Investısııalyq saıasattyń jańa tujyrymdamasy bekitildi

Tujyrymdamada kózdelgen negizgi nysanaly ındıkatorlar týraly Ulttyq ekonomıka birinshi vıse-mınıstri Tımýr Jaqsylyqov aıtyp berdi. Qujatta 2026 jyly negizgi kapıtalǵa ınvestısııalar deńgeıin IJО́-niń 25,1%-yna deıin jetkizý jáne tikeleı sheteldik ınvestısııalar kólemin 2026 jyly $25,5 mlrd-qa deıin ulǵaıtý kózdelgen.

«Osy maqsattarǵa qol jetkizý úshin Tujyrymdama jobasy ınvestısııalar tartý saıasatyn qaıta qaraý jónindegi sharalar keshenin kózdeıdi. Investısııalyq damýdyń negizgi paıymy árbir salanyń ekonomıkany damytýǵa qosqan úlesin eskere otyryp, ınvestısııalar tartýǵa teńdestirilgen tásilden turady. О́ńdeý ónerkásibi básekege qabilettilikti artty­rýdyń túıindi draıveri bolyp tabylady» dedi bul jóninde Tımýr Jaqsylyqov.

Munda eńbek ónimdiliginiń ósýine, eksporttyń kólemin ulǵaıtýǵa jáne kúrdeliligin arttyrýǵa, neǵurlym joǵary qaıta bólý óniminiń jańa óndirisin ıgerýge jáne óndiristi kezeń-kezeńimen oqshaýlaýǵa basa nazar aýdarylady.

Bul rette memlekettik qoldaý jeke kapıtaldyń jetispeýshiligi bar joǵary tehnologııalyq kapıtaldy qajet etetin jobalardy iske asyrý úshin basym kór­setiledi.

Ekinshi mańyzdy draıver – qyzmet kórsetý sektory.

Fokýs óńirlik jáne jahandyq jetkizý tizbekterine tıimdi ıntegrasııa­laý úshin qajetti ınfraqurylymdy da­mytýǵa, sondaı-aq strategııalyq ma­ńyzdy ınvestısııalyq jobalardy iske asyrý úshin tehnologııalar transferti men kásibı quzyretterdi ilgeriletýge shoǵyrlandyrylmaq.

«Memlekettiń qatysýy strategııalyq jáne mańyzdy áleýmettik saladaǵy jobalarda basym bolady. El ekono­mıkasyndaǵy úlken úleske baılanys­ty shıkizat sektory ınvestısııalar aǵynynyń mańyzdy baǵyty, sondaı-aq óńdeý ónerkásibin damytý úshin resýrstyq baza bolyp qala beredi. Bul jerde negizgi salalardy damytý úshin jalpy júıelik jaǵdaılar jasaýǵa, onyń ishinde jańa qaıta bólýdi damytýǵa, negizgi quraldardy jańǵyrtýǵa, tehnologııalar transfertine, tıimdilik pen ekologııany jaqsartýǵa basa nazar aýdarylady», dedi T.Jaqsylyqov.

Osy baǵyttaǵy memlekettik qoldaý tek deńgeıles sharalarǵa ǵana júrgiziledi. Olar – ınjenerlik ınfraqurylymdy júrgizý, jer qoınaýyn paıdalaný quqyǵy, memlekettik kepildikter.

Eldiń odan ári ınvestısııalyq damýy barlyq ınvestısııa úshin, ásirese eńbek ónimdiligi men eksportqa baǵdarlanǵan ınvestısııalar úshin tıisti orta qurýmen baılanysty. Osyǵan oraı tujyrymdama jobasy negizgi úsh baǵyt boıynsha qurylǵan 45 naqty is-sharadan turatyn is-qımyl josparyn qamtıdy.

Birinshi – ashyq jáne boljamdy ınvestısııalyq saıasatty qalyptastyrýǵa baǵyttalatyn ınvestısııalyq ekojúıeni odan ári damytý. Osy baǵyt sheńberinde quqyqtyq rejimdi jetildirý, sot tóre­ligine senim men aqparatqa qol jet­ki­zýdi jaqsartý, vedomstvoaralyq úılestirýdi nyǵaıtý, sondaı-aq jobalar men óndirýshilerdi ilgeriletýdiń sıfrly quraldaryn jasaý arqyly ınvestorlar úshin ınstıtýsıonaldyq orta men ınfraqurylym jetildirilmek.

Ekinshi – naryqtarǵa qoljetimdilikti jaqsartý jáne kompanııalardyń qalyp­tasýy úshin turaqty jáne aýyrtpalyq salynbaıtyn jaǵdaılar jasaýdy kóz­deıtin jeke sektordyń ınvestısııalyq belsendiliginiń ósýine járdemdesý.

Úshinshi – ekonomıkanyń ınves­tısııalyq áleýetin ashý. Bul baǵytta mynadaı is-sharalardy iske asyrý kózdelgen: tıimsiz menshik ıelerin aýystyra otyryp, dármensiz kásiporyndardyń naryqtan jedel shyǵýy úshin bankrottyq rásimderin ońaılatý; kapıtaldar el ekonomıkasyna qaıtarylǵan jaǵdaıda olarǵa raqym­shylyq jasaý; qazaqstandyq kompanııa­lardy sheteldik ıýrısdıksııalar men ofshorlyq aımaqtardan AHQO ıýrısdıksııasyna aýystyrý jáne t.b.

Jalpy tujyrymdama jańa ınvestı­sııalyq sıkldy qalyptastyrýǵa jáne jańa trendterdi eskere otyryp, ınves­tısııalar tartý saıasatyn qaıta qaraýǵa múmkindik beredi.

Nátıjesinde, jahandyq energetıkalyq jáne tehnologııalyq kóshý ESG talaptaryn kúsheıtý jaǵdaılarynda eldiń tartymdylyǵyn arttyrýǵa baǵyttalǵan júıeli sharalar iske asyrylady.

Tujyrymdama jobasy barlyq múd­deli memlekettik organdarmen jáne uıym­darmen kelise otyryp jasalǵan.

Sheteldik ınvestısııalardy tartý bo­ıyn­sha júrgizilip jatqan jumystar týraly Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Almas Aıdarov baıandady. О́ńirlerdegi ınvestısııalyq jaǵdaı týraly Shymkent qalasynyń ákimi Murat Áıtenov, Aqmola oblysynyń ákimi Ermek Marjyqpaev aıtyp berdi.

Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Almas Aıdarov Qazaqstannyń sheteldik ınvestısııalar aǵyny boıynsha 46% úlesimen Ortalyq Azııada burynǵysynsha kósh bastap turǵanyn aıtty.

«Sońǵy 5 jyl ishinde bizdiń elimiz jyl saıyn 20 mlrd dollardan asa ınves­tısııa tartýda. Jahandyq pandemııaǵa baılanysty 2020 jyl erekshe jaǵdaı bolyp, bul kezde álemdik ınvestısııalar aǵymy 35%-ǵa azaıdy. 2021 jyly ınvestısııalyq aǵyndar qalpyna kelip, Qazaqstan $23,7 mlrd tartyp, 37,7%-ǵa ósý kórsetti. Investısııalyq saıasattyń jańa tujyrymdamasyna sáıkes tikeleı sheteldik ınvestısııalar jyl saıynǵy aǵyny 2026 jylǵa qaraı $25,5 mlrd-ty quraýy qajet», dedi A.Aıdarov.

Jalpy, 2021 jyly Qazaqstanǵa negizgi ınvestorlar retinde Nıderlandy, AQSh, Shveısarııa, Reseı Federasııasy, Qytaı, Belgııa, Ulybrıtanııa, Ońtústik Koreıa, Túrkııa jáne Fransııa kirdi. Fransýz Respýblıkasyn qospaǵanda, olardyń barlyǵynda ósim baıqaldy.

Sondaı-aq barlyq negizgi salalar boıynsha da ósim bar: taý-ken ónerkásibi – 18,3%-ǵa, óńdeý ónerkásibi – 65,4%-ǵa, saýda – 46,7%-ǵa, qarjy jáne saqtandyrý qyzmeti – 57,2%-ǵa, qurylys – 37,8%-ǵa ósti. Bul rette ınvestısııalardyń tómen­deýi bilim berý, densaýlyq saqtaý (61,6%), sýmen jabdyqtaý (74,4%) salalarynda baıqaldy.

2021 jyldyń qorytyndysy boıynsha sheteldik ınvestısııalardy tartý boıynsha nysanaly kórsetkishter 11 óńir boıyn­sha oryndaldy jáne asyra oryndaldy. Eń joǵary ósimdi Túrkistan, Mańǵystaý oblystary jáne Nur-Sultan qalasy kórsetti. Jambyl, Soltústik Qazaqstan jáne Aqmola oblystary nysanaly kór­set­kishke qol jetkize almady.

«Investorlarmen jumys isteýde naqty tásildi qamtamasyz etý úshin ınvestısııalardy tartýdyń úsh deńgeıli júıesi quryldy jáne olar tabysty jumys isteýde. Syrtqy deńgeı – bul bizdiń jalpy sany 104 birlikti quraıtyn Qazaqstan Respýblıkasynyń shet elderdegi mekemeleri jáne KAZAKH INVEST ókilderi. 2021 jyldyń qorytyndysy boıyn­sha olar 1,5 myńnan astam kompanııamen jumystar júrgizdi. Ortalyq deńgeı – bul barlyq mınıstrlik pen kvazımemlekettik uıymdar. Olar 2 700-den astam kezdesý ótkizdi. О́ńirlik deńgeı – bul barlyq ákimdik. О́tken jyly óńirlerge shyǵýmen sheteldik delegasııalardyń 615 sapary uıymdastyryldy. Osy jumystardyń qorytyndysynda jyl saıyn kem degende sheteldikterdiń qa­tysýymen 40 iri joba iske qosylady», dedi A.Aıdarov.

Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha bıyl sáýir aıynda elimizde iske asyrylyp jatqan barlyq ınvestısııalyq jobanyń biryńǵaı pýly qalyptastyryldy. Atalǵan pýl toqsan saıyn jańartylyp, mınıstrlikter men ákimdikterdiń saıttarynda jarııalandy. Búgingi tańda pýldyń jalpy kólemi 24,4 trln teńgeni quraıtyn 765 jobadan turady jáne 112 myń jańa jumys ornyn qurýdy kózdeıdi. Kóptegen jobany iske asyrý 2025-2026 jyldarǵa deıingi kezeńderdi qamtıdy. Osy jyly 3,2 trln teńge somasyna 306 joba paıdalanýǵa beriledi dep kútilýde. Onyń ishinde sheteldik kompanııalardyń qatysýymen 40 joba bar.

Engiziletin jobalardyń ishinde: arab ınvestorlarynyń Nur-Sultan qala­syn­da kópfýnksıonaldy keshen salýy, Qaraǵandy oblysynda Tatneft kom­panııasynyń shınalaryn shyǵaratyn zaýy­t, Aqtóbe oblysynda 48 MVt jel elektr stansasynyń ekinshi kezegin salý boıynsha ENI/General Electric jobasy, bala­maly elektr kózderi boıynsha ShQO, Almaty, Túrkistan, Aqtóbe oblysta­ryn­daǵy 5 jobalar jáne t.b. bar.

A.Aıdarovtyń aıtýynsha, sheteldik ınvestorlarǵa naqty usynystar qalyp­tastyrý úshin barlyq saladan «ınves­tısııalarǵa tapsyrystar» qalyptas­tyrylady. Halyqaralyq standarttarǵa sáıkes 200-ge jýyq ınvestısııalyq usy­nys daıyndaldy jáne olar boıynsha jumys júrgizý qolǵa alyndy, olardyń 159-y boıynsha jergilikti seriktester bar.

Syrtqy ister mınıstrligi zattaı granttar, kedendik jáne salyqtyq jeńildikter usynýǵa arnalǵan ınvestısııalyq keli­simsharttar jasaıdy. Pandemııa men basqa da daǵdarystyq qubylystarǵa qaramastan atalǵan memlekettik qyzmetti sıfrlandyrý men bıznes-prosesterdi turaqty jetildirýdiń arqasynda ınves­tısııalyq kelisimsharttardyń sany men ınvestısııa kólemi artýda. Máselen, ınvestısııalardy memlekettik qoldaý sharalary sheńberinde eger 2018 jyly tek 33 kelisimshart bolsa, 2021 jyl­dyń qorytyndysy boıynsha 85 ınves­tısııalyq kelisimshart jasalǵan.

«Osy jyly 44 kelisimshart jasaldy, endi taǵy 100-den asa kelisimshart jasaýdy kózdep otyrmyz. Kelisimshart jasaý turǵysynan Nur-Sultan qalasy, Mańǵystaý, Qaraǵandy jáne Almaty oblystary – neǵurlym belsendi óńir­ler. Jańa Investısııalyq saıasat tujy­rymdamasyn, ESG qaǵıdattaryn, sonymen qatar elimizdiń qajettilikteri men álemdegi qazirgi jaǵdaıdy eskere otyryp, myna salalarǵa ınvestısııa tartýǵa nazar aýdarýymyz qajet: bular tikeleı sheteldik ınvestısııasynyń úlesi 1%-dan az bolatyn agroónerkásip kesheni, kólik jáne logıstıka, qyzmet kórsetý sektory, fınteh, jasyl energetıka, sırek jer metaldary», dedi A.Aıdarov.

Shymkent qalasynyń ákimi Murat Áıtenovtiń aıtýynsha, osy jyldyń 5 aıynda qala ekonomıkasyna 131,1 mlrd teńge ınvestısııa tartylyp, ótken jyldyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda 29%-ǵa ulǵaıdy. Jyl sońyna deıin 538 mlrd teńge ınvestısııa tartý jos­par­lanýda, onyń kólemi 2021 jylmen sa­lystyrǵanda 16%-ǵa artady dep kú­tilýde.

«Jalpy, 2022-2025 jyldary qalada júzege asyrylatyn quny 2,6 trln teńgeni quraıtyn 242 ınvestısııalyq joba pýly qalyptastyryldy. Onyń ishinde óńdeý ónerkásibi salasynda quny 550 mlrd teńgeni quraıtyn 45 joba iske asyrylady», dedi M.Áıtenov.

Qala ákimi iri jobalarǵa toqtaldy. Birinshi, KAZALPACK kompanııasy osy jyly quny 23,4 mlrd teńgeni quraıtyn alıýmın bankileriniń óndirisi jobasyn iske qosyp, 150 jańa jumys ornyn qurdy. Sondaı-aq bul kásiporyn 2023-2025 jyldary alıýmınıı taqtalary óndirisi jobasyn iske asyrady. Onyń ınvestısııa kólemi – 40 mlrd teńge, 350 jańa jumys orny ashylady.

Ekinshi, Karlskrona kompanııasy quny 26 mlrd teńgeni quraıtyn gıdravlıkalyq nasostar óndirisi jobasyn júzege asyrady. Onda 1 myńnan astam jańa jumys ornyn ashý josparlanǵan.

Úshinshi, ózbekstandyq ınvestordyń qatysýymen Orient Ceramic kompanııasy quny 13 mlrd teńgege keramıkalyq taqtalar óndirisi jobasyn júzege asyrýdy josparlap otyr. 300-den astam jańa jumys orny qurylady.

Tórtinshi, 1 myń oryndyq kópbeıindi ýnıversıtettik klınıka men zamanaýı emhana jobasyn iske asyrý kózdelgen. In­vestısııa kólemi – 120 mlrd teńge.

3 myń­ǵa jýyq jumys orny qurylatyn bolady. Qazirgi tańda jobalaý jumystary aıaq­talyp, saraptamadan ótýde.

Besinshi, Asia Trafo kompanııasynyń quny 7 mlrd teńgeni quraıtyn transformator óndirisi. Joba aıasynda Ortalyq Azııada teńdesi joq joǵary kerneýli reaktor­lar shyǵarylady.

Shymkent qalasynyń ákimi bıyl óń­deý ónerkásibi salasynda quny 83 mlrd teńgege 25 joba iske asyrylatynyn atap ótti. Nátıjesinde, 2 myńnan astam adam jumyspen qamtylady.

Búgingi kúni qalada jalpy aýmaǵy 743 gektardy quraıtyn 4 ındýstrııalyq aımaqta 185,3 mlrd teńgege 130 joba iske asyrylyp, 8 myńǵa jýyq jumys orny ashyl­dy. Aımaqtardyń tolymdylyǵy 90%-dan asty.

«Qala ekonomıkasynyń qarqyndy damýyna jáne ınvestorlar tarapynan suranystyń artýyna baılanysty jańadan 4 óndiristik alań ashý ju­mys­tary bastaldy», dedi Murat Áıtenov.

Birinshi, «Juldyz» ındýstrııalyq aımaǵy. Aýmaǵy – 306 gektar. Búgingi kúni ınjenerlik ınfraqurylymnyń qurylysy júrgizilýde. Bul aımaqta 200 mlrd teńgege 50-den astam iri ın­vestısııalyq joba iske asyrylady. 5 myńǵa jýyq adam jańa jumys oryndarymen qamtylady. Búgingi tańda, 17 jobaǵa jer telimderi berilip, ınvestorlar jumystaryn bastap ketti.

Ekinshi, «Bozaryq» agro-ındýstrııalyq aımaǵy. Aýmaǵy – 132 gektar. Basty ba­ǵyty – aýyl sharýashylyǵy ónimderin tereńdetip óńdeý. Infraqurylym qury­lysy júrgizilýde. Aımaqta 23 mlrd teń­gege 21 ınvestısııalyq joba iske asyrylatyn bolady. Búgingi tańda 7 mlrd teńgege 6 jobany iske asyrýǵa jer telim­deri usynyldy.

Úshinshi, «Ońtústik» arnaıy ekono­mıkalyq aımaǵyn keńeıtý. Qazirgi tańda «Ońtústik» arnaıy ekonomıkalyq aı­maǵyn keńeıtý boıynsha qosymsha 175 gektar jer ýchaskesi anyqtaldy. Bul aımaqta quny 150 mlrd teńgege 30-dan astam iri jobany júzege asyryp, 3 myń jańa jumys ornyn qurý josparlanýda.

Tórtinshi, «Standart» jeke menshik ındýstrııalyq aımaǵy. Aýmaǵy 119 gektardy quraıdy. Bul aımaqtyń ereksheligi – ınvestor óz qarajaty esebinen 176 myń sharshy metr daıyn óndiristik alańdaryn salyp, shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektilerine usynady. Kásipkerlerge qarjy ınstıtýttary men memlekettik baǵ­darlamalar arqyly qoldaý kórsetiledi. Búgingi tańda aýmaqtyń qurylys jumys­tary júrgizilýde.

«Shymkent qalasynyń ákimdigi 2025 jylǵa deıingi ınvestısııa tartý jos­paryna sáıkes jumystar júr­gizýde. Bizdiń josparymyz búgingi Qazaq­stan Respýblıkasynyń Ulttyq ekono­mıka mınıstrligi usynǵan 2026 jylǵa deıingi Investısııalyq saıasat tujyrym­da­masyna sáıkes keledi», dedi qala ákimi.

Jıyndy qorytyndylaǵan Premer-Mınıstr Álıhan Smaıylovtyń aıtýynsha, ınvestısııalyq saıasattyń jańa tujyrymdamasy Memleket basshy­synyń tapsyrmasymen ázirlengen. Qujat el ekonomıkasyna tartylatyn ınvestı­sııa­lardyń ósýine aıtarlyqtaı yqpal etedi degen senim bar.

Jalpy, Qazaqstan ınvestısııalar ósiminiń pandemııaǵa deıingi deńgeıine jetti. Máselen, bıylǵy 5 aıda negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalar kó­lemi 2,5%-ǵa ósip, 4,1 trln teńgeni qura­dy.

Aqmola oblysy, Shymkent jáne Almaty qalalary negizgi kapıtalǵa salyn­ǵan ınvestısııalar ósiminiń joǵary qar­qynyn kórsetip otyr. Túrkistan jáne Qaraǵandy oblystarynda bul kórsetkish aıtarlyqtaı tómendep ketken.

Á.Smaıylov Qazaqstannyń tikeleı sheteldik ınvestısııalar úshin tartymdy el ekenin jáne bul jaǵynan Orta­lyq Azııa óńirinde kósh bastap turǵa­nyn atap ótti. «Qazirgi jaǵdaıda biz osy us­tanymymyzdy odan ári nyqtaı túsip, sheteldik ınvestısııalar úshin kúreste belsendi qımyldaýymyz kerek jáne ınvestorlarǵa barynsha ońtaıly jaǵdaı jasaýymyz qajet. Sondaı-aq ekonomıkanyń shıkizattyq emes sektorlarynda ınvestısııalyq jobalardy qarjylandyrý kózderin keńeıtý kerek. Búgin usynylyp otyrǵan Investısııalyq saıasat tujyrymdamasy ekonomıkany damytýdyń jáne halyqtyń ál-aýqatyn arttyrýdyń draıverine aınalatyn jańa ınvestısııalyq sıkldiń bastaýy bolýǵa tıis», dedi Úkimet basshysy.

Talqylaý qorytyndysy boıynsha Úkimet eldiń ınvestısııalyq saıasatynyń 2026 jylǵa deıingi tujyrymdamasynyń jobasyn bekitti.

Premer-Mınıstr ortalyq memle­kettik organdar men ákimdik­terge Inves­tısııalyq saıasat tujyrym­da­ma­syndaǵy is-sharalardyń sapaly ári ýaqtyly oryndalýyn qamtamasyz etýdi tapsyrdy.