel saraptap, ákimdikke esep berip otyramyz.

Mysaly, qala turǵyny kóshede jınalmaǵan qoqystyń úıindisin kórse, ony smartfonǵa sýretke túsirip, bizge arnaıy qosymsha arqyly jibere alady. Al biz ony tıisti kommýnaldy mekemege jiberemiz. Qoqysty tazalaǵannan keıin kommýnaldy mekeme qyzmetkerleri sol jerdi sýretke túsirip bizge esep jiberedi.

Astanalyqtar bizge tek telefon arqy­ly ǵana emes, áleýmettik jeliler, ákimdik saıty, Smart Astana men iKOMEK109 arnaıy qosymshalary arqyly da habarlasa alady.

– Mundaı mekemeniń ıdeıasy men tujyrymdamasyn qaıdan al­dyńyz­dar? Elimizde osy qyzmettiń balamasy bar ma?

– iKOMEK109 qyzmetin qurmas buryn biz Nur-Sultan qalasy ákimdigin transformasııalaý jumystaryn atqarǵan edik, sol jumystardyń nátıjesinde qala turǵyndaryna ákimdik basqarmalarymen bir telefon nómiri arqyly tez baılanysatyn yńǵaıly qyzmet qurý ıdeıasy keldi.

iKOMEK109 qurý ádistemesi AQSh-ǵy 911 jáne 311 qyzmetteriniń amerıkalyq tájirıbesiniń sımbıozyna jáne úsh deńgeıden turatyn servıstik modeldiń eýropalyq ádisnamasyna negizdelgen. Biz birneshe memlekettiń osy qyzmettegi jumystaryn saraptap, olardyń ishinen eń paıdaly ári qoldanýǵa qolaıly degen úlgilerin ózimizge beıimdedik.

– Úsh deńgeıden turatyn servıstik model is júzinde qalaı jumys isteıdi?

– Bizdiń qyzmetimizdegi birinshi deń­geı ótinishterdi qabyldaıtyn jáne júıede tirkeıtin baılanys ortaly­ǵy­nyń ámbebap operatorlarynyń ju­mysy. Iаǵnı olar aryz-shaǵymdardy qa­byldaıtyn alǵashqy saty. Ekinshi deńgeı – usynylatyn jaýaptardyń sapasy men óńdeý jedel­diginiń monı­torıngimen aınalysatyn ınspektorlar. Al operatorlardyń ju­mysynyń sapasyn ınspektorlar qadaǵa­lap otyrady. Eger olqylyqtar bolsa, sony tú­zeı­di. Úshinshi deńgeı – jaýapty oryn­daýshylar, kommýnaldyq qyz­met­ter, aýdandyq ákimdikter men ákim­dik bas­qarmalarynyń qyzmetkerleri, olar r­eglamenttik merzimderge sáıkes tur­ǵyn­­dardan kelip túsken ótinishterdi py­syq­tap, kóterilgen máselelerdi sheshýi tıis.

Árbir ótinish pen onyń oryndalýy sıfr­ly túrde qadaǵalanyp, biz kún saıyn kelip túsken shaǵymdardy, olar­dyń barlyǵynyń durys sheshim tabýyn saraptap otyramyz. Bizde aýdan ákim­dikteri men basqarmalardyń da ózindik reıtıngi bar, ár qurylym ózine min­­-
d­etti jumystardy atqarǵan-atqar­maǵany bizge data-ortalyqtaǵy máli­metterge sáıkes kórinip turady. Apta saıyn qala basshylyǵyna esep berip otyramyz.

Qazirgi tańda qala ákimdiginiń 25 bas­qarmasy, 41 kommýnaldyq jáne apattyq qyzmeti, 69 lıft uıymy, 500 PIK jáne 277 MIQ, 122 oqý orny, 54 memlekettik jáne jeke medısınalyq mekeme iKOMEK biryńǵaı 109 nómirine biriktirilgen. Ortalyq operatorlary 2 500-den astam qyzmet boıynsha keńes jáne jedel kómek kórsetedi. Alaıda qyzmetkerlerimizdiń jumysy tek telefonnan keńes pen járdem berýmen shektelip qalmaıdy.

Osy 4 jyldan astam ýaqytta biz qala turǵyndarynan 8 mıllıonǵa jýyq ótinishti qabyldap, pysyqtadyq, máse­lelerdiń 88 paıyzdan astamy birin­shi qońyraýdan sheshildi. Sonyń arqa­synda elorda ákimdiginiń keńsesine turǵyndardan túsken ótinishter sany 21 paıyzǵa qysqardy. Jyl saıyn iKOMEK servısin elordanyń 800 myńǵa jýyq turǵyny paıdalanady.

– Jalpy, osy ınnovasııalyq ázir­le­­meler patenttelgen be? Máselen, iKOMEK109 taǵy ne atqara alady?

– Bizdiń qyzmetkerlerimiz táýlik boıy qalada ornalastyrylǵan 16 myń beınebaqylaý kamerasy arqyly qaýip­sizdikti baqylap otyrady. Shahar kóshelerinde urlyq nemese basqa da qylmys bolǵan jaǵdaıda polısııa qyzmetkerlerine kamera arqyly qylmyskerlerdi tabýǵa kómektesedi.

Nur-Sultan turǵyndaryna mektep­terdegi sabaqtardy toqtatý, joldardaǵy apat jáne jóndeý jumystary, trassalardy aýa raıyna baılanysty jabý/ashý týraly aqparatty qala turǵyn­da­ry­na tańsáriden jiberetin de iKOMEK qyzmetkerleri. Tórt jyl ishin­de osyn­­daı 4 mıllıonǵa jýyq jedel ha­­bar­­­lama jiberippiz. Munymen qa­tar meke­memiz qala basqarmalarynyń ju­­my­synyń nátıjelerin saraptap, aýdan ákimdikteriniń turǵyndardyń ótinishterin qalaı oryndap jatqandyǵyn da qadaǵalap otyrady.

Joǵaryda atalǵan barlyq ınnova­sııalyq ázirlemelerdiń patenttelgenin atap ótý mańyzdy, múliktik quqyqtar bar jáne olar kommýnaldyq kásiporyn – Nur-Sultan qalasy ákimdiginiń ShJQ «Qalalyq monıtorıng jáne jedel áreket etý ortalyǵy» MKK balansynda tur.

Menińshe, bul kez kelgen ınnovasııalyq jobany memlekettik uıymdarda engizýdiń mańyzdy sátteriniń biri – múliktik quqyqtar memlekettiń ıeliginde bolýy tıis.

– Áńgimeńizge rahmet.

 

Áńgimelesken

Aınash ESALY,

«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Shabyt shaqyratyn shahar

Elorda • Keshe

Aqjaınaq astana

Elorda • Keshe

Ozyq óndiris ornynda boldy

Aımaqtar • Keshe

Dımash pen Djekson

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar