Dese de, osydan birneshe kún buryn Mańǵystaý oblysynda oryn alǵan qaıǵyly oqıǵadan soń seń qozǵala ma degen úmit te joq emes.
О́ıtkeni, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev áskerdegi ólim sebepterin tergeý jónindegi arnaıy komıssııa qurýdy jáne bolashaqta mundaı jaǵdaıdyń aldyn alýdy tapsyrdy.
Al, Qorǵanys mınıstrligi ókilderi «áskerdegi ólimge jol bermeý» boıynsha baǵdarlama ázirleýge kiristi.
Qorǵanys mınıstri Rýslan Jaqsylyqov sońǵy kezderi jıilep ketken sarbazdardyń ólimine sebep áskerı sala ǵana emes, jeke basyndaǵy qıyndyqtar da bolýy múmkindigin aıtty. Osyndaı jaýappen jaýapkershilikten jaltarǵysy kele me, álde shyndyǵy sol ma, áıteýir bul salany túbegeıli zertteý kerektigine toqtalyp ótti. Mańǵystaýdaǵy qaıǵyly oqıǵa alǵash ret oryn alǵan jaǵdaı emes. Demek, osyǵan deıin áskerı salaǵa salǵyrt qaraǵany ma?
Mınıstr qandaı málimdeme jasasa da, kópshiliktiń suraǵy bireý: Nege áskerge ketken jas sarbazdardyń otbasyna oralmaı, o dúnıege attanýy jıilep ketti?
О́tkenge kóz jiberip qarasaq 2020 jyldyń jeltoqsanynda IIM akademııasynda kýrsant Salamat О́tegenov óz-ózine qol jumsaǵan. «Eger qazir maǵan aqsha aýdarmasańdar, onda men qolsyz qalýym múmkin. Nemese aıaǵymnan aıyrylamyn», dep jaqyndaryna sońǵy hatyn jazypty. Jigittiń jaqyndary akademııada álimjettik jasalatynyna, perzentiniń ólimine qatysty kúmándi jaıttar baryn aıtyp shyryldaǵan. Tyńdar qulaq boldy ma?
2021 jyldyń 21 mamyrynda Jambyl oblysy Qordaı aýdanyndaǵy áskerı bólimde merzimdi áskerı boryshyn atqaryp júrgen jas jigit kazarmanyń tórtinshi qabatynan sekirip, mert bolǵan. Oqıǵanyń ne sebepti bulaı órbigenin túsindiretin jan bolmady. Qyrshynnan qıylǵan jastyń ne úshin ómirge ókpelegeni belgisiz. Quzyrly organdar jalǵyz resmı málimdememen shektelip edi.
2021 jylǵy maýsym. Oralda sarbaz ózine oq atqan. Áskerge Aqtóbe oblysynan shaqyrylǵan ol osylaısha ómirmen qosh aıtysqan. Sarbaz sol túni kúzetý mekemesinde qaraýylda turypty. Oǵan tez arada jedel járdem shaqyryp, oblystyq kópbeıindi aýrýhanaǵa jetkizgenmen, aýyr jaǵdaıda bolǵan áskerı qyzmetshi kóp uzamaı kóz jumǵan. Istiń sońy ne bolǵany taǵy belgisiz.
Dál osyndaı jaǵdaı 2021 jyldyń 29 mamyrda qatardaǵy jaýynger Aıdosov Ilııas Muratulynyń basynda bolǵan. О́zine bekitilgen qarýmen óz-ózin óltirgen. Áskerge óz erkimen kelgen boryshyn óteýshiniń qas-qaǵym sátte janyn qıyp kete salǵanynda bir shıkilik joq pa?
2021 jyldyń 22 qazanynda qaraly jaǵdaı Qaraǵandy oblysynda qaıtalandy. Temirtaý qalasyndaǵy N5516 áskerı bólimde «ózine-ózi oq atyp» kóz jumdy delingen áskerı qyzmetshi Serjan Ońǵarovtyń denesi týǵan jeri Túrkistan oblysy, Maqtaaral aýdany Maqtajan aýylyna jetkizildi. Marqumnyń týystary oq jaýyngerdiń tamaǵynyń astynan atylǵanyn aıtady.
Sarbazdar qasireti ótken jylmen tyıylǵan joq. Osy, 2022 jylǵy 4 naýryzda Jambyl oblysynda Ulttyq qaýipsizdik komıteti shekara qyzmetiniń «Andas batyr» bóliminde áskerı boryshyn ótep jatqan sarbaz joǵalyp ketken. Aıaq astynan iz-túzsiz ketken Ulyqbek Berdishev birneshe kúnnen soń óli tabyldy. Sarbazdy ne úshin taý asyp ketkenin, áskerı boryshyn ótep júrgen ornynan nege izim-ǵaıym joǵalǵany da jumbaq kúıinde qaldy.
2022 jyldyń 22 sáýirinde Jambyl oblysynda boryshyn ótep júrgen Gvardeısk áskerı qalashyǵyndaǵy gospıtalde qatardaǵy jaýynger Qalbaı Álibek Salamatuly qaıtys boldy. Tańerteń sapta turǵan jaýynger kenetten esinen tanyp qalǵan. Áskerı qyzmetshige qajetti medısınalyq kómek kórsetilgenmen, ol esin jımaǵan kúıi qaıtys boldy. Jas jigit bıyl kóktemde Mańǵystaý oblysynan merzimdi áskerı qyzmetke shaqyrylypty. Áskerı-medısınalyq tekseristen túgel ótip baryp áskerge attanǵan sarbazdyń menıngıtpen aýrýyna ne sebep boldy eken?
2022 jyldyń 24 sáýirinde sap-saý áskerge ketken qyzylordalyq jigit Shymkenttegi 35 748 áskerı bólimine boryshyn óteýge kelip, tórt kúnnen soń psıhıkalyq ortalyqqa jatqyzylǵan. Anasy balaǵa álimjettik jasaldy dep sanaıdy. Al bólim basshylary ony «áskerı boryshyn óteýden jaltaryp, sýısıd jasamaq boldy» dep, aıypty etip otyr. Aınalasy 4 kúnde psıhıkasyna zaqym kelerdeı ne kún týdy?
Al kúni keshe ǵana Mańǵystaý oblysyna áskerge ketip, 4 maýsymda áskerı bólimde óli tabylǵan merzimdi qyzmettegi sarbaz Edil Teshebaevtyń qaıǵyly qadamy eldi taǵy alańdatty. Resmı nusqada, sarbaz ózine qol salǵan. Alaıda týystary buǵan senbeı otyr. Máıitti kórgen olar denesinde jaraqattar bar ekenin aıtady. Edil ólimi aldynda birneshe ret týystarynan aqsha surap, problemaǵa urynǵanyn da aıtqan eken.
Ásker - eldiń tynyshtyǵyn kúzetýshi. Otan aldyndaǵy boryshyn óteýshi. Endeshe eli úshin ár sarbazdyń amandyǵy qymbat. Bir sarbazdyń qazasy - túgel eldiń azasy. Tolassyz bolyp jatqan jumbaq ólimderdiń aq-qarasy anyqtalyp, tıisti adamdar jaýap bermeıinshe bul máselege núkte qoıý múmkin emes sekildi...
