Qarjy pıramıdasyn jarnamalaý qylmyspen teń

Otyrys barysynda senatorlar «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine qylmystyq jolmen alynǵan kiristerdi zańdastyrýǵa (jylys­tatýǵa) jáne terrorızmdi qarjy­landyrýǵa qarsy is-qımyl, son­daı-aq memlekettik baǵa retteý máseleleri boıynsha ózgeris­ter men tolyqtyrýlar engizý týraly» jáne «Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Ákimshilik quqyq buzý­shylyq týraly kodeksine qyl­mystyq jolmen alynǵan kiris­terdi zańdastyrýǵa (jylys­tatýǵa) jáne terrorızmdi qarjy­landyrýǵa qarsy is-qımyl máse­le­leri boıynsha ózgerister men to­lyqtyrýlar engizý týraly» zań­dardy eki oqylymda qabyldady.

Bul zańdar aqshany jylys­tatýǵa jáne terrorızmdi qar­jylandyrýǵa qarsy kúrestiń quqyqtyq bazasyn je­til­dirýge arnalǵan. Jańa normalar osy sala­daǵy qylmystyq áreketterdiń aldyn alýǵa, anyqtaýǵa jáne jolyn kesýge baǵyt­talǵan júıeli jáne praktıkalyq tásilderdi jandandyrýǵa múmkindik beredi.

«Zań jobasyn daıyndaý bary­syn­da Aqshany jylystatýǵa qarsy kúres­tiń qarjylyq sharalaryn ázirleý toby (FATF) halyqaralyq standar­ty­nyń usy­nystary erekshe taldandy. Bi­rin­shiden, BUU Qaýipsizdik keńesiniń 1617 qararyna sáıkes, FATF usy­nystaryn oryndaý BUU-ǵa múshe elder úshin mindetti.

Ekinshiden, bıyl Qazaqstan kiris­terdi jylystatýǵa jáne ter­ro­rızmdi qar­jylandyrýǵa qarsy is-qımyl jónindegi Eýrazııalyq toptyń baǵalaýynan ótýi tıis. Toptyń kóshpeli is-sharasy elimizde bıylǵy kúzde ótedi. Sondyqtan ulttyq zańnamalarǵa FATF halyqaralyq standarty aıasynda negizgi tolyqtyrýlar engizilgen. Osyǵan baılanysty elimizdegi qoldanystaǵy 12 zań men 4 kodekske ózgeris pen tolyqtyrýlar engizilip, zań jobalary usynylyp otyr.

Úshinshiden, kiristerdi jylys­tatýǵa jáne terrorızmdi qarjy­landyrýǵa qar­sy is-qımyl týraly zańnamaǵa shet mem­lekettiń zańnamasyna sáıkes quryl­ǵan trasttarǵa nemese basqa da korpo­ratıvtik qurylymdarǵa jaýapkershilik engizildi. Sebebi qazirgi tańda elimizdegi qoldanystaǵy zańnama trasttardy qurýǵa múmkindik bermeıdi. Biraq qar­jy monıtorıngi sýbektilerine jáne sheteldik trasttarǵa qarjylyq qyzmet kórsetýge tyıym salmaıdy», dedi qujat jóninde baıandama jasaǵan depýtat Sultanbek Mákejanov.

Depýtattyń sózine súıen­sek, qyl­mys­tyq kiristerdi jylys­tatqany úshin zańdy tulǵalar­dyń jaýapkershiligin engizý usy­nylyp otyr. Sebebi zańdy tulǵalar qylmystyq quqyq buzýshylyqtyń sýbektileri bola almaıdy. Soǵan baılanysty ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly zańnyń birqatar babyna ózgeris engizilmek.

«Terrorızmdi qarjy­lan­dy­rýǵa qatysy bar adamdardy jáne terrorızmge áreket etetin adamdarǵa tyıym salý sharalaryn qoldanatyn ózgertýler engizildi. Zań jobasynda qarjy monıtorıngi organdarynyń laýa­zymdy adamdaryna tıisti ákim­shilik quqyq buzýshylyq hattamalaryn toltyrý ókilettigi berildi», dedi S.Mákejanov.

Sonymen qatar Senat depýtattary qarjy pıramıdalary­men kúres máselesine qatysty zańdardy da eki oqylymda qabyl­dady. Olar – «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańna­malyq aktilerine qarjy­lyq (ınvestısııalyq) pıramıda­lardyń qyzmetine qarsy is-qımyl máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksine qarjylyq (ınves­tı­sııa­lyq) pıramıdalardyń qyzmetine qarsy is-qımyl máseleleri boıynsha tolyqtyrý engizý týraly» zań jobalary.

Senat Tóraǵasy qazirgi tańda qarjy pıramıdalary qoǵamdaǵy eń ózekti problemalardyń biri eke­nin atap ótti. Sondyqtan ol qarjy alaıaq­tyǵymen kúreste qazirgi zaman­ǵy syn-qaterlerdi eskere oty­ryp, qoldanystaǵy zańnamany jetil­dirýdiń mańyzy zor ekenin aıtty.

«Qabyldanǵan zańdarda qarjy pıramıdalarynyń jarnamasyn qylmys dep taný jáne olardy quryp, basqarǵany úshin jaýapkershilikti kúsheıtý kózdelgen. Bul zańdar azamattardy zańsyz qarjy jáne ınvestısııa jobalaryna tartýdan qorǵaýdy kúsheıtedi. Sondaı-aq jańa normalar qarjy pıramıdalarynan zardap shekken azamattar arasyndaǵy áleýmettik shıelenisti tómendetedi dep senemiz», dedi M.Áshimbaev.

Otyrys kezinde «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zań­na­malyq aktilerine ınnovasııalardy yntalandyrý, sıfrlandyrýdy, aqparattyq qaýipsizdikti damytý jáne bilim berý máse­le­­le­ri boıynsha ózgerister men to­lyq­­­­ty­rýlar engizý týraly» zań jo­­­ba­sy da eki oqylymda qabyl­dandy.

«Zań basqarýshylyq sheshim­der qabyldaý kezinde ınnova­sııalyq sıfrlyq tehnologııalardy qoldaný aıasyn keńeıtý úshin zańnamalyq jaǵdaı jasaýǵa baǵyttalǵan. Sonymen qatar zań aıasynda aýyldarda baılanys sapasyn jaqsartý jáne memlekettik qyzmetterdi alý kezindegi azamattar men bıznestiń shyǵyndaryn tómendetý kózdelip otyr», dedi zań jobasy jóninde pikir bildirgen M.Áshimbaev.

Sondaı-aq senatorlar Qa­zaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń sýdıasy qyzmetine saılaý týraly máseleni qarady. Memleket basshysynyń usyny­my boıynsha depýtattar Er­kesh Maýkendi Joǵarǵy Sot sýdıasy qyzmetine saılady.

Odan bólek, Palata depý­tat­tary Respýblıkalyq bıýd­jettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi esep komıtetiniń Senat taǵaıyndaǵan múshesi Rashıt Ahmetovtiń ókilettigin toqtatyp, laýazymynan bosatty.

Otyrys barysynda senatorlar depýtattyq saýalyn joldady. Premer-Mınıstrge saýal joldaǵan Vladımır Vol­kov Úkimetke «E-Zań kómegi», «Tóre­lik» aqparattyq júıelerin azamattyq jáne ákimshilik sot óndirisine engizýdi usyndy.

Sessııanyń qorytyndy otyrysyn túıindegen Senat Tóraǵasy M.Áshimbaev bul parlamenttik maýsym tarıhı ózgerister men irgeli isterge toly bolǵanyn atap ótti.

«Jyl basynda buryn-sońdy bolmaǵan jańa syn-qaterlermen betpe-bet keldik. «Qasiretti qańtar» oqıǵasy, álemdik geosaıa­sı ahýal memlekettik basqarý júıesinen jańa tásilder men sheshimderdi talap etti. Osyǵan oraı Memleket basshysy keshendi reformalar toptamasyn jarııalady. Sol arqyly zań shyǵarý qyzmetiniń de basym baǵyttaryn belgilep berdi. Nátıjesinde, túbegeıli saıası ózgerister qolǵa alynyp, konstıtýsııalyq reforma júr­gizildi. Respýblıkalyq referendým kezinde halyqtyń basym bóligi Ata Zańǵa usynylǵan túzetýlerge jáne Prezıdentimizdiń bastamalaryna qoldaý bildirdi. Osylaısha, ádiletti Jańa Qazaq­stan qurýdyń berik negizi qalandy», dedi Senat Spıkeri.

Palata Tóraǵasy VII shaqy­­ry­lymdaǵy II sessııada Par­lament Úkimetpen birlesip 78 zań qabyldaǵanyn aıtty. Qabyl­­danǵan zańdar azamattardy áleý­mettik qorǵaýdy kúsheı­týge jáne elimizdi odan ári áleý­mettik-ekonomıkalyq damytýǵa arnalǵan.

«Sessııa barysynda aza­mat­tardyń ál-aýqatyn arttyrýǵa arnalǵan keshendi is-sharalar men qoǵamdyq-saıası bastamalardy zańnamalyq turǵydan ýaqtyly qamtamasyz etýge basa mán berildi. Qoǵamdaǵy áleýmettik teńsizdikti joıýǵa, erekshe qajettiligi bar azamattardy jan-jaqty qoldaýǵa arnalǵan normalar qabyldandy. Osyǵan oraı senatorlar Memleket bas­shysynyń tapsyrmalaryn oryndaý maqsatymen zańǵa basta­mashyldyq etý quqyǵyn keńinen paıdalandy. Birinshi sessııada Senat depýtattary 7 zańǵa bastamashy bolsa, bul sessııada 18 zań jobasy boıynsha bastamashyldyq jasady. Aldaǵy ýaqytta da osy qarqyndy saqtaımyz dep senemin», dedi M.Áshimbaev.

Sonymen birge Senat Tóraǵasy osy sessııada zań shyǵarý­shylyqpen qatar, Palata qyzme­tiniń ózge de baǵyttary boıyn­sha aýqymdy jumys atqaryl­ǵanyn jetkizdi. Naqty aıtqanda, 2 parlamenttik tyńdaý jáne 4 Úkimet saǵaty ótti. Onda aýyl sha­rýashylyǵyn damytý, jastar saıa­saty, bıýdjetaralyq qatynasty jetildirý, syrtqy jáne ishki saýda, óndiristik qaýipsizdik, óńirlerdi gazdandyrý sııaqty ózekti máseleler kóterildi.

Budan basqa, Senatta 30-ǵa jýyq dóńgelek ústel uıym­dastyryldy. Turaqty komıtetter aımaqtarda 10-nan astam kóshpeli otyrys ótkizdi. Senatorlar óńirlerde, onyń ishinde shalǵaı aýyldarda jergilikti turǵyndarmen bolǵan 500-den astam kezdesýge qatysty.

Senat Tóraǵasy Palata alda­ǵy ýaqytta da Memleket bas­shy­sy bastamasymen qolǵa alyn­ǵan júıeli reformalardy zańna­malyq turǵydan qamtamasyz etý úshin belsendi jumysty jal­ǵastyra beretinin aıtty.