ASTANA. 13 mamyr. Búgin Astanada «Aýǵanstannan esirtki tasymaldaýdyń negizgi soltústik baǵdarynyń boıynda ornalasqan shyǵarý, tranzıt jáne jetkizý elderine ózara quqyqtyq kómek kórsetý boıynsha prokýrorlardyń jáne ortalyq organdardyń jelisin qalyptastyrý jáne nyǵaıtý» taqyrybynda birinshi aımaqaralyq jumys semınary ashyldy. Bul týraly Bas prokýratýranyń baspasóz qyzmeti habarlady.
Semınardy Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas prokýratýrasy BUU Esirtki jáne qylmystylyq jónindegi basqarmasynyń (UNODC) qoldaýymen uıymdastyrdy.
Forým jumysyna UNODC Ortalyq Azııa boıynsha aımaqtyq ókildigi, UNODC Aýǵanstandaǵy ofısi, Eýroıýst, AQSh, Aýǵanstan, Ázerbaıjan, Germanııa, Grýzııa, Danııa, Iran, Qyrǵyzstan, Nıderland Koroldigi, Reseı Federasııasy, Tájikstan, О́zbekstan, Shvesııa ókilderi qatysýda.
Bas prokýrordyń birinshi orynbasary Iogan Merkel atap ótkendeı, esirtkiniń zańsyz aınalymy adamzattyń ǵalamdyq problemalarynyń biri bolyp qalyp otyr. Transulttyq uıymdasqan esirtki qylmysynyń qazirgi aýqymy halyqaralyq qaýipsizdikke aıtarlyqtaı qater tóndiredi.
Eki kúndik semınar barysynda halyqaralyq yntymaqtastyqtyń jáne transulttyq esirtki qylmystarymen kúrestegi prokýratýranyń rólin kúsheıtý, transulttyq sıpattaǵy esirtki qylmystaryn tergeýde ózara quqyqtyq kómek kórsetý, esirtki tasymalymen kúresýdegi quqyqtyq jáne praktıkalyq quraldardyń belsendiligin artyrýdyń ózekti máselelerin talqylaý josparlanyp otyr. Sondaı-aq Aýǵanstannan esirtki óndirý jáne tasymaldaý problemasy jáne BUU esirtki jáne qylmystylyq boıynsha basqarmasynyń jaýap sharalary, transulttyq esirtki qylmystaryn tergeýdegi Eýroıýst, sondaı-aq TMD memleketteri bas prokýrorlarynyń úılestirý keńesiniń tájirıbesin zerdeleý kún tártibinde belgilengen.
Tájirıbe almasý barysynda kezdesýge qatysýshylar Aýǵanstan men Irannyń, Ortalyq Azııa men Ońtústik Kavkaz elderiniń, sondaı-aq ózge de tasymaldaý jáne jetkizý elderiniń esirtki bıznesimen kúrestiń aldyńǵy qatarly ádisterin qoldanýynyń, osy sanattaǵy transulttyq qylmystardy tergeýiniń ulttyq tájirıbesimen tanysady. Atap aıtqanda, ózge de máselelermen qatar halyqaralyq baqylaýmen jetkizý jáne basqa da jedel-izdestirý is-sharalaryn júrgizýge sanksııa berý quqyǵynyń ózekti máseleleri qarastyrýdy qajet etedi.
Esirtki qylmystarymen kúres problemasy Qazaqstan úshin de ózekti bolyp tabylady, ol eń aldymen elimizdiń aýmaǵyn aýǵan esirtkisi úshin tranzıttik korıdor retinde paıdalanýmen baılanysty. Sondaı-aq esirtki kiristerin zańdastyrý, olardy anyqtaý, tyıym salý jáne tárkileý jónindegi isterdi tergeý problemalary pikir almasýdyń mańyzdy taqyryptary retinde belgilendi.
Transulttyq esirtki qylmystaryn tergeýdegi ózara quqyqtyq kómek kórsetý máselelerin talqylaý turǵysynda maquldanǵan nemese bas tartylǵan halyqaralyq suranys hattarmen baılanysty pikir almasý oryn aldy. Mysalǵa, keıingi úsh jyl ishinde Qazaqstan shet elderdiń esirtki jónindegi ister boıynsha quqyqtyq kómek kórsetý týraly 200-ge jýyq ótinishin, sondaı-aq esirtki qylmystaryn jasaǵan tulǵalardy berý týraly 30-dan astam suraýlaryn qanaǵattandyrdy. О́z kezeginde Qazaqstannyń prokýratýra organdary ózge elderdiń quzyrly organdaryna esirtki qylmystary boıynsha 140-tan astam tapsyrma joldady.
Halyqaralyq uıymdardyń jáne ártúrli elderdiń quziretti organdarynyń sarapshylary atap ótkendeı, qalyptasqan ahýal esirtki jaǵdaıyn tereń taldaýdy, esirtki tasymaldaýdyń áreket etýshi baǵdaryn soǵurlym problemaly jáne paıdasyz etý úshin shynaıy kedergiler qalyptastyrýdy qajet etedi.
Osy turǵyda barlyq múddeli taraptardyń kúsh-jigerin biriktirý jáne esirtki qaýip-qaterin azaıtýǵa, esirtki tasymaldaý kanaldaryn jabýǵa baǵyttalǵan árekettiń jalpy strategııasyn ázirleý mańyzdylyǵy atalyp ótildi. Esirtkige qarsy jumysty tıimdi úılestirýdi qamtamasyz etý aıasynda birlesken uıymdastyrýshylyq-praktıkalyq is-sharalar ótkizý, esirtki qylmystarymen kúrestiń halyqaralyq-quqyqtyq tetikterin paıdalaný qajet dep tanyldy.
Qurysh Nurymbet.
Derekkóz: Bas prokýratýranyń baspasóz qyzmeti.
Foto: rus.azattyq.org.
