«Ortasha jalaqy Qazaqstanda qansha?» dep suraǵan jýrnalıstiń saýalyna jaýap bergen mınıstr: «Resmı statıstıkalyq derek boıynsha, ortasha jalaqy kólemi – 285 myń teńge. Buǵan men senemin de. О́ıtkeni Qazaqstanda ártúrli salalar bar, onda jumys isteıtin túrli laýazym ókilderi bar. Keıbir mamandar 1 mln teńge jalaqy alsa, endi biri tómengi jalaqy alady. Solardyń ortasha deńgeıin eseptegende ortasha aılyq kólemi 285 myń teńgeni quraıdy», dedi.
Rasymen, ortasha jalaqy kólemi 285 myń teńge degende bul jumys isteıtinderdiń bári osyndaı aılyq alady degendi bildirmeıdi. Ekonomısterdiń aıtýynsha, ortasha aılyq jalaqyny esepteýdiń ózindik ádistemesi bar. Bul jerde halyqaralyq talaptar da eskeriledi. Ortasha nomınaldy jalaqy kólemin esepter kezde statıstıka mamandary ártúrli salalardaǵy mekemeler men kásiporyndardyń, zańdy tulǵalardyń eńbekaqyny tóleý júıesin, syıaqylar kólemin, túrli saladaǵy mamandardyń jalaqylaryn qosa eseptep, ortasha aılyq kólemin shyǵarady.
Jalpy, byltyr ortasha jalaqy kólemi 250 myń teńgeni quraǵan. Laýazymdy tulǵalar men jetekshilerdiń, memlekettik qyzmetkerlerdiń jalaqysy 448 myń teńge bolsa, aýyl sharýashylyǵy mamandarynyń aılyǵy ortasha eseppen 146 myń teńgege jeter-jetpes bolǵan.
Al bıyl eldiń eń tómengi jalaqy alatyn aımaǵyndaǵy kórsetkishterdi alyp, jalpy, eńbekke qabiletti adamdarǵa shaqqanda jaldamaly jumysshylardyń ortasha aılyq jalaqy kólemi 285,4 myń teńgeni qurap, jalaqynyń satyp alý qabileti bir jylda 12,7%-ǵa ósken.
«El óńirleri boıynsha eseptesek, eń kóp jalaqy alatyn óńir – Batys Qazaqstan, onyń ishinde Atyraý oblysynda jalaqy kólemi 406,2 myń teńgeni qurady. Eń az aılyq – Soltústik Qazaqstanda, onda ortasha aılyq 187,5 myń teńge kóleminde», dep habarlaıdy finprom.kz saıty. Sonyń ishinde eń kóp jalaqy alatyndar – Mańǵystaý oblysy (349,5 myń teńge) men elorda (344,7 tys myń) turǵyndary.
Buryn otbasynda er azamattar kóbirek «mal tapqysh» bolsa, qazir áıelder de olardan qalyspaı, aılyq alady. Aıtalyq, 2008 jyly áıelderdiń ortasha aılyq tabysy erlerge qaraǵanda 36,2%-ǵa tómen bolsa, 2009 jyly 30,5%-dy quraǵan. Al 2020 jyly er azamattar men áıelderdiń aılyq aıyrmashylyǵy 25%-ǵa deıin qysqarǵan. Byltyr qazaqstandyq áıelderdiń ortasha nomınaldy jalaqy kólemi erlerge qaraǵanda 21,7%-ǵa ǵana tómen bolǵan.
Erler men áıelderdiń jalaqy aıyrmashylyǵy demekshi, 2019 jylǵy jeltoqsanda BUU Bas Assambleıasy 18 qyrkúıekti «Halyqaralyq teń eńbekaqy kúni» dep jarııalaǵany belgili. Bul degenińiz uıymǵa múshe 193 memleket atynan halyqaralyq qoǵamdastyq jalaqy boıynsha genderlik alshaqtyq problemasymen de aınalysatynyn bildiredi. Halyqaralyq oqıǵalardyń kúntizbesinde paıda bolǵan jańa eńbekaqy kúninde erler men áıelderdiń ortasha tabysyndaǵy aıyrmashylyq paıyzben ólshenetin bolyp belgilengen edi. Endigi másele, BUU málimetinshe, genderlik alshaqtyqty teńestirý. О́ıtkeni bul kórsetkish áıelderdiń ekonomıkadaǵy jaǵdaıyn baǵalaý úshin de qajet. Alaıda 2021 jyly ótken Búkilálemdik ekonomıkalyq forýmda jalaqy máselesindegi jahandyq genderlik alshaqtyqty joıý úshin keminde 268 jyl kerek ekeni aıtyldy.
Degenmen de aılyq tabystaǵy alshaqtyq ár elde ártúrli. Mysaly, finprom.kz resýrsynyń habarlaýynsha, ekonomıkalyq belsendiligi men múmkindigi jaǵynan Qazaqstan áıelderi 156 eldiń ishinde 47-oryndy alady.
Al elimizdegi er azamattardyń ortasha aılyǵy byltyr 281,2 myń teńgeni quraǵan. Keıbir óńirlerde áıelderdiń jalaqysy erlerden anaǵurlym tómen. Ásirese munaıly aımaqtarda áıelder az jalaqyny qanaǵat tutsa, kerisinshe Almaty oblysynda áıelder qaýymynyń aılyǵy kóbirek eken.
Qazaqstanda jalaqy kóp alatyndar memlekettik mekemelerdiń basshylary men qyzmetkerler bolsa, odan keıingi orynda óndiristik oryndardyń mamandary tur. Al arnaıy mamandyǵy joqtar men fermerler, aýyl jáne orman, balyq sharýashylyǵy salasynda jumys isteıtinder – eń tómengi jalaqy ıeleri.
