Kollajdy jasaǵan Záýresh SMAǴUL «EQ»
Arnaýly qyzmetterdiń jumysyn turalatady
Parlament Senatynyń depýtaty Olga Býlavkınanyń aıtýynsha, statıstıkaǵa sáıkes elimizdegi 100 adamnyń tek 15-i ǵana turaqty belgilengen ınternetke ıe. Bul oraıda Qazaqstan mobıldi jáne keń jolaqty ınternettiń tarıfy jaǵynan aldyńǵy oryndarda bolǵanymen ınternet jyldamdyǵy, qoljetimdiligi, faıldardy megabıt sekýndyna júkteý sekildi kórsetkishter boıynsha kóshten qalyp kele jatqanyn aıta ketken oryndy.
«Qazaqstannyń uıaly baılanys naryǵynda satyp alýshylar kóp bolsa da 2 sýbekt qana jumys istep keledi. Bul naryqqa jańa sýbektilerdiń kirýine ekonomıkalyq (bastapqy ınvestısııalardyń kólemi), tehnologııalyq (radıojıilik spektri resýrsynyń shekteýliligi), ákimshilik (lısenzııalaý) shekteýler kedergi keltirip otyr.
Elimizdiń azamattary, onyń ishinde shalǵaı eldi mekenderdiń halqy, kásipkerler, bilim berý salasy men basqa da memlekettik organdardyń qyzmetkerleri tıisti baılanys pen ınternettiń bolmaýyna qatysty únemi habarlasyp, shaǵymdanyp jatady. Mysalǵa, óńirlik densaýlyq saqtaý salasyn alyp qaraıyq, mamandar qajetti qujatty qolmen toltyrýǵa májbúr. Jumystan keıin osy kóptegen qaǵaz qujatty biriktirilmegen, eskirgen aqparattyq bazalarǵa engizedi.
Bilim berý salasyna toqtalsaq, pandemııa kezinde elimizdiń shyǵysynda muǵalimderge sabaqty oflaın formatta ótkizýge týra keldi. О́ıtkeni óńirdegi ınternettiń baıaýlyǵy oqýdy sapaly onlaın rejimde ótkizýge múmkindik bergen joq. Sharýalar bolsa, sýbsıdııany der kezinde ala almaıdy. Nege deseńiz, derekter bazasyna tirkelý muńǵa aınalǵan. Veterınarlar esepterin ýaqytynda tapsyra almasa, ýchaskelik ınspektorlar bolǵan oqıǵa jóninde shuǵyl aqparat bere almaıdy. Mundaı problema óte kóp», dedi depýtat.
Shalǵaı eldi mekenderde ınternet joq
Sıfrly damý jónindegi sarapshy Baýyrjan Sársembaevtyń pikirine súıensek, zaman talabyna saı mobıldi ınternetti tek iri eldi mekenderde ǵana kezdestirýge bolady. Al shalǵaıda jatqan aýyldyq jerlerde «ınternet túgili sapaly baılanys atymen joq», deıdi sarapshy.
«Áriptesterimizben birge 250 jáne odan kóp halqy bar eldi mekenderdi aralap kórdik. Basym bóliginde uıaly baılanystyń joq ekenin baıqap, tirkedik», dedi B.Sársembaev.
Sondaı-aq B.Sársembaev naryqtaǵy barlyq kompanııa shamamen 150-deı halqy bar eldi mekendegi 15 úıge baılanys ornatýdy quptamaıtynyn jetkizdi.
О́ńirlerdi aralaý kezinde «mobıldi quldyq» máselesiniń ózekti bolyp otyrǵany baıqalsa kerek. Aıtalyq, halqy kóp aýyldarda bir ǵana operatordyń munarasy ornatylǵandyqtan mundaı eldi mekenderde birneshe operatordyń SIM kartalaryn qoldanýǵa týra keledi. Halyq tyǵyz ornalasqan aýyldarda bir baılanys munarasynyń janynan ekinshisin salý faktileri kezdesken. Mamandar shet memleketterde burynnan ornatylǵan bazalyq stansalardy birlesip paıdalanýdyń tájirıbesi keń qoldanysta ekenin aıtty.
Abaı oblysy ákimi apparatynyń sıfrlandyrý jáne memlekettik qyzmetterdi monıtorıngileý bóliminiń basshysy Aıjan Ysqaqova aıtqandaı, qazir óńirdegi kún tártibinde turǵan máselelerdiń qatarynda áleýmettik mańyzdy baǵyttardy sıfrlandyrý bar. Ol oblystyń bul baǵyttaǵy jumysy birtindep jolǵa qoıylyp, aldaǵy qoıylǵan mindetterdi júıeli túrde oryndaýǵa kúsh salynyp kele jatqanyn jetkizdi.
Mınıstrliktiń málimeti burmalanǵan
Ulttyq kommýnıkasııa jáne sıfrlandyrý qaýymdastyǵynyń basqarýshy dırektory Azamat Kolovtyń sózine den qoısaq, elimizdegi sıfrly baılanysqa jaýapty vedomstvo qalalar men óńirlerdiń ınternetpen qamtylýyna baılanysty aqparatty burmalap beredi.
«Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi respýblıka halqynyń 99,3%-y zamanaýı ınternetpen qamtamasyz etilgeni týraly málimetti turaqty negizde aıtýdan jalyqpaıdy. Alaıda is júzinde jaǵdaı túbegeıli basqasha. Sonda Qazaqstanda 280 myń adamnyń ǵana sapaly ınternetke qoly jetpeı turǵany ma? Bul óte kúmándi. Mysaly, AQSh-ta áli kúnge deıin 30 mln-ǵa jýyq adam sapaly ınternettiń ıgiligin kóre almaı júr. Al Qazaqstan medıandyq kórsetkish boıynsha 95-shi orynda tur. Mundaı derekterdi burmalap, elimizdiń halqyn adastyrýdyń qandaı qajeti bar?», dedi A.Kolov.
Bul pikirdi Parlament depýtattary da qýattap, qurǵaq esep pen shynaıy derek kóp jaǵdaıda bir-birimen sáıkes kele bermeıtinin aıtty. Sol sebepti bul baǵytta quzyrly organǵa jaýapkershilikti kúsheıtip, is júzinde atqarylǵan málimettermen bólisýge shaqyrdy.
«Semsat» kompanııasynyń tehnıkalyq dırektory Baýyrjan Amanbaev provaıderlerdiń naryǵyna taıaýda qosylǵanyn, biraq qazirdiń ózinde tıisti jabdyqty satyp alýǵa baılanysty problemaǵa tap bolǵandyqtan qajetti softty satyp alý úshin qoldaý qajet ekenin aıtty.
Sarapshylardyń aıtýynsha, radıojabdyq arqyly jáne antennasyz (machtasyz) ınternetti tartý 2-3 jyldyq ótelimdilikpen eseptegende 2-den 4 mln teńgege deıin qubylýy múmkin. Osy rette talshyqty-optıkalyq baılanys jelilerin ornatýǵa orta eseppen 9 jyldyq ótelimdilikpen qosa alǵanda shamamen 35 mln teńge jumsalady. Al eger de jańa baǵanalar ornatylsa, bul soma eki esege ulǵaıýy múmkin. Sol sebepti mamandar baılanysy joq aýyldarǵa ınternet tartý úshin sýbsıdııalanatyn nemese qajetti jabdyqtardy satyp alýdy kózdeıtin arnaıy baǵdarlamany daıyndaýdy usynyp otyr.
Al sybaılas jemqorlyqty boldyrmaý úshin zańnamalyq deńgeıde bul baǵdarlamany óńirlik jeke provaıderler ǵana iske asyratyn mindetti normany engizý qajet dep sanaıdy sıfrlandyrý salasynyń mamandary.
Abaı oblysy
