Qala joldary qarqyndy jóndelýde

Shymkent qalalyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasynyń má­li­metinshe, 2022 jyly jos­par­lanǵan 308 kósheniń 190 kóshesinde jóndeý jumystary tolyǵymen aıaqtaldy. Barlyq kósheni jyl sońyna deıin aıaqtaý josparda bar.

Dál qazirgi tańda megapolıs­te 190 nysanda jol-qurylys ju­mys­tary atqarylýda. Onyń­ ekeýi Rysqulov – Qonaev, Báıdibek bı – Arǵynbekov kóshe­leriniń qıyly­syndaǵy jolaıryq qu­rylysy bolsa, qalǵany – 6 kezeń­­nen turatyn Qonaev kóshe­si­niń, Ońtústik, Shyǵys aınalma joldarynyń, Samal-1, 2, 3 sha­ǵynaýdany kósheleriniń, eki kezeńge bólingen О́tegenov kó­she­siniń qurylys jumystary. Bu­dan bólek A-2 joly, Adyr­be­kov kóshesi qaıta jasalyp jatsa, Aqjaıyq, Qaıtpas-1, Tassaı shaǵynaýdandarynyń joldary men Qoshqarata ózeni arqyly ótetin 2 kópir kúrdeli jóndeýden ótýde.

Bıyl iri nysandar qataryna kiretin Qonaev dańǵyly úsh keze­ńiniń, Qonaev – Rysqulov jol­aı­ryǵynyń jáne Samal-1, 2, 3, shaǵynaýdandaryndaǵy jol­­dardyń qurylysy aıaqta­la­dy. Sondaı-aq eger qu­ry­lys jolaǵynda jatqan jer ýchas­ke­le­rin memleket muqtajdyǵyna qaıtarý máselesi der kezinde she­shimin tapsa, Shyǵys jáne Ońtústik aınalma joldarynyń qurylysy da máresine jetedi.

Jóndelgen joldar...

Búginge deıin qaladaǵy ortasha jóndeý jumystary atqa­ry­lyp jatqan 155 shaqy­rym jol tolyǵymen bitti. Jalpy, tamyz aıynyń sońyna deıin megapolıstegi Respýblıka, Rys­qu­lov, Ilıaev, Táshenov, Aqnazar han, Klara Setkın, Jolan batyr, Dýlatı, Mangeldın, Toqaev syndy magıstraldi 10 kóshe jóndeýden keıin tolyq paıdalanýǵa beriledi.

Megapolıstiń ákimshilik aýmaq­taryndaǵy jumystarǵa je­keleı toqtalsaq, máselen, Eń­bekshi aýdanyna qarasty Bazarqaqpa turǵyn alabynyń kó­she­leri tolyǵymen ortasha jóndeýden ótti. Onyń ishin­de Shahaıdarov, Telman, Jas­tar, Aqsheńgel, Narynkól, Qorǵamqum, Aqyrtas, Táńirtaý, Abdalıev jáne Jalpaqtal kó­she­­leri bar. Ortasha jóndeý ju­mys­tary bul kóshelerde sáýir aıynda bastalyp, aıaqtalýy maýsym aıyna belgilengen óndiristik kes­teden aýytqymady. Aıta ke­tý kerek, turǵyn alaptaǵy jón­­delgen kóshelerdiń jalpy uzyndyǵy – 11 shaqyrym. Jo­ba­lyq smetalyq qujatta kór­se­tilgendeı, barlyǵyna 10 san­tı­metr qalyńdyqta asfalt tóseldi.

О́z kezeginde Qarataý aýda­nyn­­daǵy Shyǵys aınalma jolynda qurylys qarqyndy júrip jatyr. Atalǵan joldy salý 2021 jyly bastalyp, bıyl da qurylysy jalǵasty. Shyǵys aı­nalma joldyń I kezeńi №1 avto­joldan Ál-Farabı kóshesine deıingi aralyqty qamtıdy. Qu­ry­lysqa jaýapty merdiger mekeme – óńirge tanymal «Otaý Stroı» JShS. Shyǵys aınalma jolynyń uzyndyǵy – 3,9 shaqyrym, tórt jolaqty, al eni 60 metr bolady. Búginde qurylys mejesiniń 28 paıyzy oryndaldy.

Sonymen qatar О́tegenov kóshesi qurylysynyń I kezeńi Shymkent Sıtı shaǵynaýdanynan Syrym batyr kóshesi aralyǵyn qamtıdy. Bul kezeńdegi joldyń jalpy uzyndyǵy – 970 metr, eni 28 metrdi quraıdy. Tórt jolaqty joldyń birinshi ke­ze­ńi qurylysyn júrgizip jat­qan merdiger «Alem Trans Jol» kompanııasy avtomobıl jolynyń negizin jasap, ty­ǵyz­daý jumystaryn atqar­dy. Asfaltbeton qabaty da tóselýde. Ekinshi kezeńdegi О́te­ge­nov kóshesiniń qurylysy Syrym batyr kóshesi men Tóle­me­tov kósheleriniń aralyǵynda júredi. Bul jerde joldyń uzyndyǵy – 970 metrge, eni 23,5 metrge teń. Avtomobılder tórt jolaqta júıtkimek.

Jol qurylysy qarqyndy

Qonaev dańǵylynyń jol qurylysy bes kezeń boıynsha iske asyrylyp jatyr. Dańǵyldyń besinshi kezeńindegi qurylys Badam ózeninen bastalyp, altynshy kezeńge deıingi aralyqqa jalǵasady. Qurylystyń besinshi kezeńindegi joldyń uzyndyǵy – 4,6 shaqyrym, eni – 23 metr. Al jol boıyndaǵy aıaqjoldyń eni – 3 metr. Alty qozǵalys jolaǵy bolady. Qurylysta jol negizin ázirleý, tas tóseý, sýaǵarlardy, sý ótkizgish qubyrlardy ornatý sekildi jumystar atqarylady. Jol túsetin beldeýde ınjenerlik jelilerdi aýystyrý josparda bar. Osynda atqarylyp jatqan aýqymdy jumystardyń biri – tirek qabyrǵalaryn ornatý. Onyń uzyndyǵy myń metrden assa, bıiktigi 15 metrge jetedi.

Báıdibek bı – Arǵynbekov qıy­lysyndaǵy jolaıryq qu­ry^­lysy qaladaǵy jol qury­lysy salasyndaǵy aýqymdy jo­balardyń qataryna kire­di. Báıdibek bı dańǵyly men Arǵynbekov kóshesiniń qıy­ly­syn­daǵy jolaıryq qurylysy búginde qarqyn alǵan. Úsh deńgeıden turatyn jolaıryq 2022-2023 jyldar aralyǵynda salynyp, qalanyń kólik qoz­ǵa­lysyn retteýge úlken septi­gin tıgizbek. Aýqymdy jobany iske asyrýdyń nátıjesinde, atalǵan kóshelerdiń kólik ótkiz­gishtik qabileti eki esege de­ıin artady. Jolaıryqtyń teh­nı­ka­lyq sıpatyna oraı Báıdibek bı dańǵylynyń 700 metri, Arǵynbekov kóshesiniń 921 metri qurylys aýmaǵyna engen.

– Joba boıynsha eni 80 metrli tórt-alty jolaqty avto­ma­gıstral salynyp, jol jıe­gine jaıaý júrginshiler jáne velojol tóseledi. Qazirgi ýaqytta Arǵynbekov kóshesi boıynda tireý qabyrǵalary ornatylyp jatyr. Al Báıdibek bı dańǵylynda kópir ótkeli kons­trýksııalary qurastyrylýda. Jolaıryqtyń Báıdibek bı boıyndaǵy kólik qozǵalysy 6 shilde kúni jabylǵan bolatyn. Josparǵa sáıkes, bıyl 1 qyrkúıekte atalǵan dańǵyldyń soltústik baǵyty kólik qozǵa­ly­syna jartylaı ashylady. Al ońtústik baǵytyndaǵy kólik aǵyny Arǵynbekovke qaraı burylyp, Baıtursynov kóshe­si­men boılaı júretin bolady. Kólik qozǵalysy úshin Arǵyn­bekov kóshesine balama magıs­traldar retinde Rysqulov pen Tólemetov kósheleri belgilengen. Al Báıdibek bı dańǵylyna balama kósheler Báıterekov, Shaıah­me­tov jáne О́tegenov tań­da­ldy, – dedi Shymkent qala­lyq jolaý­shylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasynyń basshysy Erjan Joldasov.

Jolaýshylar tasymaly kondýktorsyz qyzmetke kóshedi

2019 jyldyń basynda Úki­met Qaýlysymen Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligine qarasty «Jol aktıvteri sapasynyń ulttyq ortalyǵy» qurylǵan bolatyn. Atalǵan ortalyqpen Shymkent qalasynyń ákimdigi joldyń sapasyn arttyrý maqsatynda arnaıy kelisimshart bekitken. Osyǵan sáıkes, qalanyń kóshe­le­rine tóselgen árbir asfalt qabatynyń nyǵyzdyǵy orta­lyq tarapynan tekserýden ótip turady. Derekterge nazar aýdarsaq, 2020 jyly 1 161 jol qurylysy materıaldary irik­tep alynsa, onyń ishinde, normatıvtik talaptarǵa jaýap bermegenderiniń sany 603 boldy. Byltyr da 1 285 jol qurylysy materıaldary synalyp, onyń 671-i normatıvtik talaptarǵa jaýap bermegen. Bıyl jyl basynan beri qaladaǵy 108 nysanǵa tekserý júrgizildi. Sonyń nátıjesinde, 68 nysanda kemshilikter men aqaýlar anyqtaldy. Budan bólek, jol qurylysy materıaldarynyń 368 synamasy iriktelip, 241-i normatıvtik talaptarǵa sáıkes kelmedi. Iriktelinip alynǵan asfaltbeton úlgileriniń sany 280-ge jetti. Aıta ketý kerek, jańa kásiporynnyń synama jumystaryndaǵy mindeti ke­ńe­ıip, aýqymy artqan. Arnaıy qurylǵylarmen jabdyqtalǵan jyljymaly zerthana sonyń dáleli. Ortalyq mamandary qu­rylys jumystary jú­rip jat­qan jerge baryp, qolda­nys­taǵy materıaldardyń syna­ma­synyń talapqa saı bolýyn tekseredi. Jalpy, ortalyqtyń mindeti – avtomobıl joldaryna saraptama júrgizý arqyly tóselgen joldardyń sapasy men qaýipsizdigin qadaǵalaý. Osy oraıda Shymkentte salynyp jatqan joldardyń sapaly eke­ni­ne esh kúmán joq.

Jol men jolaýshylar tasymalyna jaýapty mekemeniń bıylǵy qolǵa alǵan taǵy bir jańalyǵynyń biri – tamyzdan bastap qoǵamdyq kólikter kondýktorsyz qyzmet júıesine kó­she­di. Basqarma basshysynyń málimdeýinshe, qalada turaqty baǵytta qatynaıtyn 78 marshrýt bolsa, osy marshrýttarmen kúndelikti myńǵa jýyq avtobýs jolaýshylardy tasymaldaıdy. О́z kezeginde qoǵamdyq kólikterde eki myńdaı kondýktor jumys isteıdi. Endi tamyz aıynda avtobýsqa mingen jolaýshylar óz-ózderine qyzmet kórsetedi. Munyń aldynda bir­ne­she marshrýtqa qanat­qaqty joba retinde bul basta­many tájirıbeden ótkizip kórgen. Qala ákimdigi endigi jerde barlyq avtobýsqa osy tájirıbeni engizip, zaman talabyna saı jolaýshylar tasymalyn kondýktorsyz qyzmetke kóshirýdi uıǵaryp otyr.

Shymkent