О́ner • 31 Mamyr, 2022

Balerına bıigi

415 ret
kórsetildi
8 mın
oqý úshin

Bıylǵy aqpan aıynda «Astana Opera» teatry balet trýppasy­nyń talantty ártisteri Baqtııar Adamjan men Shuǵyla Ádephan Aýstralııada Ballet International Gala álemdik shoýy aıasynda tabysty óner kórsetip, jasyl qurlyq kórermenderiniń kózaıymyna aınaldy. Ataǵy jer jarǵan Kovent-Garden Koroldik baleti, Amerıkalyq balet teatry jáne Kvınslend baletiniń jetekshi solısteri qatysqan dúnıejúzilik deńgeıdegi gala-kórsetilim 26 qańtardan 5 aqpanǵa deıin jalǵasty. Osy aıtýly keshte talantty jup A.Hachatýrıannyń «Spartak» baletinen bir nómir oryndap, qazaq baleti eshkimnen kem emestigin dáleldedi.

Balerına bıigi

− Biz Aýstralııada bir aıǵa jýyq boldyq. Alǵan áserim keremet, ony sózben aıtyp jetkize almaımyn, − dep bastady sózin Shuǵyla bizben áńgimesinde.

− Jalpy, álemdik shoýda segiz gala balet baǵdarlamasy kórse­tilse, biz eki balet qoıyly­myn usyndyq. Bekzat ónerdi súıetin kórermenderge «Spartak» bale­tin tartý ettik. Bul týyndy Aýstralııada jıi qoıylmaıdy. Sondyqtan jurtshylyq jańa premera kórgendeı erekshe áser aldy. Bizge rızashylyqtaryn bildirdi. Sodan keıin Baqtııar da, men de jeke repertýarymyz­dan óner kórsettik. Jup bolyp ta bıledik. Balet – óte kir­pııaz, aqsúıek óner. Únemi izde­nip, talmaı eńbektený kerek. Bul óner ár elde ártúrli da­my­ǵan. Biz kóbinese Eýropada balet óneri damyǵan dep sanaımyz. Ol durys. Biraq qazaq baleti de eshkimnen kem emes. Oǵan ózimniń baǵdarlamam aıasynda kózim jetti. Alaıda meni Kovent-Garden Koroldik baleti, Amerıkalyq balet teatry jáne Kvınslend baleti ártisteriniń tehnıkalyq sheberligi tánti etti. Sahnada ózderin sabyrly us­taıdy. Ásirese amerı­kalyq balerınanyń ózindik órnegi tańǵaldyrdy. Sonymen birge is-shara sheńberinde sheberlik saǵaty ótip, bilikti mamandardan dáris alyp, tájirıbe jınaqtadyq. Sebebi balet ártisine tájirıbe jınaý eshqashan artyq emes, − dedi ol.

Shuǵyla Ádephannyń «Asta­na Operadaǵy» alǵashqy debıýti «Baıaderka» baletindegi Gam­zat­­­tı rólinen bastaldy. Bul qoıy­­lymdy belgili horeograf Alty­naı Asylmuratova sah­nala­dy. «Baıaderkadaǵy» oqı­ǵa Úndistanda oryn alǵan. Ǵıbadathana qyzmet­shisi – baıaderka Nıkııaǵa Uly bramın jáne aıbyndy jaýynger Solor ǵashyq bolady. Bul jaǵ­daıdan beıhabar radja Dýgmanta Solorǵa qurmet kórsetip, oǵan qyzy Gamzattıdi uzatqysy kele­di. Mundaǵy Gamzattıdiń bolmysy qatal, órkókirekteý, esh­kim­ge basyn ıe qoımaıtyn jan. Biraq Shuǵylanyń minezi jum­saq, bııazy. Sonda da ol keıip­keriniń «kiltin» tabý úshin biraz izdendi. Osy týyndy týraly ja­zylǵan dúnıelerdi oqydy, es­ki qoıylym beınetaspalaryn qarady. Ustazdarymen keńesti. Aqyry, sahnaǵa Gamzattı obrazyn ózine tán ereksheligimen, shynaıylyǵymen oınap shyqty. Kórermender de jas ónerpazdyń alǵashqy aıaq alysyna rıza boldy. Odan keıin Iý.Grıgorovıch­tiń horeografııasyndaǵy P.Chaı­kov­skııdiń «Shelkýnchık» spek­­­­­­taklinde Marı rólin oınap, jańasha qyrynan kórindi. B.Asafevtiń ańyzǵa aınalǵan «Baq­­­­shasaraı burqaǵy» dramalyq ba­letinde Marııa partııasyn she­ber somdady. Ásirese L.Mın­kýs­tyń tanymal «Don Kıhot» baletinde Bazıldiń súıiktisi qy­lyqty Kıtrı róli – ony jańa bıikke kóterdi. Ulttyq balet ónerine talantty jas bale­rına­nyń kelgenin kórsetti.

«Kıtrıdi» oınaý – maǵan jeńil bolǵan joq. Bul qoıylym tehnıkalyq jaǵynan óte kúrde­li. Únemi sahnada júresiz. Demal­maısyz. Biraq Kıtrı − erkindikti jaqsy kóretin qyz. Sol minezi maǵan qatty unady. Osy minezin ashýǵa tyrystym. Balet ónerinde bıshiniń ár qımyly sóılep turý kerek. Biz sol arqyly keıip­ke­rimizdiń harakterin ashamyz. Biraq oǵan sheberlik qa­jet. Son­daı-aq rólińizdi jan dú­nıeńizden ótkizbeseńiz, kórer­mendi sendire almaısyz. Son­dyq­tan ár obrazyma janymdy salamyn», deıdi keıipkerimiz shyǵarmashylyq qupııasynan syr tartyp.

Ár talant ıesiniń ónerge ke­lýi de qyzyq. Bireýi týmysynan daryndy bolyp týyp, birden jarqyrap kórinse, endi biri ónerge kezdeısoq kelip, tanymal bolady. Biz keıipkerimizdi birinshi topqa jatqyzar edik. Ol úsh jasynan bastap, bı bıleýdi jaqsy kórgen. Sony baıqaǵan ata-anasy ony alty jasynda astanadaǵy bı stýdııasyna be­redi. Osy stýdııaǵa bara jú­rip, balalar arasyndaǵy bı baıqaý­laryna qatysyp, júldeli oryndar ıelenedi. Odan ári bıshilik ónerin ushtaý úshin toǵyz jasynda A.Seleznev atyndaǵy Almaty horeografııalyq ýchılıshesine oqýǵa túsip, Maıra Túkeeva já­ne Raýshan Tólegenova sekildi bilikti ustazdarynan tálim aldy. Bı óneriniń qyr-syryn meńgerdi. 2016 jyly astanadan Qazaq ulttyq horeografııa akademııa­sy ashylǵanda soǵan aýysyp, oqýyn osynda aıaqtady. 2017 jy­ly «Astana Opera» teatryna ju­mysqa qabyldandy.

Onyń keıingi oınaǵan keıip­kerleriniń biri – «Parıj Qudaı-Ana sobory» spektaklindegi – Es­meralda. Bul týyndyny belgili horeograf Rolan Petı qoıǵan. Es­me­ralda – sygan qyzy. О́zi bostandyqty, er­kindikti unatady. Eshkimge táýel­di bolǵysy kelmeıdi. Mi­nezi de bólek. Osy keıipkerdi Shu­ǵylanyń ózi de jaqsy kórip, tamasha somdady. Sygan qyzynyń erkindigin kórkem kesteledi.

Shuǵyla úshin «Astana Ope­ra» teatryndaǵy balet trýp­pasynyń kórkemdik jetekshisi, Reseı halyq ártisi Altynaı Asyl­muratovanyń orny bólek.

«Álemge tanymal balet jul­dyzynan dáris alyp, birge jumys istep júrgenimdi mártebe sanaımyn. Ol kisiniń aıtqan árbir pikiri – biz úshin óte qundy.Bola­shaqta ónerimdi ári qaraı damytyp, álem sahnalarynda óner kórsetsem dep armandaımyn. A.Adannyń «Jızel» baletinde Jızeldi, «Baıaderka» baletinde Nıkııany oınaǵym keledi. Biraq bul rólderdi joǵary deńgeıde somdaý úshin áli de shyńdala túsý qajet. Sondyqtan qazir kúndiz-túni eńbek etip, izdenip júrmin. Maqsatqa jetý de ońaı emes. Ásirese óner adamyna taban­dylyq pen minez kerek ekenin túsinemin», deıdi balet ártisi.

Sonymen qatar jas balerına sahnada birge jup bolyp óner kórsetip júrgen Baqtııar Adamjan, Erkin Rahmatýllaev, Serik Naqyspekov sekildi árip­testeriniń ónerin de joǵary baǵa­laıdy. Búginge deıin daryndy bıshiniń óner jolyndaǵy jetistikteri de aıtarlyqtaı. Má­selen, 2013 jyly Qazan qa­la­synda ótken «Morozko» ha­lyq­aralyq balet ártisteri baı­qaýynda birinshi oryn alsa, 2014 jyly Almatydaǵy «О́rleý» halyqaralyq balet ártisteri kon­kýrsynda ekinshi oryn ıelen­di. 2016 jyly Berlınde ótken Tanzolymp halyqaralyq baıqaýynda júldeger atanyp, el mereıin ósirdi.

Keıipkerimizdiń taǵy bir erek­­sheligi – qazaqy tárbıede ós­kendigi. Inabattylyǵy bo­ıy­nan baıqalyp turady. «Ákem – qazaq eliniń patrıoty. Bizdiń otbasymyzda tek qazaqsha sóı­leı­­miz. Ata-anamnyń keıde basqa tilde shúldirlep júrgen jastar­dy kórgende kóńil kúıi túsedi. Bizge ol kisiler bala kú­nimizden tilimizdi, dinimizdi, salt-dástúrimizdi qadirleýdi, qur­metteýdi úıretti. Men oryssha da, aǵylshynsha da erkin sóıleımin. Biraq ana tilimdi bárinen joǵary qoıamyn» deıdi. Onyń esimin «Shuǵyla» dep kindik ákesi qoıypty. Shuǵyla − tańǵy shýaq shashqan kún beınesi degen maǵyna beredi.

Keıingi jyldary ónerdiń ár salasynan top jaryp shyqqan qazaq jastary elimizde ǵana emes álemge tanylýda. Solardyń aldyńǵy leginen «Astana Opera» teatry balet trýppasynyń daryndy solısi Shuǵyla Ádephan­dy da kóremiz.

Sońǵy jańalyqtar