Iá, Abaı oblysy «shańyraq kóterip», ákimshilik shekaralary belgilendi. Oblystyq máslıhat depýtattary da, óńir basshysy da bekitildi. Bul rette burynǵy Semeı oblysy aýmaǵyna kirgen Abaı, Besqaraǵaı, Borodýlıha, Shar, Aıagóz, Úrjar, Maqanshy, Taskesken, Shubartaý aýdandarynyń ákimshilik qurylymyn jańǵyrtý jóninde oılanǵanymyz jón. Máselen, qazirgi Jarma aýdany bólinip, Shar aýdany qaıta ashylsa durys bolar edi. Oǵan Jarma stansasynan bastap Jańǵyztóbe, Kúnshýaq kenti, Belterek aýyldyq okrýgteri, Birlik aýylynan Semeıge qaraı shyǵatyn joldaǵy aýyldardy, Sýyqbulaq, Karpovka, Teristańbaly, Áýezov kenti, Shalabaı aýyldyq okrýgi, Arqalyq, Arqarly, Qarasý, Úlken Qarasý, t.b okrýgter kirgizilse degen usynys bar. Semeı qalasy mańaıynan Jańasemeı aýdany uıymdastyrylyp, oǵan ortalyǵy – Jańa-Shúlbi kenti mańaıyndaǵy shaǵyn aýyldar: Jańa Bajenovka, Klımentevka, Prırechnoe, Ýtınka, Jarqyn, ózenniń eki jaǵyndaǵy shaǵyn jaqyn aýyldar qaratylsa kóptiń kóńilinen shyǵar edi. Abyraly óńiri aýdan bolyp, qaıta uıymdastyrylyp, Degeleń aýdany dep atalsa, ortalyǵy – Kýrchatovta bolsa, onyń ataýyn Degeleń dep ózgertse ıisi qazaqqa saýapty is bolmaı ma?! О́ıtkeni 40 jyl qazaq topyraǵynda joıqyn jarylys jasaǵan Kýrchatovty tórimizge eskertkish etip qoıdyq. Bul qundylyqtardy ózgertetin ýaqyt jetti. Kýrchatovtan bergi Semeıge deıin, Bódene, Shaǵan, Shaqaman syqyldy aralary 10 shaqyrymnan bolatyn aýyldardy da jańa aýdanǵa qaratqan jón sııaqty.
Abaı oblysy quramynda bolatyn aýdandardyń bıýdjetteri 2022 jyly bekitilip, qarjy joldary qarastyrylǵan. Sonda jańadan qurylatyn – 4 (tórt) aýdanǵa ǵana shyǵyn qarastyrý qajettigi týady.
Osydan biraz buryn elimizdiń bas gazeti «Egemen Qazaqstanǵa» maqalasy jarııalanyp, Úrjar aýdanyn ekige bólip, Maqanshy óńirin jeke aýdan etýdi, oǵan úrjarlyqtar kelispegen jaǵdaıda – aýdan ortalyǵyn Maqanshy, al aýdan atyn «Úrjar» dep ataýǵa usynys aıtylǵan edi. Úrjar óńiriniń birtalaı zııaly azamattary sodan keıin telefon shalyp, kópshiligi qýattap, qosymsha usynystaryn da bildirdi. Bul usynystardyń negizi – Maqanshy aýdan ortalyǵy bolsa, oǵan – Úrjardyń Kóldeneń, Aksakovka, Naýaly, Eltaı aýyldyq okrýgteri jáne Maqanshynyń burynǵy aýdan kezindegi terrıtorııasyna kiretin eldi mekender kirgizilse degen tilek aıtady. Aýdan ataýyn «Qabanbaı aýdany» dep jańasha qoısa óte durys qabyldanady degen pikirdi jıi estidik. О́ıtkeni bul óńirdiń jergilikti tarıhy Daraboz, Han batyr atanǵan Qarakereı Qabanbaı batyrdyń esimimen tyǵyz baılanysty, sonymen qatar shekaralyq óńir, elimizdegi eń eńseli Qabanbaı eskertkishi de osy Maqanshyda tur.
Al Úrjar aýdany – Barqytbel aýdany dep ózgertilse, ortalyǵy Úrjar kenti bolyp belgilenip, oǵan taý etegindegi, taý alqymyndaǵy barlyq aýyldar, burynǵy Taskesken aýdanynyń aýyldyq okrýgteri engizilip, Tańsyq, Qola aýyldary, Aqtoǵaı kentteri qaratylsa, aýdandaǵy Eginsý, Qaraqol sý qoımalarynyń tóńiregindegi egistikterge qyzylsha otyrǵyzylyp, Taldyqorǵan oblysyndaǵy Kóksý qant zaýyttaryn ónimmen qamtyp otyrsa, búkil respýblıkaǵa tıimdi bolar edi. Sondaı-aq Taskesken, Sholpan, Qaraqol aýyldyq okrýgteri jastaryna da jumys oryndary ashylýǵa múmkindik týady degen oıdy aıtady.
Súıeýbaı BAIQADIULY,
Qazaqstannyń qurmetti jýrnalısi,
Mádenıet qaıratkeri
Abaı oblysy
