Jastar mundaı ekologııalyq is-sharalar arqyly qala kósheleri, demalys oryndary, kópqabatty úılerdiń aýlalaryn qoqystan tazartyp, óskeleń urpaqtyń sanasynda azamattyq paryz uǵymyn qalyptastyrýǵa, parasattylyq pen joǵary mádenıettiliktiń dánin sebýge jol ashatynyn aıtady. Joǵary oqý oryndarynyń stýdentterin tabıǵatty súıýge shaqyrǵan «Eko-plogıngke» qatysýshy Qoja Ahmet Iаsaýı atyndaǵy HQTÝ-dyń 1-kýrs stýdenti Madına О́ndirbaı sońǵy jyldary álemde ekologııalyq máseleler kóbeıip, jahandyq jylýlyq pen plastıkalyq zattardy adamdar kóptep qoldana bastaǵanyna alańdaýly.
«Biz zııandy zattardy azyraq paıdalanyp, qorshaǵan ortany taza ustaýǵa umtylýymyz kerek. Ýnıversıtetimizdiń maqtanyshyna aınalǵan Botanıkalyq baq tek oqý ornynyń emes, Túrkistan qalasynyń da «jasyl ókpesi» deı alamyz. Bul bastamanyń maqsaty – jurt nazaryn elimizdegi ekologııa máselesine aýdarý. Sonyń ishinde, ásirese jastardyń boıynda týǵan jerdiń tabıǵatyna degen janashyrlyq sezimin oıatyp, ony naqty ispen dáleldeý. Osy chellendj arqyly stýdentter qalanyń tazalyǵyna kóńil bólýge, aınalany kútip ustaýǵa, qoqysty jáshikke suryptap salýǵa daǵdylanady. Stýdenttermen birge qanshama qoqys jınadyq, endi arnaıy heshtegpen ınstagramǵa júkteımin dep otyrmyn», deıdi stýdent.
Al Túrkistan oblystyq Jastar resýrstyq ortalyǵynyń baspasóz hatshysy Tańsholpan Biláldiń aıtýynsha, túrkistandyq jastar qorshaǵan ortany taza ustaýǵa arnalǵan chellendjdi Pavlodar qalasynan qabyldap alyp, endi Taraz qalasyna joldaıdy.
«Jalpy, barshamyz ózimiz turatyn qalany uqypty ustap ári taza aýa jutý úshin aınalamyzǵa qoqys tastamaı júrýimiz kerek. Qorshaǵan ortaǵa degen kózqarasymyzdy ózgertsek qana Tabıǵat-Ana da bizge alǵysyn bildiredi», deıdi Tańsholpan Bilál.
Búginde dekoratıvti jáne jemis ósimdikteriniń 200-ge jýyq túri men sorttary bar botanıkalyq baqtyń jylyjaıy 2012 jyly paıdalanýǵa berilgen. Munda sándik gúlder, aǵashtar men butalar ósirile bastaǵan. EcoStudentKZ chellendji aıasynda oblys ortalyǵyndaǵy joǵary oqý oryndarynyń stýdentteri men qala jastary botanıkalyq baqtyń bir gektardan astam aýmaǵyn tazalap, jylyjaıǵa gúl, aǵashtar otyrǵyzdy.
Jastardyń bul bastamasy óńir turǵyndaryna da oı salyp, tazalyqqa jaýapty tıisti mekemelerdiń jumysyn jandandyra túsýine septigin tıgizeri anyq. Osy oraıda, kúni keshe oblys ákimdiginde qorshaǵan ortanyń tazalyǵy talqylanǵanyn aıta ketelik. О́ńirde ǵaryshtan túsirilim jasaý arqyly ótken jyly 347 zańsyz qoqys orny anyqtalsa, bıyl olardyń sany 400-den asqan. Alaıda júzden astamynda jumys baıaý.
Oblys ákimi Darhan Satybaldy aptalyq apparat otyrysynda turmystyq qaldyqtar tastaıtyn polıgondary qaraýsyz qalǵan aýdan, qala basshylaryna jumysty shıratýdy tapsyrdy. Tazalyqty qamtamasyz ete almaı otyrǵandar oblys ákiminen eskertý aldy.
«Kúl-qoqysty tazalaı almaǵan ákimniń basqa tirligi týraly aıtýdyń ózi artyq. Tazalyq – tabaldyryqtan bastalady. Aınalamyzdy taza ustaý óz qolymyzda. Máseleni bıýdjetke buryp qoıyp otyrý – aqylǵa qonymsyz. Bul tirlik – tikeleı óz mindetterińiz. Tazalyqty retke keltire almaı otyrǵan ákimderge shara qoldanylsyn», dedi oblys ákimi.
Oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasynyń málimetinshe, oblys aýmaǵynda qatty turmystyq qaldyqtar tastaıtyn 158 polıgon orny belgilenip, qujattandyrylǵan. Alaıda olardyń jartysynan astamy sanıtarlyq talaptarǵa sáıkes kelmeıdi. Atap aıtqanda, polıgondar qorshaýmen jabdyqtalmaǵan, kólikterdiń dóńgelekterin dezınfeksııalaýshy beton vannasy men arnaıy eritindisi joq, qaldyqtardyń kólemin ólsheıtin tarazy qoıylmaǵan jáne kógaldandyrylmaǵan. Sondaı-aq basqarma basshylyǵy halyq arasynda túsindirý jumystary óz deńgeıinde bolmaǵandyqtan aýyl-aımaqtarda kúl-qoqystardy kez kelgen jerge tastap ketý faktileri jyl saıyn kóbeıe túskenin aıtady. Osy baǵytta kemshilikti joıý maqsatynda jyl basynda jumys toby qurylyp, aýdan, qala aýmaqtaryn aralap, beı-bereket qoqys oryndaryn joıý boıynsha túsindirý jumystary júrgizilipti. Oblys aýmaǵynda turǵyndar sanynyń artýyna baılanysty, qatty turmystyq qaldyqtar kólemi de artýda. О́tken jyly qoqystardy qaıta óńdeý úlesi boıynsha meje tolyq oryndalǵan. Bıyl da jumystar atqarylýy qajet. Polıgondar máselesin túpkilikti sheshý maqsatynda Qazyǵurtta – 4, Sozaqta 1 polıgonnyń qurylysy jergilikti bıýdjet esebinen júrgizilgen. Sozaq, Ordabasy aýdandarynda 8 polıgon salý josparda bar. Sonymen qatar Kentaý, Arys qalasy men Qazyǵurt, Báıdibek, Keles jáne basqa aýdandarda 37 polıgonnyń jobalyq-smetalyq qujatyn ázirleý baǵytynda jumys atqarylýda. Iаǵnı óńirde qorshaǵan ortanyń tazalyǵyna qatysty sheshimin kútken máseleler barshylyq. Bul oraıda EcoStudentKZ chellendji jáne ekosenbilikter arqyly jastar ekologııalyq tazalyqtyń saqtalýyna ózindik úlesin qosyp otyr.
– Qoǵamnyń qozǵaýshy kúshi – jastar. Osy rette EcoStudentKZ chellendji syndy ıgi istiń jas býyn ókilderinen bastaý alǵany qýantady. Jastar osy bastama arqyly da týǵan eldiń tabıǵatyna janashyrlyq tanytýda. Keleshekte bastamamyz baıandy bolyp, biz qolǵa alǵan is jalǵasyn tabar degen úmittemiz. Búgingi is-shara bir rettik emes, aldaǵy ýaqytta da ekosenbilikter retinde kıeli qalada, óńir aýmaǵynda jalǵasyn tabary sózsiz. Iаǵnı bul baǵytta jastardyń belsendiligin, tazalyq aksııalarynyń tıimdiligin arttyrýdy maqsat etip otyrmyz, – deıdi Jastar resýrstyq ortalyǵynyń ókili Nuraıym Qýandyq.
Qorshaǵan ortany taza ustaýǵa úndelgen is-shara estafetasyn túrkistandyq jastar tarazdyq zamandastaryna joldady.
Túrkistan oblysy
