Moldan Álderbaıuly 1925 jyly 17 jeltoqsanda Almaty oblysy, Kegen aýdany, Qarabulaq aýylynda dúnıege kelgen. Qarabulaq jeti jyldyq mektebin, Jalańash orta mektebin bitirip, 1943 jyly ásker qataryna alynady. Sol kezde naqty jasy 15-ke, qujat boıynsha 17-ge tolǵan Moldan Álderbaev óz ótinishi boıynsha Kegen aýdanyndaǵy áskerı komıssarıatynyń shaqyrýymen maıdanǵa attanady. Oqý men shyńdalý mektebinen ótken jaýynger 3-Ýkraına maıdanynda 252-shi erekshe tapsyrma oryndaıtyn dara batalonda soǵysqa qatysady. Onyń urys maıdanyndaǵy joly Odessadan bastalyp, Vena qalasyna deıingi Shyǵys Eýropa elderinde jalǵasyp, óz eline, týǵan dalasyna araǵa jeti jyl salyp oralady. Qan maıdannan aman-esen oralǵan ol alǵashqy eńbek jolyn Kegen aýdanyndaǵy Taýshelek orman sharýashylyǵynda qarapaıym jumysshy bolyp bastaıdy. 1953 jyly Shyǵys-Sibir Orman-tehnıkalyq ınstıtýtyn, 1961 jyly Máskeýdegi búkilodaqtyq qurylys-ınjenerlik ınstıtýtyn bitiredi. QazKSR Memlekettik josparlaý komıtetiniń júıesine aýysyp, memlekettik josparlaý isteriniń meńgerýshisi, Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq Komıteti qurylys bólimi meńgerýshisiniń birinshi orynbasary qyzmetin atqarady.
Ol 1975 jyly Qazaq Respýblıkasynyń Orman jáne aǵash óńdeý ónerkásibi mınıstri bolyp taǵaıyndalyp, ónimdi eńbek etti. Moldan Álderbaev basqarǵan jyldary atalǵan mınıstrlik ult múddesi úshin kóptegen ıgi is atqardy. Kóp jyldar boıy sheshimin tappaı júrgen máselelerdiń biri malshylardy kıizúımen qamtamasyz etý edi. Ortalyq partııa komıtetiniń erekshe qaýlysymen, mınıstrdiń jeke basynyń jaýapkershiligimen, qarqyndy is-áreketterdiń nátıjesinde eki jarym jylda Úshtóbe qalasynda qýaty bir jyl ishinde 20000 kıizúı shyǵaratyn kombınat salynady. Osyndaı óndiristik tehnologııamen kıizúı jasaý jer júzinde birinshi ret bizdiń elimizde bolǵan. Kıizúıler 1980 jyldary Máskeýde ótken halyqsharýashylyq jetistikteri kórmesine qoıylyp, Altyn medalmen marapattalǵan. Osy kezeńde aǵash óńdeý, jıhaz jasaý óndirisi de joǵary dárejege kóterilip, Iýgoslavııa fırmalarymen birigip, respýblıka boıynsha 12 fabrıka jıhazdar shyǵara bastaıdy. Jıhazdar Japonııa, Belgııa memleketterine eksportqa shyǵarylady.1976 jyly Mınıstrler Keńesinde ótken alqa májilisinde Mádenıet mınıstri Jeksenbek Erkimbekov dombyra jasaýdy qolǵa alý máselesin kóterdi. Sol jıynda Almaty jıhaz fabrıkasynda dombyra jasaıtyn jeke seh ashylyp, Osakarovkadaǵy seh keńeıtilýi týraly sheshim qabyldandy. Osylaısha, Úkimettiń dombyra jasaý tapsyrmasy júzege asyryldy. Almaty jıhaz fabrıkasyndaǵy dombyra jasaıtyn seh jylyna 40 myń, Osakarovkadaǵy seh 60 myńǵa deıin dombyra jasaý múmkindigine ıe boldy (Almaty qalasy MA, №459 qor).
Onyń «Qonaevtyń qatań tapsyrmasy» atty qoljazba materıalynda malshylarǵa kıizúı jasaý týraly mańyzdy jumystyń qalaı bastalǵanynan habardar bolamyz. «Men 1975 jyly kókek aıynda Qazaq KSR Orman jáne aǵash óńdeý ónerkásibi mınıstri bolyp taǵaıyndaldym. Mınıstrlikke kelgenime bir aı shamasy bolǵan edi, bir kúni Qonaevtyń kómekshisi Dúısetaı Bekejanov maǵan telefon soǵyp, saǵat 14:30-de Dımekeńniń kabınetine kelýim kerektigin habarlady. Qandaı máselemen degen suraǵyma, ol sizden basqalardy da shaqyryp jatyr, kelgende bilesiz ǵoı dedi. Bárimiz jaıǵasyp otyrǵannan keıin, Dımekeń sóz bastady. «Osy otyrǵan báriń respýblıkany basqaryp otyrǵan adamsyńdar. Besjyldyq jospardy oryndaımyz, asyra oryndaımyz dep jar salamyz. О́ndiris, aýyl sharýashylyǵy órkendese, damysa, bul el úshin, halyqtyń paıdasy úshin deımiz. Sol besjyldyq josparlardy oryndap jatqan negizgi kúsh kim bolady? Ol – osy ózimizdiń respýblıkamyzdyń halqy. Solardyń jaǵdaıyna nege kóńil bólmeımiz. Ásirese myna ala jazdaı, shólde, dalada, taýda, qysy-jazy ystyqqa kúıip, sýyqqa tońyp júrgen eńbek adamdaryna tek talap qoıamyz. Et ber, sút ber, jún ber, basqa da óndiriske kerek shıkizat ber deımiz. Al sol eńbekshilerdiń turmys jaǵdaıyna qamqorlyǵymyz nashar. Jyljymaly saýda dúkenderi maldy aýyldarǵa sırek barady, kókónis, jemis, shaı jetkiliksiz, jyljymaly klýb, kitaphana da sırek barady. Oqýshy balalardyń mektepten qalmaýyn qamtamasyz etýdi eskerý kerek. Malshylardyń aýyldaǵy, qystaýdaǵy úılerin jóndeýden ótkizýdi basty mindet dep bilý kerek». Mine, osy sııaqty malshylarǵa kórsetetin qamqorlyq jaǵdaılar týraly Dımekeń egjeı-tegjeıin jetkizip aıtty».
Mine, osydan keıin atalǵan mınıstrlik pen mınıstr úlken jaýapkershilikti moınyna alyp, kóship-qonyp mal sharýashylyǵymen aınalysyp eńbek etip júrgen otbasylardy kıizúımen qamtamasyz etýge jumys isteı bastaıdy.
Derekterge súıensek, osy jınalystan bir kún buryn Dımekeń qasyndaǵylarmen birge Balqash aýdanyna saılaýshylarmen Joǵarǵy Keńes depýtattyǵyna kandıdat retinde kezdesýde bolypty. Qaıtyp kele jatyp jol shetindegi jotalaý jerge jańadan qonǵan birneshe qazaq úıin kórip, solarǵa at basyn burypty. Aýyl adamdary Dımash Ahmetulyn óz kózderimen kórip, qýanady. Dımekeń malshylardyń jaǵdaıyn surap, qandaı másele bar ekenin bilgisi keledi. Sonda bir malshy: «Bizde bári jaqsy, bári bar, biraq ózińiz baıqap tursyz, kıizúıimiz jaramsyz bolyp jatyr. Úkimettiń jasap bergen úıleri bir-eki kóshýge jaramaıdy. Súıekteri qırap qalady, kıizden jaýyn sýy sorǵalaıdy. Men jıyrma jyldan beri mal baǵamyn, talaı úlkendi-kishili bastyqtar kelip-ketti, olarǵa osy jaǵdaıdy ylǵı aıtyp kelemiz. Olar da shara qoldanamyz, sheshemiz dep ýáde beredi. Biraq másele sheshilmeı jatyr», dep ashyǵyn aıtady.
Osydan keıin Dinmuhamed Qonaev mınıstrlerge tapsyrma berip, mal sońynda kóship-qonyp júrgen buqarany kıizúımen qamtamasyz etý mańyzdy másele ekenin aıtady. Bul máseleni sol kezdegi Orman jáne aǵash óńdeý ónerkásibiniń mınıstri Moldan Álderbaevqa tapsyrady. Respýblıka basshylyǵynyń tapsyrmasyn alǵan Moldan Álderbaev qaýyrt jumys istep, sharýalardyń jaǵdaıyn ońaltýǵa óz úlesin qosady.
Mınıstr sol kezdegi qyzmettik qoljazbasynda: «Sonymen Dımekeń ótkizgen jınalys bitti. Basqalardy qaıdam, men moınyma batpandaı aýyr mindetti arqalap shyqqandaı boldym. Keıbir mınıstrler meni aıaǵan bolyp, arqamnan qaǵyp, ýaıymdama, bárin jóndeısiń dep janashyrlyq kórsetkendeı boldy. Mınıstrlikke kelip, qyzmetkerlerdi, bólim bastyqtaryn jınap, Qonaevtyń kabınetinde bolǵan áńgimeni jetkizdim. Erteń tańerteń Dadabaev (bólim bastyǵy), Ýstınovqa (basqarma bastyǵy) ekeýiń menimen birge Úshtóbege júresińder, ondaǵy fabrıkanyń jumysymen tanysamyz dedim. Sonymen qatar jobalaý-konstrýktorlyq bıýrosynyń basshylary men kelgenshe kıizúı máselesi týraly oılanyńyzdar, usynys berińder dedim. Almaty men Úshtóbeniń ara qashyqtyǵy 300 shaqyrymdaı bolady. Jolǵa tórt saǵattaı ýaqyt ketedi, jol-jónekeı tek kıizúı máselesi týraly sóılestik. Mınıstrlikke qoıylyp otyrǵan mindet – qýaty jylyna 20-25 myń kıizúı shyǵaratyn óndiris salý. Ekinshiden, Memlekettik josparlaý komıteti men Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń talaby kıizúıdiń súıegin tek taldan jasaý kerek deıdi. Bul mindetti oryndaý úshin eki jarym jyl ýaqyt kerek. Kıizúı súıeginiń sapasyn jaqsartýmen qatar, úıge jabylatyn kıizderdiń sapasyn da oıdaǵydaı etý keregin qaýlyǵa jazyp jatyr. Eń aýyr másele osy bolyp tur». Osylaı jumysqa kirisken Moldan Álderbaevtyń eńbek jolyndaǵy ár isi joǵary baǵalanyp, «Oktıabr revolıýsııasy», «Otan soǵysy», «Eńbek Qyzyl Tý», «Halyq dostyǵy», «Qurmet belgisi» ordenderimen, Qazaqstan Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotalarymen, jıyrmadan astam soǵys jáne eńbek medaldarymen marapattalǵan.
Qashanda qazaq dalasy jaqsylar men jaısańdarǵa qushaǵy toly bolǵan. Sonyń biri de biregeıi Moldan Álderbaev boldy. «Súıer ulyń bolsa sen súı, súıinerge jarar ol» degen hakim taǵylymy eli úshin qyzmet etken Moldan Álderbaev sekildi ozyq oıly azamattarǵa qarata aıtylsa kerek. Aýyldaǵy halyqty, olardyń turmys-tirshiligin esten shyǵarmaǵan mınıstrdiń sol kezdegi qaltqysyz eńbegi qazirgi ulyqtarǵa úlgi bolsa ıgi edi.
