Ekonomıka • 25 Tamyz, 2022

«Qara altyn» óndirisiniń qarashańyraǵy

30800 ret kórsetildi

Elordadaǵy Ulttyq akademııalyq kitaphanada «Ǵasyrlyq dástúr – turaqty damý» taqyrybynda semınar ótti. Is-shara otandyq munaı-gaz kesheniniń qarashańyraǵy – «Embimunaıgaz» kompanııasynyń 100 jyldyǵyna oraı uıymdastyryldy.

Semınarǵa uıytqy bolǵan «Munaı-gaz kesheni ardagerleri» respýblıkalyq qoǵamdyq birles­ti­giniń jetekshisi Anatoly Tegis­baev­tyń aıtýynsha, qyrkúıek aıy­nyń alǵashqy jeksenbisi – Mu­naıshylar kúni. Bıylǵy ká­si­bı mereke otandyq munaı-gaz ke­sheniniń bastaýynda turǵan «Em­bi­munaıgaz» aksıonerlik qoǵa­my­nyń 100 jyldyq mereıtoıymen tuspa-tus kelip otyr.

– Munyń bári – munaıshylar úshin úlken mereke, zor jetistik. Bir­neshe kúnnen keıin Atyraý óńi­rinde tarıhy tereńde jatqan kom­panııanyń mereıtoıy keń kólemde atalyp ótiledi. Biz osynaý aıtýly oqıǵanyń aldynda semınar ótkizýdi jón kórdik. On­daǵy maqsat – ótkenimizden óne­ge alyp, búginimizge baǵdar jasaý, aǵa býyn men qazirgi býyn­nyń arasyna altyn kópir bolý. Osylaısha, saladaǵy jetis­tik­ter men kemshilikterdi saralaı otyryp, munaı-gaz keshe­ni­niń damýyna úles qosqandy jón kór­dik. Ardagerlerdiń aıtary kóp. Qazirgideı almaǵaıyp kezeń­de otandyq munaı-gaz salasy arda­ger­le­riniń mol tájirıbesine, te­reń bilimine súıenýi kerek. Biz de óz tarapymyzdan ortaq iske jumylýǵa ázirmiz, – dedi Anatoly Tegisbaev.

Qazaqstannyń Eńbek Eri, mem­leket qaıratkeri Uzaqbaı Qa­ra­balınniń aıtýynsha, otan­dyq munaı-gaz óndirisinde «Embi­mu­naı­gazdyń» alatyn orny erekshe.

– Osydan 123 jyl buryn Embi óńiriniń Qarashúńgil degen jerinen alǵashqy munaıdyń burqaǵy atyl­ǵan. Sodan beri bul jerde otandyq munaı óndirisiniń negizi qalana bas­tady. Investorlar kelip, mu­naı kózderin ashty. 1922 jyly Dossor jáne Maqat ken oryndaryn ıgerý úshin «Embimunaı» tresi quryldy. Sodan beri munaıly ólke eldiń damýyna erekshe serpin berip keledi. Bir ǵana mysal, Ekin­shi dúnıejúzilik soǵysta osy ól­keniń munaıy áskerı tehnı­ka­lardyń erkin júrip-turýyna paı­dalanyldy. Sonymen qatar «Embimunaıgazdyń» otan­dyq mu­­naı­shy mamandardy daıar­laý­daǵy orny bólek. Ony kásibı mamandardy ázirlep shyǵarǵan ustahana dese de bolady. О́ıtkeni eli­mizdegi ózge de munaı ken oryn­daryn ıgerýde embilik mu­naı­shylardyń sińirgen eńbegi eren. Embiden bastalǵan munaı óndirisi el ekonomıkasynyń altyn dińgegine aınaldy. Búginde Qazaqstan álemde munaı qory bo­ıynsha 12-shi orynda, gaz qory boıynsha 17-shi orynda tur. Bul – Embiden bastalǵan ıgi istiń jemisi, – dedi Uzaqbaı Qarabalın.

«QazMunaıGaz» ulttyq kompanııasy basqarma tóraǵasynyń barlaý jáne óndirý jónindegi oryn­basary Qurmanǵazy Esqa­zıev­­tiń málimetinshe, búginde «Em­bi­munaıgazda» jylyna 2 mln 640 myń tonna munaı óndiriledi.

– «Embimunaıgaz» kom­panııa­sy­nyń el ekonomıkasyndaǵy orny erekshe. Kompanııanyń bo­la­­shaǵy zor. Oǵan qolǵa alynyp jatqan joba-jos­parlar dá­lel. Máselen, Taısoıǵan polı­go­­nynda 18 mlrd teńgege 3D seıs­mıkalyq barlaý júrgizildi. 428 mln tonna geologııalyq qor bary anyqtaldy. 5,5 myń sharshy metr aýmaqty qamtyǵan mundaı aýqymdy barlaý kompanııa tarıhynda alǵash ret júrgizilgenin atap ótý kerek. Búginde munda 5,5 myń adam eńbek etedi. Budan bólek, kompanııanyń aınalasyn­da qyzmet kórsetetin jeke kom­pa­nııa­larda myńdaǵan adam ju­mys isteıdi. «Embimunaıgaz» bo­la­shaqqa senimmen qaraıdy. Jı­naqtalǵan mol tájirıbe men bilikti ujymnyń arqasynda alǵa qoıylǵan mindetterdi abyroı­men oryndap keledi. Osy bıikten túspesine senemiz, – dedi Qurmanǵazy Esqazıev.

«Munaı-gaz kesheni arda­ger­le­ri» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestigi osydan úsh jyl buryn qurylǵan bolatyn. Búginde onyń birneshe óńirde fılıaly bar. Munaı-gaz salasynda tynymsyz ter tókken eńbek ardagerleriniń basyn biriktirip otyrǵan uıym­nyń qatarynda 20-dan astam ǵy­lym doktory men kandıdaty, bas­shylyq qyzmette bolǵan 30-dan astam ardager bar. Ardager degen aty bolmasa, áli kúnge deıin qatardan qalmaı, otandyq munaı-gaz salasynyń damýyna hal-qaderinshe úles qosyp keledi.

«Embimunaıgaz» kompa­nııa­sy­nyń 100 jyldyǵyna arnalǵan semınar mazmundy ór­bi­di. Is-shara barysynda tarıh­tan bólek, otandyq munaı-gaz salasynyń damýyna qatysty keleli oılar, tyń usynystar da aıtyldy.

a

Eske sala keteıik, «Embi­mu­naıgaz» – «QazMunaıGaz» ult­tyq kompanııasynyń enshiles ká­sip­orny. Onyń tarıhy 1922 jyly Dossor jáne Maqat ken oryn­daryn ıgerý maqsatynda «Em­bi­munaı» tresi qurylǵan kezeń­nen bastaý alady. Kompanııa qyz­metiniń negizgi baǵyttary – geo­lo­gııalyq barlaý, munaı-gaz ken oryndaryn ıgerý, munaı men gazdy óndirý jáne daıyndaý. «Em­bimunaıgaz» AQ quramyna Atyraý óńirindegi alty óndiristik-qurylymdyq bólimshe kiredi. Olar – «Dossormunaıgaz», «Jyly­oı­mu­naıgaz», «Jaıyqmunaıgaz», «Qaı­nar­­munaıgaz» munaı-gaz ón­dirý basqarmalary men eki qu­ry­­lymdyq mekeme – «Embi­mu­naı­energo», «О́ndiristik-tehnı­kalyq qyzmet etý jáne jabdyq­tar­dy jınaqtaý» basqarmalary.

«Embimunaıgaz» AQ óndirilgen munaıdy ishki naryqqa jiberýmen qatar, eksportqa da shyǵarady. Ishki naryqqa munaı eldegi mu­naı óńdeý zaýyttary arqyly jet­kiziledi. Al eksportqa munaı eki negizgi marshrýt: Kaspıı Qubyr Konsorsıýmy jáne О́zen – Aty­raý – Samara qubyr jelileri arqy­ly shyǵarylady. Taýarlyq gaz jobasy «Qazaq Gaz» ulttyq kompanııasy arqyly júzege asady. «Embimunaıgaz» kompanııasy aksıonerlik qoǵam bolyp qurylǵan 2012 jyldan bastap 2021 jyl aralyǵynda Ulttyq qorǵa, respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetke salyq tólemderi retinde 1 trln 303 mlrd teńgeden astam, al óńirdiń ınfraqurylymyn damytýǵa 4 mlrd 900 mln teńgege jýyq qarajat aýdardy.

Sońǵy jańalyqtar

Messı jeńiske jeteleı almady

Fýtbol • Búgin, 07:35

Shırek fınalǵa ótti

Tennıs • Búgin, 07:33

Tórtinshi orynǵa turaqtady

Tennıs • Búgin, 07:32

Jýrnalıster arasyndaǵy jarys

Qoǵam • Búgin, 07:30

Júldeniń aýyly alys emes

Sport • Búgin, 07:28

Shırek fınalǵa shyqqandar belgili

Sport • Búgin, 07:27

Barymtaǵa – «qarymta»

Qoǵam • Búgin, 07:25

Asyq atýdan álem chempıony

Ulttyq sport • Búgin, 07:24

Úzdik pedagogke – jeńil kólik

Bilim • Búgin, 07:22

Adam kapıtalyn arttyrýǵa arnalady

Ekonomıka • Búgin, 07:20

Jańa qundylyqtar – bılik ózegi

Pikir • Búgin, 07:18

Jańa reformaǵa senim zor

Pikir • Búgin, 07:16

Kóptiń kókeıindegini dóp basty

Pikir • Búgin, 07:15

Jol jaqsarmaı, is ońǵarylmaıdy

Pikir • Búgin, 07:13

Úmit sózi

Pikir • Búgin, 07:12

Bul – bolashaqtyń tańdaýy

Pikir • Búgin, 07:08

Ashyqtyqty arttyratyn ıgi ister

Qazaqstan • Búgin, 07:05

Quqyq ústemdigi – kelisim kepili

Qazaqstan • Búgin, 07:03

Judyryqtaı jumylý eldi jigerlendiredi

Saıasat • Búgin, 07:02

Erteńimiz úshin utymdy sheshim

Saıasat • Búgin, 07:00

Alashtyń aq joly ardaqtaldy

Saıasat • Keshe

Kemedeginiń jany bir...

Saıasat • Keshe

Kásip kózi – násip kózi

Ekonomıka • Keshe

Tuńǵysh tóraǵanyń toıy

Qazaqstan • Keshe

Ormanmen syrlasqan ǵalym

Aımaqtar • Keshe

Lývrda qalǵan shyraǵdan

Suhbat • Keshe

Sheberler sherýi

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar