Áleýmettik jelilerdegi jarnamalardyń kópshiligi jeńil ári tez baıyp ketýdiń joldaryn «usynady». Tıisti mekemeler qansha jerden saqtandyrýǵa shaqyrǵanymen onlaın-alaıaqtardyń arbaýyna túsip, opyq jep qalatyndar kóp. Jaqynda Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń FinGramota.kz saıty jalǵan jarnama posttardy paraqshalarynda jarııalap, jurtshylyqty oǵan elitip ketpeýge shaqyrdy.
«Alaıaqtardyń jıi qoldanatyn aıla-sharǵysy – áleýmettik jelilerde jalǵan akkaýnt qurý. Máselen, jaqynda almatylyq telearnanyń atyn jamylǵan jarnama áleýmettik jelide tarady. Onda alaıaqtar júrgizýshiniń sózine salyp, «bırjada aksııalar jáne «altyn valıýtamen» saýda-sattyq jasaıtyn platforma paıda bolǵanyn, muny anaý-mynaý emes, qazaqstandyqtar úshin áıgili Ilon Mask qurǵanyn, bul qor naryǵyndaǵy saýda-sattyq adam qolymen emes, robot arqyly júrgiziletini habarlandy», dep jazdy resmı saıt.
Bul akkaýntty biz de tekserip kórdik. Jarnama avtorlarynyń aıtýynsha, platforma jandy qınamaı, turaqty jáne passıvti kiris alǵysy keletinderge arnalǵan. Ońaı oljaǵa kenelý úshin nebári «Tesla» kompanııasynyń platformasyna tirkelip, kúnine jarty saǵat ýaqytyn oqýǵa jumsap, ınvestısııa sala bastasa jetkilikti. Tirkelgennen keıin kelesi kúni 24/7 rejiminde Qazaqstannyń kez kelgen kartasyna qarjy aýdaryp alýǵa bolady. Oǵan sizdiń bar-joǵy 5-10 mınýt ýaqytyńyz ketedi. Bul jerde baǵdarlamany jasaýshylar kompanııa óziniń qyzmeti úshin qarjy somasynan 1,5% ustap qalatynyn aıtady. Saıtqa silteme arqyly ótip, aty-jónińizben tirkelýińiz qajet. Postyń astynda aıaq astynan «paıdaǵa kenelgen», osy platformaǵa alǵysyn bildirgen «ınvestorlardyń» jalǵan pikirleri jarııalanǵan.
Al bul alaıaqtardyń isi ekenin qaıdan bilýge bolady? Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi mamandarynyń aıtýynsha, tez baıýǵa shaqyrǵan mundaı jalǵan onlaın-platformalar zamanaýı tehnologııa tilin jete meńgermegen, usaq-túıekterge kóp mán bere bermeıtin adamdarǵa arnalǵan. О́miri áleýmettik jelilerge baılanǵan qazirgi adamdar, ásirese tanymal, aty áıgili adamdardyń aıtqanyna tez ılanǵysh eken. Muny da ınternet alaıaqtary jaqsy bilip alǵan. «Jalpy, mundaı jarnamalardyń jalǵan ekenin anyqtaý qıyn emes. Ol úshin qyraǵylyq kerek. Mysaly, joǵarydaǵy jarnamanyń «sıýjeti» qoldan qurastyrylǵanyn, onda basqa telearnanyń logotıpi bar ekenin, sıpattamasynda kóptegen grammatıkalyq qate kezdesetinin ańǵarýǵa bolady. Eger akkýanttyń basty betine ótseńiz, onda eshqandaı jańalyqtar joq ekenin baıqaısyz. Bul jerde posta kórsetilgen saıttyń ataýy da Ilon Masktiń kompanııasyna tıesili emes», deıdi mamandar.
Al tez arada kólikke ıe bolyp, demalysty shetelderde ótkizýge úndeıtin jarnamada bastapqy ınvestısııa 53 myń teńge ekeni, tórt aptanyń ishinde ony 890 myń teńgege deıin kóbeıtip alýǵa bolatyny aıtylady. Alaıaqtar bul platformany memlekettik platforma retinde kórsetip, KAZ Minerals aktıvterine 220 myń teńge mólsherinde ınvestısııa salýdan dıvıdendter tóleýge ýáde beredi. Bylaı qarasańyz, aqylǵa qonatyn ınvestısııa sııaqty. Ári KAZ Minerals – elimizge belgili mys óndirýshi kompanııa. Biraq mamandar mundaı jarnamanyń eń birinshi domenine nazar aýdarýǵa keńes beredi. «Siltemeniń ataýy da kúdik týǵyzýy kerek. Alaıaqtar kóbinese tanymal kompanııalardyń atyn jamylatynyn taǵy da esterińizge salamyz. KAZ Minerals ataqty kompanııa bolǵanymen onyń ózindik resmı akkaýnty bar. Ony da tekserip shyǵýǵa bolady. Kompanııanyń aqsha máseleleri jónindegi saýaldamany basqa resýrstarda júrgizýi kúmán týǵyzady. Eger siz saýaldamalar nemese lotereıalar jalǵan emes ekenine senimdi bolsańyz, onda sol mekemeniń resmı telefon nómirlerine qońyraý shalyp, anyq-qanyǵyn bilýge bolady», dep eskertedi FinGramota.kz saıty.
Alaıaqtar adamdardy quryǵyna túsirý úshin jalǵan ınvestısııanyń nebir jańa keısterin oılap taýyp jatyr. Sondyqtan az ýaqyttyń ishinde tolaǵaı tabysqa kenelýge shaqyrǵan jarnamalardy kórseńiz, odan múmkindiginshe boıdy aýlaq salǵan jón. Mamandar ózińiz týraly derbes derekterdi ınternet keńistiginde, ásirese fıshıngtik saıttarda qaldyrmaýǵa keńes beredi. «Eger siz qarjy alaıaqtarynyń quryǵyna túsip, olarǵa ózderińiz týraly mańyzdy qupııa málimetterdi, tólem kartalarynyń derektemelerin berip qoısańyzdar nemese qarjy pıramıdalaryna tap bolsańyzdar, onda dereý quqyq qorǵaý organyna ótinish berińizder! Sondaı-aq qarjy pıramıdalary týraly Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigine 1459, +7 727 237 1000 nómirleri arqyly habarlasýǵa bolady», deıdi agenttik mamandary.
