Bıznes • 27 Qyrkúıek, 2022

Bıznestegi áıelder úlesi

99 ret kórsetildi

Memleket sońǵy jyldary áıelder kásipkerligin damytýǵa erekshe kóńil bólip kele jatyr. Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń deregi boıynsha, 2021 jyly shaǵyn jáne orta bıznestegi áıelder úlesi 43,3 paıyzǵa jetken. Bul kórsetkish 2010 jyly 26 paıyz bolypty.

Bul týraly Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri Baýyr­jan Omarbekov Astanada ótken «ASMAR – birlik dás­túr­leri» áıelder kásip­kerligi­niń halyq­aralyq kon­gresin­­de aıtty. Qatysý­shylar Qazaq­standaǵy áıelder bıznesin qoldaý jáne turaqty damý máse­le­lerin, iskerlik ortany qalyp­tastyrýdaǵy jańa tásil­der men trendterdi talqyl­ady. Vıse-mınıstrdiń aıtýyn­sha, qazirgi kezde ekonomı­ka­lyq bel­sendilikti qol­d­aý maq­sa­tynda kásipkerlikti damy­týǵa baǵyttalǵan Ulttyq joba sheń­berinde qarjylyq jáne qarjylyq emes qoldaý shara­lary usynylyp jatyr. Sony­men qatar memlekettik qoldaý halyqaralyq qarjy ınstıtýt­tarynyń jáne «Damý» KDQ» AQ-nyń túrli baǵ­darlamalary arqyly da júzege asyrylady.

«2021 jyly syıaqy mól­sherlemesin sýbsıdııalaý qu­raly boıynsha kásipker áıel­derdiń shamamen 10 myń jobasy qoldaý tapty, kredıtterge kepildik berý quraly boıynsha 7 myń joba qoldaý tapty. О́tken jyly aqparattyq-qamtamasyz etý boıynsha áıelderge 84 myń­ǵa jýyq konsýltasııa, al servıstik qoldaý bo­ıynsha 17 myńnan astam konsýltasııa kórsetildi. Sondaı-aq búgin­de áıelder kásipkerligin damy­tý­dyń 17 ortalyǵy jumys isteıdi. Maqsat – áıelderdiń ekono­mıka­lyq belsendiligin yntalandyrý. Kelesi jyly jańadan qurylǵan oblystarda ortalyqtar ashý josparlanýda. Búginge deıin ortalyqtarda 7 myńnan astam áıelge qyzmet kórsetildi. Olar­dyń 30 paıyzy halyqtyń áleý­mettik osal toptaryna jatady», dep atap ótti B.Omarbekov.

Ekonomıkaǵa tikeleı jaýapty vedomstvo Eýropalyq qaıta qurý jáne damý bankimen bir­lesip kásiporyndarǵa teh­nı­kalyq kómek kórsetý, son­daı-aq qarjylyq qoldaý arqyly áıelder kásipkerligin damytý­dyń básekege qabilettiligi men áleýetin arttyrýǵa baǵyt­tal­ǵan «Bıznestegi áıel­der» baǵdarlamasyn iske asy­ryp jatyr. Budan bólek, el óńir­lerinde (Jambyl, Batys Qazaqstan, Qostanaı jáne Mań­ǵystaý oblystarynda) «Bir aýyl – bir ónim» qanatqaqty jobasy engizilgen.

«Biz kásipker áıelderdiń múmkin­dik­terin keńeıtý tutastaı alǵan­da eldiń ınklıýzıvti, ómir­ge qabiletti jáne ornyqty eko­no­mıkasynyń maqsattaryna qol jetkizýge yqpal etetinine senim­dimiz», deıdi vedomstvo ókili.

Úkimet basshysy Álıhan Smaıylov kongress delegattaryna joldaǵan quttyqtaý hatynda eldegi jumys kúshi­niń 50 paıyzyn áıel azamattar qu­raıtynyn, áıelder basqa­ratyn zańdy tulǵalardyń sany ótken jyly 9 pa­ıyzdan asyp, 2021 jyldyń sońyna qaraı 625 100-ge jetkenin aıtty. Premer-Mınıstrdiń sózine súıensek, áıelder kásipkerligi ishki jalpy ónimniń 40 paıy­zyn toltyryp otyr.

Degenmen jalpy ekonomı­kaǵa tóngen qater áıelder bastamalaryna da táýekel týdyrady. Májilis depýtaty Lázzat Ramazanova osy máselege kóńil aýdardy. Onyń sózine qaraǵan­da, alys eldi mekende turatyn áıelderdiń isin qoldaý tym baıaý júrip jatyr. Ol munyń sebe­bin memlekettik organdar men damý ınstıtýttary tara­pynan tıisti ımpýlstiń bolmaýy­­men baılanystyrady. «Son­dyq­tan olardyń nesıe nemese grantty jeńil ıelenýine múmkin­dik beretin sharalar keshenin ázirleý qajet, aýyl áıeline kómektes­kenimiz – búkil elge qol ushyn bergenimiz», dedi L.Ramazanova.

«Atameken» UKP basshysy Raıym­bek Batalovtyń aıtýynsha, tóralqa janyndaǵy Isker áıelder keńesiniń qoldaýymen «Bir aýyl – bir ónim» jobasy iske asyrylyp jatyr. Joba aıasynda 3 myńǵa jýyq áıel bilim alǵan. Bıyl naýryzda «Atameken» bazasynda eldiń barlyq óńirinde áıelder kásipkerligin damytý jóninde 17 ortalyq ashylǵan. Atalǵan ortalyqtar áıelderge qarjylaı emes qoldaý kórsetedi.

«Bizde áıelder kásipkerligi óte belsendi damyp keledi. Men 30 jyl boıy bızneste júrmin jáne senimdi seriktesterimniń biri – áıelder. Eger 3 myńǵa jýyq áıeldi lıderlikke, áıel­der­diń óz qabiletterine degen seni­min arttyrýǵa úıretý múm­kin bolsa jáne olardyń bir bóligi qadam basyp, sheshimin tapsa, demek baǵdarlama óz tıimdi­ligin kórsetkeni. Oqytýdy jalǵas­ty­ramyz, áıelder oqytý baǵdar­lamalaryn iske asyratyn bolady. Biz ortalyqtardyń tıimdi ekenin kórip otyrmyz jáne ári qaraı da jumys isteýimiz kerek», dedi «Atameken» UKP Tóralqa tóraǵasy Raıymbek Batalov.

Ol sondaı-aq UKP Tóralqasy janynan Áıelder kásipkerligi komıtetin qurý máselesi qaralyp jatqanyn da aıtty.

«Osyndaı mańyzdy alańdy usyný kásipkerliktiń kóptegen máselesin sheshýge, eldegi barlyq progressıvti áıelder kúshin birik­tirýge múmkindik beretinine se­nim­dimin. Belsendi azamattyq pozısııańyz, Qazaqstan ekonomıkasyn damytýǵa qosqan úlesińiz úshin taǵy da alǵysymdy bildirýge ruqsat etińizder», dedi ol.

Kongress delegaty Sáýle Salıhovanyń aıtýynsha, «Bir aýyl – bir ónim» jobasy bo­ıynsha qolǵa alynǵan bastamalar naǵyz aýyl azamattaryna qajet dúnıeler.

«Joba jumyssyz áıelderdi qam­tıdy. Jobanyń ózi sol úshin shyǵa­ryl­ǵan, jumyssyz qalǵan áıel azamattardy ortaǵa tartý úshin. Joba bo­ıynsha tek jer­gilikti shıkizat qoldany­lady jáne ol úshin qol eńbegi, áıel­der­diń ismerligi óte mańyzdy. Son­daı-aq jobaǵa bir aýyldyń ǵana adam­dary qatysýǵa tıis», deıdi.

Sonymen birge Sáýle Salıhova memlekettik tapsyrys máselesin de aıtty.

«Taǵy bir problema – memle­kettik tapsyrysqa iligýdiń múmkin emestigi. Áıelder lıderlik pozı­sııaǵa ıe bolyp otyrǵan sala­lardaǵy normatıvtik akti­lerdi ózgertetin ýaqyt keldi. Qazaq­standa memlekettik satyp alý júıesi arqyly jasalǵan kelisimsharttardyń 10 paıyzdan 25 paıyzǵa deıingi kólemi jeńil ónerkásip, bilim berý jáne qoǵamdyq tamaqtandyrý sııaqty salalardaǵy áıelder bıznesine berilýi kerek», dedi S.Salıhova. 

Bıylǵy kongreske elimizdiń ár túkpirinen 500-ge jýyq bıznesmen kelip qatysty. Qazir Qazaqstanda jasy 29-ǵa jetpegen áıel kásipkerlerdiń sany 90 myńǵa taıap qalǵan. Bul bir jyl burynǵy kórsetkishten 37 paıyzǵa kóp. Osynyń ózi áıelder kásipkerliginiń ári jasaryp, ári jyl sanap belsendi bolyp kele jatqanyn bildiredi. 

Jalpy, genderlik teńdik uǵymy sońǵy kezde áleýmettik qana emes, ekonomıkalyq turǵy­dan da ózekti bola tústi. Jyl saıyn eldegi myńnan astam kásipkerge qoldaý bil­dire­tin Eýropalyq qaıta qurý jáne damý bankiniń jazýynsha, «ekonomıkaǵa áıelderdiń qaty­sýy eldiń ornyqty damyp jat­qanyn jáne árbir adamǵa teńdeı múmkindik beriletinin ańǵar­tady». Olardyń esepteýin­she, qazir ShOB-taǵy áıelder úlesi 43 paıyzǵa jetken. Al halyqaralyq McKinsey konsaltıng kompanııasy 2025 jylǵa taman áıelderdiń erlermen teń dárejede ekonomıkada júrýi álemdik IJО́-ge 28 trln dollar qosady dep boljaıdy. Bul óz kezeginde Shyǵys Eýropa, Ortalyq Azııa, Taıaý Shyǵys jáne Soltústik Afrı­kadaǵy ishki jalpy ónim kórset­kishiniń de 9 paıyzǵa artarynan habar bere­di deıdi sarapshylar.

Sońǵy jańalyqtar

Ekibastuz: Taǵy 9 úıge jylý berildi

Aımaqtar • Búgin, 21:02

Senatorlar ózekti máselelerdi talqylady

Parlament • Búgin, 14:03

ÁCh 1/8 fınalynda kimder oınaıdy?

Fýtbol • Búgin, 12:40

Bir táýlikte 173 adam koronavırýs juqtyrǵan

Koronavırýs • Búgin, 11:02

Uqsas jańalyqtar