Marafonnyń besinshi kúniniń qorytyndysynda úzdik úshtiktiń kósh basyndaǵy Aqtóbe komandasy belgilengen mejeni 43 saǵat 46 mınýtta júrip ótse, shymkenttik shabandozdar márege 44 saǵat 25 mınýtta jetti. Al mańǵystaýlyqtar 44 saǵat 39 mınýtta úshinshi bolyp keldi.
Marafondy uıymdastyrýshy taraptyń ókili Ǵabıt Esimbekovtiń aıtýynsha, «Joshy han» tarıhı-mádenı kesheninde aıaldaý marafonnyń mádenı baǵdarlamasyna engizilgen.
– Qarakeńgir ózeniniń jaǵasynda ornalasqan kóne sáýlet eskertkishi sanatyndaǵy Joshy han kesenesine at basyn buryp, rýhyna taǵzym etýdi aldyn ala josparǵa engizgen edik. Biregeı jobaǵa qatysýshylar qazaq handarynyń túpki atasy – Joshy handy tereń tanyp-bilýi mańyzdy, – dedi ol.
Ulytaý óńirindegi ekinshi aıaldamaǵa jetkende shabandozdarmen birge ár óńirdiń atbegileri men bapkerleri de 500 shaqyrymdyq joldy basyp ótti. Ozyq shyqqan komandanyń kórsetkishi – attyń júıriktigi men shabandozdyń sheberliginen ǵana emes, atbegi men bapkerdiń qajyrly eńbeginiń nátıjesi ekenin de aıta ketken jón.
– Komanda quramynyń kúndelikti tirligi tańǵy saǵat 5.00-de bastalady. Bap pen baq qatar shabatyndyqtan, biz úshin shabandozdardyń densaýlyǵy men kóńil kúıi mańyzdy. Mundaı marafon álemde alǵash ret uıymdastyrylyp otyr. Attar jolmen de, jolsyzben de tartyp keledi. Jigitterdiń basty múddesi ózgelerden ozyq shyǵyp, júldege qol jetkizý emes. Bizdi ornymyzdan qozǵaǵan – namys, – deıdi jambyldyq atbegi Baýyrjan Terlikbaev. Onyń aıtýynsha, jol uzaq, sondyqtan komandaǵa eki kólik únemi erip júredi. Uzaq qashyqtyqta attardyń aýzyn shaıyp otyrady. Onyń da óz ólshemi bar. Alaman báıgede atqa sý berilmeıdi. Budan bólek, ár sáıgúliktiń baby men minezin eskerý qajet. Jemshóbi de muqııat qadaǵalanady.
Sol kúni kesh túse shabandozdardyń shatyrly qalashyǵy dýmandy ortaǵa aınaldy.
Oraıly sátte Ulytaý oblysy ákiminiń orynbasary Ǵalymjan Qusmanǵalı báıge-marafonǵa qatysýshylarǵa sát sapar tiledi.
«Astanadan bastaý alǵan «Uly dala joryǵynyń» Túrkistanǵa bet alýy tarıhı derekterdi qaıta jańǵyrtqandaı áserge bólep otyr. Sizder esimi alty Alashqa málim Alasha han, Dombaýyl jáne Joshy han kesenelerine at basyn buryp, zııarat
ettińizder. Shabandozdardyń shańǵytqan jolynda sáttilik serik bolsyn!
Alaman báıgeni Ulytaý jurtshylyǵy tamashalap, tuńǵysh ret ótip jatqan iri jobaǵa kýáger bolýy rýhanı serpiliske negiz qalary sózsiz. 12 kúndik alaman jarys at sportyna dúmpý berip, jastardyń ulttyq qundylyqtarǵa qyzyǵýshylyǵyn oıatty.
Álemge bıligi júrgen Shyńǵys han tulparynyń tuıaǵy tıgen bul jazyqta el tarıhyna qatysty talaı oqıǵalar bolǵany anyq. «Uly dala joryǵy» shabandozdary sol izben júrip, tarıhymyzdy qaıta túletti», dedi óz lebizinde Ǵalymjan Muratuly.
Kelesi kúni tań bozynda jarystyń altynshy kezeńin baǵyndyrýǵa attanǵan komandalar Jezqazǵan qalasynyń tusynan biri ilgeri, biri sál keıindeý ótip, Qyzylorda oblysy baǵytynda mys shaharynan 55 shaqyrym qashyqtyqta ornalasqan qonalqy orynǵa jetti. Osy kezeń qorytyndysynda olar jarys jolynyń teń jartysyn, ıaǵnı 600 shaqyrymdy eńserdi. Eń bastysy, báıge-marafon shartyna sáıkes, shabandozdar osy jerde alǵash jáne sońǵy ret at aýystyrýǵa tıis edi.
Bul jerde de táýekeli mol saparǵa bel býyp shyqqan meımandardy Ulytaý oblysy ákimdigi men Ulytaý aýdany ákimdiginiń laýazymdy ókilderi qushaq jaıa qarsy aldy. Sonyń jarqyn aıǵaǵy ispetti meımandos peıil, qonaqjaı dástúrge saı aqshańqan kıizúılerin tizbekteı tigip tastaǵan bolatyn.
Sol kúni qas qaraıa «Uly dala joryǵy» jobasynyń avtory Baqytjan Turlybek, marafondy uıymdastyrý komıtetiniń músheleri Ǵanı Dúıshenov pen Arman Abdollaev, sondaı-aq bolmys-bitimi bólek báıgeniń bas tóreshisi Nadejda Kýpsova jýrnalıster úshin dalalyq baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Jýrnalıst Gúlbıǵash Omar tizginin ustaǵan máslıhat barysynda spıkerler 1 200 shaqyrymnyń teń jartysyn basyp ótken úzdik komandalardyń jaı-kúıi, jarys jolyndaǵy júırikterdiń jalpy jaǵdaıy jáne aldaǵy 600 shaqyrymdy quraıtyn qashyqtyq – Jezqazǵannan Túrkistanǵa deıingi jol josparyna qatysty egjeı-tegjeıli áńgime órbitti. Jýrnalıster tikeleı qoıǵan jáne áleýmettik jeliler arqyly túsken saýaldarǵa tushymdy jaýaptar berildi.
Baspasóz máslıhaty barysynda málim bolǵandaı, jarystyń bastapqy kezeńderinde jekelegen komandalardyń tóreshilerdiń usynystary men pikirlerine qulaq aspaýy sebepti az-kem qıynshylyqtar oryn alypty. Degenmen júre kele jaǵdaı qalypty arnaǵa túsken. Alǵash attanǵanda marafon quramynda atbegiler men shabandozdardy, aspazdar men jumysshylardy, kólik júrgizýshiler men taǵy basqalaryn qosqanda 200 adam bolǵan eken. Olardyń qatary komandalardyń jarys jolynan shyǵyp qalýy sebepti, sıreı túsken syńaıly. Attarǵa qajetti jem-azyqtyń túr-túri jetkilikti. Veterınar dárigerler tynymsyz is ústinde. Sáıgúlikterdiń densaýlyq ahýaly josparǵa saı, kúndelikti tekserilip otyrady. Sonyń nátıjesinde, olardyń zoryǵyp jyǵylýyna jol berilmegen. Uıaly baılanys arnaıy jyljymaly qondyrǵy arqyly qamtamasyz etilgen.
Qoldaǵy málimetke súıensek, qalǵan 9 komandada 32 at bar. Báıge talabyna sáıkes, ár komandada keminde 3 at (bastapqyda – 5 at) bolýǵa tıis. Bes aty bar komanda – Aqtóbe oblysy ǵana. Túrli sebeptermen 10 komanda jarys jolynan shyǵyp qalǵan.
Báıge-marafonnyń jetinshi kezeńinde shabandozdar 700 shaqyrymdyq mejeni aıaqtap, Ulytaý oblysy Mıbulaq aýyldyq okrýgi mańyna aıaldady. Sol kúnniń qorytyndysy boıynsha úzdik úshtiktiń qatarynda Aqtóbe (1-oryn) jáne Mańǵystaý (2-oryn) shabandozdary bolsa, Jetisý oblysynyń komandasy 3-orynǵa tuıaq iliktirdi.
Joǵaryda aıtylǵandaı, jetinshi kezeńniń ereksheligi – marafonǵa qatysýshylardyń jolǵa tyń attarmen shyǵýy. Shabandozdar da júristiń jyldamdaı túskenin aıtady.
Aıryqsha atap óter bir jaıt – komandasy jarys jolynan shyǵyp ketse de, jekelegen shabandozdardyń jarys jolynda qala berýi. Olardyń qatarynan Ulytaý oblysy komandasynyń bir júıriginiń jaǵdaıy nasharlap jarysty toqtatty. Odan bólek 6 shabandoz komandasyz jeke-dara qatysyp keledi. Bulardyń túpki maqsaty – attarynyń kúsh-qýaty men múmkindigin baǵamdaý.
Aıtpaqshy, marafonshylar Ulytaý aýdany Mıbulaq aýyldyq okrýginiń qurylǵanyna 40 jyl tolýyna oraı ótkizilip jatqan dúbirli toıdyń ústinen túsip, jergilikti aǵaıynnyń qurmeti men qoshemetine bólendi.
Tańerteńgilik sol aýyldan attanǵan marafonǵa qatysýshylar segizinshi kezeń aınalymyna jolǵa shyqty. Qazir shabandozdar Betpaqdala tósinde ońtústikke baǵyt alyp barady.
Ahat QURMANSEIIT,
«Egemen Qazaqstan»
Ulytaý oblysy
