Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Joldaýynda: «Azamattar quqyqtaryn qorǵaı otyryp, advokattar quqyqtaryn da umytpaý kerek. Olardyń qyzmetiniń qaýipsizdigin qamtamasyz etý qajet, sondaı-aq advokattar jumysyna kedergi keltiretin zańsyz is-qımyldarǵa jol berilmeýge tıis», degen bolatyn. Bul rette, Prezıdent janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııanyń otyrysynda elimizdegi advokatýra ınstıtýtynyń quqyq qorǵaý áleýetin damytý máseleleri talqylandy.
Respýblıkalyq advokattar alqasynyń tóraǵasy Aıdyn Bıkebaevtyń aıtýynsha, 2022-2025 jyldarǵa arnalǵan advokatýra júıesin damytýdyń tujyrymdamasy qolǵa alynǵan. Mańyzdy qujat «Jańa Qazaqstan – jańa advokatýra», dep atalady.
– Tujyrymdamada saladaǵy máseleler aıtylyp qana qoımaı, sheshý joldary usynylǵan. Máselen, naqty dáleldemelerdi alý úshin qupııa dep tanylǵan aqparattarǵa qoljetimdilik, advokattardyń qaýipsizdigi, jalaqy jáne áleýmettik qorǵaý máseleleri sııaqty usynystar kórsetilgen. Sondaı-aq qorǵalýshymen kezdesý ýaqytyn shektemeı, kez kelgen ýaqytta júzdesý, advokattyń kabınetindegi, qala berdi kezdesý bólmesindegi, tergeý ızolıatoryndaǵy beınekameralardy alyp tastaý, qylmystyq atqarý júıesi mekemelerinde qujattardy teksermeý máselelerine basa mán berildi. Bul – advokat qupııalaryn saqtaý qaǵıdasyna qarsy. Advokattarǵa quqyq qorǵaý jáne arnaıy organdardyń ǵımaratyna kez kelgen ýaqytta kirip-shyǵyp, noýtbýk, uıaly telefon kirgizýine ruqsat berilse degen usynys ta bar.
Taǵy bir másele – advokattar memlekettik mańyzy bar qujattarǵa qol jetkizý úshin ruqsat qaǵazyn alý kerek. Bul úderis uzaqqa sozylyp, bir aıǵa jalǵasatyny ókinishti. Elimizdiń kez kelgen azamaty advokattyń qyzmetine júginýge quqyly ekenin eskersek, ruqsat qaǵazy daıyn bolǵansha aıyptalýshy da ızolıatorda kútýge májbúr bolady. Kórshi Reseıde advokattar bulaı sandalyp júrmeıdi. Qupııany jarııalamaý jóninde qolhat jazyp, sol kúni-aq qajetti materıaldarǵa qol jetkizedi. Osy aıtylǵan máselelerdi sheshýge Prezıdent janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııanyń músheleri qolushyn sozsa degen tilegimiz bar. Teńdik pen básekelestik qaǵıdatyn saqtaý úshin Konstıtýsııaǵa prokýratýramen uqsastyǵy boıynsha advokatýra mártebesi bekitiletin jeke bapty engizýge bolady dep sanaımyz, dedi Aıdyn Bıkebaev.
Jalaqy máselesi jóninde áńgime bólek. Jıynda elimizde memlekettik baǵdarlama sheńberinde advokattardyń eńbekaqysy ǵana mınýtpen esepteletini aıtyldy. Tipti, qarajatty alý úshin tergeýshiniń qoly kerek eken. Mundaı táýeldilik bar jerde, ıaǵnı «qarsylasy» jalaqyny taǵaıyndaıtyn bolsa, advokattardyń jumys sapasy jaıly áńgime qozǵaýdyń ózi artyq. Búginde ár advokat aı saıyn ár is úshin ortasha eseppen 10-20 myń teńge alady eken. Memleketpen kepildendirilgen zań kómegi sheńberinde jeke tergeý áreketteri úshin nebári 200-300 teńge ǵana tólenetin kórinedi. «Azamattardyń quqyǵyn qorǵaý sapaly júrgizilýi úshin advokat ár is úshin kem degende 150 myń teńge alý kerek dep esepteımiz. Salany qarjylandyrý kólemin ulǵaıtý qajet», dedi A.Bıkebaev.
Komıssııa otyrysy barysynda Ádilet mınıstriniń orynbasary Almat Madalıev qańtardaǵy oqıǵalarǵa baılanysty tótenshe jaǵdaı jarııalanǵan kezeńde advokatýra halyqqa zań kómegin kórsetýdi júıeli jalǵastyrǵanyn atap ótti. Ol memleketpen kepildendirilgen zań kómegi baǵdarlamasyna qatysýshy advokattarǵa jumys ýaqytynan tys barlyq is júrgizý áreketterinde joǵary mólsherleme boıynsha eńbekaqy tóleý máselesi sheshilgenin jáne saǵattyq mólsherlemeniń ýaqytyn ulǵaıtý máselesi pysyqtalyp jatqanyn aıtty.
Komıssııa otyrysynda qaralǵan máselelerdiń negizinde Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdentine usynymdyq sheshimder ázirlenbek.
