Qoǵam • 10 Tamyz, 2022

Aýyldaǵy aǵaıynnyń áleýetin tıimdi qoldanbaı júrmiz

291 ret kórsetildi

Qazirgi tańda ózin ózi jumyspen qam­typ, eshkimge telmirmeı, tirshiliginiń arbasyn ólermendikpen súırep júrgen otandastarymyzdyń basym bóligi aýyl­dyq jerlerde turady. Jurttyń bárine tabysy ájeptáýir jumys tabyla bermeıtin búgingi zamanda olardyń eńbegin baǵalaý ári qoldaý máselesine nazar aýdarý qajet-aq.

Biz joǵaryda aıtyp ótken aýyl adamdary malyn baǵyp, shóbin jınap, baqshasyn kútip, taǵy basqa da sharýasyn kúıttep tań­at­­qannan qara keshke deıin bir tynym tap­paıdy. Buǵan qarap, «e-e, istese ózi úshin ǵoı» dep qoıa salýǵa bolady. Biraq olardyń esh­­kimnen jumys suramaı, járdemaqy almaı, naq­tylaı aıtqanda, memleketke ıek artpaı-aq óz tirshiligin qamdap júrgenin eskerýimiz kerek. Bul – túsingenge memleketke úlken kómek. Sondyqtan olardy qoǵamymyzdaǵy qol­daý kútetin bir áleýmettik top retinde qa­rastyrý suranyp turǵandaı.

О́zin ózi jumyspen qamtyp, óziniń jeke sharýashylyǵyn júrgizý, úı irgelik jeriniń ónimi arqyly áleýmettik máselesin sheship júrgen azamattardyń qalaı degende de qoly qysqa. «Shyqpa janym, shyqpamen» kún ótkizip, aıaǵyn alshań basýǵa murshasy bola qoımaıdy. Osy jaǵdaıat olardy shydamnyń de shegi bar demekshi, óz aýyldaryn tastap, «jaıly meken izdep» ketýlerine májbúr etedi.

Bul toptaǵy azamattar kóbine oblys, aýdan ortalyqtarynan shalǵaı jatqan, mańaıynda óndiris oryndary joq eldi mekenderde óte kóp. Sondyqtan, óziniń jeke sharýashylyǵy arqyly kúnin kórip otyrǵan barshaǵa memleket tarapynan oń kózqaras, keń qoldaý qajet.

Osy oraıda atalǵan toptaǵylardyń qo­lyn­­daǵy kez kelgen ónimdi pulǵa aınal­dy­rýlaryna ońtaıly jol ashqan jón. Árıne, bul iste olardy deldaldarǵa jem qylmaı, ónimderin naryqtyq baǵamen satyp alý má­selesin uıymdastyrý óte ózekti. Osy ju­­mysty memleket jergilikti basqarý or­gan­dary arqyly qolǵa alyp, ony tıimdi júrgize bilse, aýyldaǵy aǵaıynnyń jeke sharýashylyǵy óndiris oshaǵyna, baqshalyq jeri qazyna kózine aınalyp shyǵa keler edi. Sondaı-aq óziniń jeke sharýashylyǵy arqyly kúnkórisin qamdap otyrǵan aǵaıyndy túrli jolmen qarjylaı qoldap, osylaısha, olardy yntalandyrý isin qolǵa alý mańyzdy. Et-sút ónimderinen bastap, jumyrtqa, jún-jurqa, teri-tersekke deıin naryq baǵasyna satyp, aqshaǵa aınaldyrǵan, sonymen qatar memleketten qarjylaı qoldaý kórgen aǵaıyn eshteńege alańdamaı, jumystaryn qarqyndy júrgize berer edi.

Bul jerde birinshi kezekte memlekettiń, sodan keıin aýyldaǵy aǵaıynnyń berekesi artady dep oılaımyz. Tarata aıtar bolsaq, turǵyndar elimizdiń aýyl sharýashylyǵyn órkendetýge úlesin qosýǵa úlken múmkindik alady ári turmysyn jaqsartady, al memleket baıansyz baǵdarlamalarǵa senip ýaqyt óltirmeı, atalǵan salany damytýǵa serpin beretin otandyq, burynnan eskerýsiz jatqan zor kúshti iske qosar edi. Bul óz kezeginde aýyl turǵyndaryn jappaı ekonomıkalyq belsendi, áleýetti kúshke aınaldyrady.

Búginde aýyldan qalaǵa kelip jatqan jurt az emes. Olar qalalarǵa kóbine tabys tabý maqsatynda keledi. Bul úrdis qala­lar­da túrli áleýmettik máseleniń týyn­­daýyna ákeletini aıtpasa da túsinikti. Tir­­shiligine aýyl sharýashylyǵyn ózek etýge tıis elimiz qazirden bastap aýyldaǵy aǵa­ıyndy óz oryndarynan qozǵamaýdy oı­la­ǵany jón. Sol úshin birinshi kezekte, joǵaryda aıtyp ótkenimizdeı, aýyldarda jeke sharýashylyǵyn kúnkóristiń kózi etken otandastarymyzǵa erekshe kózqaras kerek.

Biz qalaı bolǵanda da aýyl sharýashy­lyǵyna ıek artpaı órkenimiz óspesin qazirden bilip otyrǵan elmiz. Olaı bolsa, kúni erteń qaladaǵy tas tamǵa qamalyp, sonda turyp úırenip qalǵan keshegi aýyl­dyqtardy, olardyń urpaǵyn elimizdiń aýyl sharýashylyǵyn damytý isine qaıta tartý qıyn bolady. Bul qazaqtyń keń-baıtaq dalasyn keleshekte syrt eldiń jumys izdep kelgen azamattary toltyrady degen sóz.

Qoryta aıtqanda, biz basqa emes, ózimiz­diń áleýetimizdi tıimdi paıdalanýǵa bet burýymyz kerek. Osy oraıda «otandyq qandaı tetikterdi iske qossaq órkenimiz ósedi, turmysymyz túzeledi?» degen saýalǵa yjdaǵattylyqpen jaýap izdegenimiz durys. Bul suraqtyń bir jaýaby – aýyldaǵy eńbekqor aǵaıynnyń óndirgen dúnıesi tabystyń qaınary ekenine kózin jetkizý, sondaı-aq qyzyǵýshylyǵyn oıata otyryp, olardy ekonomıkalyq belsendi azamattardyń qataryna qosý.

Sońǵy jańalyqtar

Messı jeńiske jeteleı almady

Fýtbol • Búgin, 07:35

Shırek fınalǵa ótti

Tennıs • Búgin, 07:33

Tórtinshi orynǵa turaqtady

Tennıs • Búgin, 07:32

Jýrnalıster arasyndaǵy jarys

Qoǵam • Búgin, 07:30

Júldeniń aýyly alys emes

Sport • Búgin, 07:28

Shırek fınalǵa shyqqandar belgili

Sport • Búgin, 07:27

Barymtaǵa – «qarymta»

Qoǵam • Búgin, 07:25

Asyq atýdan álem chempıony

Ulttyq sport • Búgin, 07:24

Úzdik pedagogke – jeńil kólik

Bilim • Búgin, 07:22

Adam kapıtalyn arttyrýǵa arnalady

Ekonomıka • Búgin, 07:20

Jańa qundylyqtar – bılik ózegi

Pikir • Búgin, 07:18

Jańa reformaǵa senim zor

Pikir • Búgin, 07:16

Kóptiń kókeıindegini dóp basty

Pikir • Búgin, 07:15

Jol jaqsarmaı, is ońǵarylmaıdy

Pikir • Búgin, 07:13

Úmit sózi

Pikir • Búgin, 07:12

Bul – bolashaqtyń tańdaýy

Pikir • Búgin, 07:08

Ashyqtyqty arttyratyn ıgi ister

Qazaqstan • Búgin, 07:05

Quqyq ústemdigi – kelisim kepili

Qazaqstan • Búgin, 07:03

Judyryqtaı jumylý eldi jigerlendiredi

Saıasat • Búgin, 07:02

Erteńimiz úshin utymdy sheshim

Saıasat • Búgin, 07:00

Alashtyń aq joly ardaqtaldy

Saıasat • Keshe

Kemedeginiń jany bir...

Saıasat • Keshe

Kásip kózi – násip kózi

Ekonomıka • Keshe

Tuńǵysh tóraǵanyń toıy

Qazaqstan • Keshe

Ormanmen syrlasqan ǵalym

Aımaqtar • Keshe

Lývrda qalǵan shyraǵdan

Suhbat • Keshe

Sheberler sherýi

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar