Bıýrokratızm

Birde jeke sharýamen bankke bardym. Shettegi mamannyń aldy bos eken, soǵan otyrdym. Qazaqtyń qyzy. Aldymen izet bildirip, amandastym. Lám joq. Kelgen sharýamdy aıttym. Tas músin sekildi sazarǵan qalpy betime bedireıip bir qarady. Ákelgen qujattarymdy kórset­tim. Ony qolymen julqyp-julqyp «anaý qaıda, mynaý durys emes», dep dúńk-dúńk etedi. Túsinbegenim­di aıtyp edim, ol «meniń sharýam emes», degendeı keıip tanytty. Qys­qasy, quddy ózimdi bankte emes, sot aldynda otyrǵandaı sezindim. Aqyry basqa menedjerge baryp, jumysymdy áp-sátte tyndyrdym. Jalpy, osyndaı jaǵdaılar bizdiń qoǵamda jıi baıqalady. Keıde bir anyqtama alý úshin eki-úsh kún sabylyp júresiz. Bar ýaqytyńyz ketedi. Jumysty jeńildetýdiń ornyna qıyndatady. Bir sózben aıtqanda, bıýrokratızm basym. Búgin ol qaǵazbastylyq sıpatqa aýysqan.

Aýylda jeke sharýashylyqpen aınalysatyn dosym turady. Sol qolyndaǵy malyn asyldandyrýǵa jeńildetilgen nesıe almaq bolyp, aýdan ákimdigine qujatyn ótkizedi. Menshikte jeri, tehnıkasy bar, qysqasy, barlyq sharty kelip tur. Biraq oılaǵan isi alǵa júrmedi. Anda-munda sabyltqan bıýrokrat qyzmetkerlerden kóńili qaldy. О́ıtkeni aýdandaǵylar ony oblysqa jiberse, oblystaǵylar ony qaıtadan bir anyqtama úshin aýdanǵa siltep, eki arada sendeltip qoıǵan. Aqyry amaly quryǵan dosym «nesıesi qurysyn» dep qolyn bir siltedi. Osyndaı mysaldardy kóptep keltirýge bolady.

Jaqynda jerles aǵamyz «AQSh-­tan balam keldi», dep úıine dámge shaqyrdy. Inim burynǵy buıy­ǵy­lyqtan arylǵan. Eseıgen. Orta kór­gen. Tanym-túsinigi de basqasha. Kóp ­nársege óz kózqarasymen qaraı­dy. Aǵylshyn tilin úırenemin dep, muhıt asyp ketken edi, sol tilge de tóselip alǵan. Sonda oqyp júrip, ata-anasyna da salmaq túsirmeı, jumys istegen. «Aǵa, ol elde bári adamnyń ıgiligi úshin jasalǵan. Bastysy, adal, óz isińizdi bilseńiz, dalada qalmaısyz. Men sonda alǵash barǵanda kóptegen qaıyrymdy jandardyń qamqorlyǵyn kórdim. Olar bizdegideı emes, eńbegińizdi baǵalaıdy. Aıaqtan shalatyn kedergi joq. Kez kelgen sharýańyz qolma-qol bitedi. Bıyl taǵy baryp jumys isteımin», deıdi ol áńgime arasynda. Ony tyńdap ózim tańǵaldym. Bir sát «biz qashan sondaı bolady eken­biz?», degen qııalǵa berildim. Qazir bilim­di jastar shetelge ketip jatyr deı­di. Alaıda onyń túrli sebebi de bar, sonyń biri – osy bıýrokratızm dep oılaımyn.