– Erekshe mysyq osydan úsh kún buryn qoradan tabyldy. О́zi appaq. Marǵaýlary endi ǵana kózin asha bastapty. Qaıdan kelgeni, kimniń mysyǵy ekeni belgisiz. Aq mysyqtyń arqasynda qanatqa uqsaıtyn artyq múshesi bar ekenin baıqap qaldym. Dereý ulymdy shaqyrdym. Balam uıaly telefonyn alyp, beınekameraǵa túsire bastady. Men mysyqty ustap kóreıin dep em bir sekirdi de, sytylyp ketti. Qozǵalǵanda qanattary anyq kórinedi eken, qysqa bolsa da vıdeoǵa túsirip úlgerdik. Ulyma endi mazalaı berme dep em, qaıdan, bizdiń qorada qanatty mysyq bar ekenin estigen aýyl balalary men jumysta júrgende esigin qaıta-qaıta ashyp, shoshytyp alsa kerek. Marǵaýlarynyń eń álsizin qaldyrypty da, qalǵandaryn ózimen birge alyp, adam kózinen tasa bir jerge jasyrynyp qalypty. Endi mysyqtyń arqasyndaǵy artyq músheniń naqty ne ekenine anyq kóz jetkize almadym. Áıteýir qanatqa uqsaıdy, – deıdi Serik Alpysov.
Osylaısha, aýyl turǵyndary aıaq astynan kókten túskendeı bolǵan «qanatty mysyqtyń» jumbaǵyn túsine almaı qaıran qalyp otyr. Aýyl sarapshylarynyń biri mysyqtyń arqasyndaǵy qatyp qalǵan jún, odan basqa dym da emes dese, ekinshi bireýler bul aýrý mysyq dep boljaıdy. Tipti bul tegin maqulyq emes, Qurban aıt qarsańynda paıda bolǵan qasıetti mysyq. Bul mysyq ózi toqtaǵan úıge baqyt ákeledi dep topshylaǵandar da bar.
«Qanatty mysyq» týraly qyzyqty aqparattardy áleýmettik jeliden de tabýǵa bolady. Álemjelidegi málimetterge sensek, qanatty mysyqtyń jaratylysyna qatysty 3 túrli túsinikteme bar eken. Birinshisinde kútimsiz qalǵan uzyn júndi mysyqtardyń qos búıirindegi júni óse kele, kir men ter aralasyp bir-birine jabysyp uıysyp, qanatqa uqsap ketedi. Osylaısha, mysyq júrip bara jatqan kezde qanatyn qaǵyp bara jatqandaı bolyp kórinedi delingen.
Ekinshi túsinikteme boıynsha, «qanat» teri astenııasymen aýyrǵan mysyqtarda paıda bolady. Qanat mysyqtyń ıyqtary men jambas tusynda ósip shyǵady. Mundaı mysyqtar qanattaryn erkin qımyldata beredi eken.
Endi bir túsiniktemede mysyqtyń arqasyna artyq aıaq ósip shyǵady delingen. Biraq bul aıaqtar damymaıdy. Qalyń jún jaýyp ketetindikten, qanatqa uqsap qalady.
Jalpy, «qanatty mysyqtardyń» alǵash HIV ǵasyrda Úndistanda paıda bolǵany týraly derek bar.
Qostanaı oblysy
