Memleket basshysy óz sózinde Pavlodar oblysy Qazaqstannyń damýynda mańyzdy ról atqaratynyn atap ótti. Sondaı-aq elimizdiń eń kórikti mekenderiniń biri Ertis boıyna óziniń yqylasy erekshe ekenin aıtty.
– Pavlodar oblysynda «Qýatty óńirler – qýatty el» qaǵıdaty aıqyn kórinis tapqan. Bul aımaqty ekonomıkamyzdyń energetıkalyq júregi deýge bolady. Jalpy, oblystyń damýy turaqty. Sońǵy 3 jylda Pavlodardyń jalpy óńirlik ónimi 28 paıyzǵa ósip, 3,9 mıllıard teńgege jetti. Aýyl sharýashylyǵy, qurylys, saýda jáne basqa da salalar qarqyndy damyp keledi. Munyń bári jergilikti jurttyń turmysy jaqsaryp, ál-aýqatynyń artýyna tikeleı yqpal etedi. Elimiz qazir jan-jaqty áleýmettik-ekonomıkalyq reformalar kezeńine qadam basty. Biz alǵa qoıyp otyrǵan strategııalyq mindetterdi júzege asyrýǵa Pavlodar oblysy zor úles qosady dep senemin, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Osy oraıda Prezıdent óńirdiń basty basymdyqtaryna nazar aýdardy.
Birinshi, aımaqtyń ındýstrııalyq-ınnovasııalyq áleýetin nyǵaıtý. Qasym-Jomart Toqaev memleketterdiń qarqyndy damýy jáne turaqty ındýstrııalyq ósim elektr energııasy jetkilikti kólemde bolǵan jaǵdaıda ǵana múmkin ekenin aıtty. Sondyqtan Ertis boıyndaǵy Pavlodar Qazaqstannyń ekonomıkalyq damýynda erekshe ról atqarady. Onyń aıtýynsha, elektr energııasy munda jańa joǵary tehnologııalyq baǵyttardy damytýǵa múmkindik beredi.
– Búginde halyqaralyq kompanııalar ózderiniń fılıaldaryn Qazaqstanǵa kóptep kóshire bastady. Bul kásiporyndar aýqymdy aqparat kózderimen jumys isteıdi jáne olardy saqtaý jáne óńdeý úshin aıtarlyqtaı kúsh kerek. Osyǵan baılanysty Sıfrlyq damý mınıstrligine jyl sońyna deıin Ekibastuzda derekterdi óńdeýdiń jańa ortalyǵyn salý jóninde usynys engizýdi tapsyramyn, – dedi Memleket basshysy.
Prezıdent oblystyń ónerkásiptik áleýetin nyǵaıtýmen qatar shaǵyn jáne orta bızneske keshendi qoldaý kórsetý qajet dep sanaıdy. Onyń pikirinshe, óńir kásipkerleri respýblıkalyq jáne tipti álemdik deńgeıde suranysqa ıe jobalardy júzege asyra alady.
Memleket basshysy ekologııa máselelerin sheshýdi Pavlodar oblysyndaǵy ekinshi basym mindet retinde atady. Sondaı-aq ónerkásiptiń damýy ekologııaǵa úlken salmaq túsiretinin aıtty. Búginde elde shyǵarylatyn qaldyqtardyń úshten biri osy oblysqa tıesili. Bul jyl saıyn shamamen 700 myń tonnany quraıdy.
– Kúndelikti jumysy búkil elimizdiń ındýstrııalyq ósimine arnalǵan aımaq turǵyndaryn týǵan ólkesindegi qorshaǵan ortanyń jaı-kúıi qatty alańdatady. Ekologııalyq jaǵdaı – azamattardyń turmys sapasynyń mańyzdy kórsetkishi. Sondyqtan óndiristik áleýetti kúsheıtý men ekologııany qorǵaý arasyndaǵy tepe-teńdikti saqtaý asa mańyzdy. Esterińizge sala keteıin, Qazaqstan 2060 jylǵa qaraı kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizý jónindegi ustanymyn jarııalady. Qazir osy mańyzdy mindetti sheshýge múmkindik beretin uzaq merzimdi strategııa ázirlenip jatyr. Qorshaǵan ortaǵa keltiriletin zalaldy edáýir tómendetetin jańa tásilder men modelderdi óndiriske dáıekti túrde engizý mańyzdy. О́ńirdiń tórt kásiporny ozyq tehnologııalardy paıdalaný úshin keshendi ekologııalyq ruqsat aldy. Bul shyǵarylatyn qaldyqtardy 2030 jylǵa qaraı 47 myń tonnaǵa tómendetedi dep boljanyp otyr. Úkimet pen oblys ákimdigi qalǵan kásiporyndardyń osyndaı ruqsat alýyn jedeldetýi kerek, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezıdent ónerkásipterdiń shyǵaratyn qaldyqtaryn qaıta óńdeý isin damytýdy tapsyrdy. Osy rette kúl úıindileri áli de jergilikti turǵyndar úshin zańsyz paıda tabýdyń kózi bolyp otyrǵanyn atap ótti. Budan bólek, Úkimetke óńirdi gazben qamtý joldaryn ázirleý tapsyryldy.
Memleket basshysy jergilikti turǵyndardy alańdatyn taǵy bir máselege nazar aýdardy.
– Jyl saıyn Ertis boıynda ornalasqan eldi mekenderdiń turǵyndary shybyn-shirkeılerdiń qaptap ketýinen zardap shegedi. Jándikterdi ýlaý úshin mol qarjy bólinedi. Biraq bul jumystyń nátıjeleri, ásirese aýdandarda baıqalmaıdy. Eger burynǵy ádister tıimsiz bolsa, onda onyń jańa joldaryn izdeý kerek. Máseleni kóktemge qaldyryp, sodan keıin bárin tabıǵat jaǵdaıyna baılanysty dep jaba salýǵa bolmaıdy. Mamandardy qazir tarta otyryp, mańyzdy halyqaralyq tájirıbeni zerttegen jón. Shybyn-shirkeılerge qarsy kúreste ǵylymı ádis kerek jáne eń bastysy, jergilikti atqarýshy organdar tarapynan tıisti baqylaý qajet, – dedi Prezıdent.
Memleket basshysy Pavlodardaǵy ekologııalyq qozǵalys músheleriniń jaǵdaıǵa nemquraıly qaramaıtynyn jáne erekshe belsendi ekenin atap ótti. Sondaı-aq Pavlodar men Ekibastuz jastarynyń jaqynda «EcoStudentKZ» respýblıkalyq ekologııalyq chellendjin qoldap, stýdentterdiń saıabaqtar men gúlzarlardy tazalaǵanynan habardar ekenin aıtty.
- Bul turǵyda men Qazaqstandaǵy kóptegen volonterlardyń eńbegin atap ótkim keledi. О́zderińizge málim, men 2020 jyldy Volonter jyly dep jarııaladym. Bul sheshim ózin aqtady. Halyqaralyq uıymnyń qyzmetkeri retinde men volonterlyq qozǵalyspen jahandyq aýqymda aınalystym. Al Qazaqstanda volonterlyq jastardyń ynta-jigerine ǵana negizdelgen mańyzdy kúsh dep esepteımin. Bizdiń jastarymyzdyń bul jasampaz kúshin, árıne, elimizdiń ıgiligi úshin, halqymyzdyń ıgiligi úshin, atap aıtqanda, tabıǵatymyzdy taza ustap, qorǵaý úshin paıdalaný kerek, - dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezıdent oblystaǵy sýarmaly jerdiń kólemin eki ese ulǵaıtyp, 300 myń gektarǵa deıin jetkizý kerek dep sanaıdy. Sondaı-aq Ertistiń sýyn tıimdi, únemdi paıdalanǵan jón ekenin jetkizdi.
Taǵy bir mańyzdy másele – óńirdiń ınfraqurylymyn damytý. Prezıdent Úkimetke oblys ortalyǵyn aınalyp ótýge jol ashatyn jańa kópir salýdy tapsyrdy. Sonymen qatar joldy kútip ustaýǵa jáne qys mezgilinde joldardy tazalaý jumystaryna basa nazar aýdarý qajet ekenin aıtty. Osy rette Memleket basshysy Astana – Ereımentaý – Shiderti» baǵytynda qar tazalaıtyn tehnıkalardy kóbeıtý mańyzdy ekenin atap ótti. Úkimetke jyl sońyna deıin «Pavlodar – Astana» baǵytyndaǵy turaqty áýe qatynasyn qalpyna keltirý jáne jergilikti áýejaıdyń ushý-qoný jolaǵyn jóndeý máselesin pysyqtaý tapsyryldy.
– Jalpy, óńirdiń ınfraqurylymy edáýir ınvestısııa salýdy qajet etedi. Mysaly, oblys ortalyǵyndaǵy jylý jelisiniń 80 paıyzy tozǵan. Sonyń kesirinen turǵyndar qystyń kózi qyraýda qaıta-qaıta jylýsyz qalady. Ekibastuzdaǵy Jylý elektr ortalyǵynyń jaǵdaıy syn kótermeıdi. Qalanyń jylý jelisi ábden eskirgen. Elimizdegi barlyq elektr qýatynyń tórtten birin Ekibastuz óndiredi. Soǵan qaramastan qys kelgen saıyn qalaǵa jylýsyz qalý qateri tónedi. Bul – esh qısynǵa kelmeıtin jaǵdaı. Pavlodardaǵy birinshi Jylý elektr ortalyǵy men Ekibastuzdaǵy Jylý elektr ortalyǵyn kezeń-kezeńimen jańǵyrtý kerek. Úkimetke aksıonerlermen birlesip, bul máselege qatysty naqty usynystar engizýdi tapsyramyn. Ákimdik ınjenerlik ınfraqurylymdy jańǵyrtý josparyn usynyp otyr. Úkimet ony qarjylandyrý múmkindikterin qarastyrýy qajet, – dedi Memleket basshysy.
Sonymen qatar Úkimetke Ekibastuz qalasyn damytýdyń keshendi josparyna engizilgen jobalarǵa basymdyq bere otyryp, qarjylandyrý tapsyryldy. Prezıdent Pavlodardyń tramvaı júıesin damytýdy jalǵastyrý, poıyzdardy jańartý jumystaryn jedeldetý jáne oblys ortalyǵynda kópfýnksıonaldy muz saraıyn salý máselesin pysyqtaý mańyzdy dep esepteıdi.
Kelesi bir basymdyq – kreatıvti ındýstrııa men týrızmdi damytý. Memleket basshysynyń pikirinshe, elimizdiń qýaty adamdardyń qaıratyna, bilimine jáne patrıottyǵyna baılanysty. Sondyqtan adamǵa baǵdarlanǵan qyzmet memlekettik saıasatymyzdyń negizgi ólshemine aınaldy.
– Ulttyq mádenıetti shetelde nasıhattaýǵa jáne jańǵyrtýǵa Pavlodar oblysynan shyqqan qazaqstandyq jańa «mádenı tolqyn» ókilderi eleýli úles qosyp keledi. Klassıkalyq ónerdi baǵalaı biletinder Eýropanyń úzdik opera sahnalarynda arııalar oryndaıtyn Marııa Mýdrıaktyń daýysyn berile tyńdap júr. «Gremmı» syılyǵynyń ıegeri Imanbek Zeıkenovtiń tanymal mýzykasyna dúnıejúzi jastary tańdaı qaqty. Osyndaı daryndy jastarymyz mádenıetimizdiń sheteldegi elshisine aınaldy. Naým Grıgorevıch Shafer sekildi týǵan ólkesiniń, eliniń naǵyz patrıottary da ulttyń rýhanı baıýyna úles qosyp otyr. Ol – álemniń ár buryshynan (27 myń dana) mýzykalyq kúıtabaqtardyń qundy jazbalaryn jınaǵan oblystyń qurmetti azamaty, qadirli aqsaqaly. Onyń jınaqtarynda qazaqtyń halyq áýenderiniń alǵashqy jazbalarymen qatar jalǵyz dana úlgileri de bar. Mundaı adamdar qoǵamymyzǵa, ásirese, jastarǵa úlgi bolýy kerek. Qazirgi álemde shyǵarmashylyq ındýstrııa, mádenı-tanymdyq týrızm kóptegen eldiń ekonomıkalyq damýynyń mańyzdy quramdas bóligine aınalǵan. Bul baǵytta oblystyń áleýeti zor, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Sonymen qatar Memleket basshysy óńir turǵyndaryn jańa tehnologııalyq damýǵa daıyn bolýǵa shaqyrdy. Prezıdenttiń aıtýynsha, bul úderistegi eń tıimdi jol jumysshylardy jańa daǵdylarǵa úıretý bolmaq. Osy óńirdiń Musa Shormanov pen Máshhúr Júsip Kópeev sekildi birtýar perzentterin atap ótken Qasym-Jomart Toqaev bilim berý júıesin damytý týraly oıyn aıtty.
– Biz Jańa Ádiletti Qazaqstandy quramyz. Al bul maqsatqa elimizde bilim kýlti birjola ornyqqan kezde ǵana jetemiz. Sol sebepti men el-jurtpen kezdesýdiń bárinde bul týraly únemi aıtyp júrmin. Jalpy, ǵylym jáne bilim salasy árdaıym memlekettiń nazarynda. Biz barlyq balanyń sapaly bilim alýyna jaǵdaı jasaýymyz kerek. Osyǵan baılanysty Men Joldaýda «Jaıly mektep» ulttyq jobasyn júzege asyrýdy usyndym. Bul bastamanyń aıasynda Pavlodar oblysynda aldaǵy 3 jylda 10 mektep salynady. Qurylysty sapaly salyp, ýaqtyly tapsyrý – basty mindet. Bilim alyp, ǵylym ıgergen jurttyń mereıi ústem bolady, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev túrli mamandyqty meńgerip, ýaqyt talabyna beıimdelýdiń aıryqsha mańyzdy ekenin atap ótti. Bul eldiń básekege qabilettiligin kórsetedi. Sonymen qatar jastardyń únemi bilimin jetildirip, óz elinde ǵana emes, álemniń ár buryshynda suranysqa ıe bolýǵa umtylýy qajet ekenin aıtty.
Budan keıin Prezıdent elimizdegi saılaýaldy naýqanǵa toqtaldy.
– О́zderińizge málim, men elimizdegi eń iri AMANAT partııasynyń Tóraǵasy qyzmetinen bas tarttym. Konstıtýsııalyq reforma nátıjesinde Prezıdentke óziniń ókilettigin atqarý kezinde partııa qatarynda bolýǵa tyıym salyndy. Aldaǵy saılaýǵa qandaı uıymnyń atynan qatysatynyma qoǵam qyzyǵýshylyq bildirip otyrǵanyn bilemin. Ashyǵyn aıtaıyn, maǵan ártúrli respýblıkalyq birlestikter men partııalardan ózderiniń atynan úmitker bolý týraly usynystar túsip jatyr. Ásirese, jastar jáne basqa da qoǵamdyq uıymdardyń bastama kóterip jatqanyna qýandym. Osynyń barlyǵy azamattardyń keıingi úsh jarym jylda júzege asyrylyp kelgen reformalar men ózgeristerge qoldaýdyń aıtarlyqtaı artqanyn kórsetedi. Biraq jasaǵan usynysy men senimi úshin, strategııalyq baǵytyma belsendi qoldaý kórsetkeni úshin barlyǵyna alǵys aıtamyn. Men belgili bir uıymnan emes, elimizde júrgizilip jatqan reformalardyń áleýmettik negizin qalyptastyratyn qoǵamdyq-saıası kúshterdiń iri koalısııasynyń atynan saılaýǵa qatysqanym durys bolady dep oılaımyn. Sondaı-aq bul Memleket basshysynyń túrli partııalarmen, birlestiktermen teń araqashyqtyq saqtaý qaǵıdatyn nyǵaıtýǵa múmkindik beredi, – dedi Prezıdent.
Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, saılaý naýqanyn zańnamalardy qatań saqtaı otyryp júrgizýdi qamtamasyz etý mańyzdy. Sondaı-aq Memleket basshysy retinde prezıdent saılaýynyń ádil ári ashyq ótetinine kepildik berdi.
Kezdesý sońynda Prezıdent Pavlodar oblysynyń turǵyndaryna memlekettik nagradalar tabys etti.
«Qanysh Sátpaev atyndaǵy Kanal» RMK dırektorynyń keńesshisi Leonıd Batalov «Parasat» ordenimen, Joǵary sport sheberligi mektebiniń jattyqtyrýshy – oqytýshy Azamat Maqajanov, Ǵ.Sultanov atyndaǵy Pavlodar oblystyq aýrýhanasynyń perınataldyq ortalyǵynyń bas dárigeri Aıman Ospanova «Qurmet» ordenimen jáne «Qazaqstan alıýmınııi» AQ ýchaskesiniń bastyǵy Erkebulan Husaıynov III dárejeli «Eńbek Dańqy» ordenimen marapattaldy. Sondaı-aq «Qazaqstan» RTRK menshikti tilshisi Bolat Amanbaevqa «Eren eńbegi úshin» medali tabys etildi.
