Ekonomıka • 15 Maýsym, 2022

Jalǵan ınvestısııalaýdyń jańa keısteri

31 ret kórsetildi

Búginde zaman aǵymyna saı alaıaqtyqtyń da túr-pishini ózgergen. Jurtshylyq kóp ýaqytyn áleýmettik jelide ótkizetinin bilip alǵan ákki qýlar qazir ınternet arqyly aldap-arbaýdy jaqsy meńgergen. Jelilerde jyltyńdap shyǵyp qoımaıtyn «Tabystylardyń qataryna qosylǵyńyz kele me?», «Metromen júresiz be, álde ózińizdiń jekemenshik kóligińizben júrgińiz kele me?», «Demalysyńyzdy qaıda ótkizesiz: saıajaıda ma, shet­elde me?» degen sııaqty jarnamalar – sonyń kýási.

Áleýmettik jelilerdegi jarna­ma­lardyń kópshiligi jeńil ári tez baıyp ketýdiń joldaryn «usy­nady». Tıisti mekemeler qan­sha jer­den saqtandyrýǵa shaqyr­ǵany­men onlaın-alaıaqtardyń arbaýyna túsip, opyq jep qalatyn­dar kóp. Jaqynda Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń FinGramota.kz saıty jalǵan jarnama posttar­dy paraqshalarynda jarııalap, jurtshy­lyqty oǵan elitip ketpeýge shaqyrdy.

«Alaıaqtardyń jıi qoldanatyn aıla-sharǵysy – áleýmettik jeli­ler­de jalǵan akkaýnt qurý. Máselen, jaqynda almatylyq te­le­arnanyń atyn jamylǵan jar­­nama áleýmettik jelide tarady. Onda alaıaqtar júrgi­zýshiniń sózine salyp, «bırjada aksııa­lar jáne «altyn valıýtamen» saýda-sattyq jasaıtyn platforma paı­­da bolǵanyn, muny anaý-mynaý emes, qazaqstandyqtar úshin áıgi­li Ilon Mask qurǵanyn, bul qor na­ryǵyndaǵy saýda-sattyq adam qoly­men emes, robot arqyly júrgi­ziletini habarlandy», dep jazdy resmı saıt.

Bul akkaýntty biz de tekserip kórdik. Jarnama avtorlarynyń aıtýynsha, platforma jandy qına­maı, turaqty jáne passıvti kiris alǵysy keletinderge arnal­ǵan. Ońaı oljaǵa kenelý úshin nebári «Tesla» kompanııasynyń platformasyna tirkelip, kúnine jarty saǵat ýaqytyn oqýǵa jum­sap, ınvestısııa sala bas­tasa jetkilikti. Tirkelgennen keıin kelesi kúni 24/7 rejiminde Qazaq­stannyń kez kelgen kartasyna qarjy aýdaryp alýǵa bolady. Oǵan sizdiń bar-joǵy 5-10 mınýt ýaqytyńyz ketedi. Bul jerde baǵdarlamany jasaýshylar kompanııa óziniń qyzmeti úshin qarjy somasynan 1,5% ustap qalatynyn aıtady. Saıtqa silteme arqyly ótip, aty-jónińizben tirke­lýińiz qajet. Postyń astynda aıaq astynan «paıdaǵa kenelgen», osy platformaǵa alǵysyn bildirgen «ınvestorlardyń» jalǵan pikir­leri jarııalanǵan.

Al bul alaıaqtardyń isi ekenin qaıdan bilýge bolady? Qarjy nary­ǵyn retteý jáne damytý agenttigi mamandarynyń aıtýynsha, tez baıý­ǵa shaqyrǵan mundaı jalǵan onlaın-platformalar zamanaýı tehnologııa tilin jete meńgermegen, usaq-túıekterge kóp mán bere bermeı­tin adamdarǵa arnalǵan. О́miri áleý­mettik je­lilerge baılanǵan qazirgi adamdar, ásirese tanymal, aty áıgi­­li adamdardyń aıtqanyna tez ılan­­­ǵysh eken. Muny da ınternet alaıaq­tary jaqsy bilip alǵan. «Jal­­py, mundaı jarnamalardyń jal­ǵan ekenin anyqtaý qıyn emes. Ol úshin qyraǵylyq kerek. Mysaly, joǵa­rydaǵy jar­na­­manyń «sıýjeti» qol­dan qura­s­­tyrylǵanyn, onda basqa tele­arnanyń logotıpi bar eke­­nin, sıpattamasynda kóptegen gram­­matı­ka­lyq qate kezdeseti­nin ańǵa­rýǵa bolady. Eger akkýant­tyń bas­ty betine ótseńiz, onda eshqandaı jańa­lyq­tar joq ekenin baıqaısyz. Bul jerde posta kórsetilgen saıt­­tyń ataýy da Ilon Masktiń kompa­nııa­syna tıesili emes», deıdi mamandar.

Al tez arada kólikke ıe bolyp, demalysty shetelderde ótkizýge ún­deıtin jarnamada bastapqy ınves­tısııa 53 myń teńge ekeni, tórt aptanyń ishinde ony 890 myń teńgege deıin kóbeıtip alýǵa bolatyny aıtylady. Alaıaqtar bul platformany memlekettik platforma retinde kórsetip, KAZ Minerals aktıvterine 220 myń teńge mólsherinde ınvestısııa salýdan dıvıdendter tóleýge ýáde beredi. Bylaı qarasańyz, aqylǵa qonatyn ınvestısııa sııaqty. Ári KAZ Minerals – elimizge belgili mys óndirýshi kompanııa. Biraq mamandar mundaı jarnamanyń eń birinshi domenine nazar aýdarýǵa keńes beredi. «Siltemeniń ataýy da kúdik týǵyzýy kerek. Alaıaq­tar kóbinese tanymal kompanııa­lardyń atyn ja­my­latynyn taǵy da esterińizge sala­myz. KAZ Minerals ataqty kompa­nııa bolǵa­nymen onyń ózindik resmı akkaýnty bar. Ony da tekserip shyǵ­ý­ǵa bolady. Kompanııanyń aqsha máse­leleri jónindegi saýaldamany basqa resýrstarda júrgizýi kúmán týǵy­zady. Eger siz saýaldamalar nemese lotereıalar jalǵan emes ekenine senimdi bolsańyz, on­da sol mekemeniń resmı telefon nómirlerine qońyraý sha­lyp, anyq-qanyǵyn bilýge bolady», dep eskertedi FinGramota.kz saıty.

Alaıaqtar adamdardy quryǵyna túsirý úshin jalǵan ınvestısııa­nyń nebir jańa keısterin oılap taýyp jatyr. Sondyqtan az ýaqyttyń ishin­de tolaǵaı tabysqa kenelýge shaqyrǵan jarnamalardy kórseńiz, odan múmkindiginshe boıdy aýlaq salǵan jón. Mamandar ózińiz týraly derbes derekterdi ınternet keńistiginde, ásirese fıshıngtik saıttarda qaldyrmaýǵa keńes beredi. «Eger siz qarjy alaıaqtarynyń qu­ryǵyna túsip, olarǵa ózderińiz týraly mańyzdy qupııa málimetterdi, tólem karta­larynyń derektemelerin berip qoısańyzdar nemese qarjy pıramıdalaryna tap bolsańyzdar, onda dereý quqyq qorǵaý organyna ótinish berińizder! Sondaı-aq qarjy pıramıdalary týraly Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigine 1459, +7 727 237 1000 nómirleri arqyly habarlasýǵa bolady», deıdi agenttik mamandary.

Sońǵy jańalyqtar

Jigittermen kúsh synasqan arý

Ulttyq sport • Búgin, 08:43

Qytaıdan qalyp qoıdyq

Sport • Búgin, 08:42

Tabystary – 2 117 000 dollar

Sport • Búgin, 08:40

Sınsınnatıdegi týrnır bastaldy

Sport • Búgin, 08:38

Úzdik qurylysshylar marapattaldy

Qoǵam • Búgin, 08:37

Olımpıadadan keıingi oılar

Sport • Búgin, 08:35

Jarys qyzǵan shaǵyna jetti

Sport • Búgin, 08:34

Tehnopark tegin oqytady

Qoǵam • Búgin, 08:32

Balalarǵa arnalǵan startaptar

Qoǵam • Búgin, 08:30

Julynqurt laboratorııasy áshkerelendi

Aımaqtar • Búgin, 08:27

«Talgodaǵy» talan-taraj

Qoǵam • Búgin, 08:25

Shalǵaıdaǵylar shaǵym aıtady

Bilim • Búgin, 08:22

Jańa mektepter kóbeıedi

Bilim • Búgin, 08:20

Jalbyz ben jaýynqurt ósiredi

Qoǵam • Búgin, 08:17

Moıynqumda mańyzdy máseleler aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 08:13

Jańa Qazaqstan – sheteldikter kózimen

Saıasat • Búgin, 08:10

Qamystan óndirilgen qumsheker

Aımaqtar • Keshe

Erlikke toly eńbek

Qazaqstan • Keshe

Shıraz bulbuly

Ádebıet • Keshe

Ata jurtta

Ádebıet • Keshe

Oqý men oqymaý hám talǵam

Ádebıet • Keshe

Abaı oblysynyń aty ozdy

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar