Bıyl ushaq bıletterine suranys artqan. Jyl basynan shildege deıin áýe kóligimen 6 mln-daı adam tasymaldanǵan. Bul ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrsaq, 13 paıyzǵa kóp. Tıisinshe, bılet te qymbattaǵan.
Sońǵy ýaqytta ushaqtardyń keshigip ushýy da kóbeıgen. Jazda osyǵan baılanysty aı saıyn júzdegen shaǵym túsken. Al byltyr 12 myńdaı reıs keshikken. Onyń 900-ne ǵana aýa raıy sebep. «SCAT» pen «Qazaq Air» kompanııalarynyń árbir 4-reısi ýaqytynda ushpaǵan. Zań boıynsha ushaq eki saǵat keshikse jolaýshylar salqyn sýmen, tórt saǵat tejelse ystyq tamaqpen, kúndiz segiz, túnde alty saǵat keshikse qonaq úımen qamtylýy tıis. Biraq bizde bul talaptar oryndala bermeıdi.
Azamattyq avıasııa komıtetiniń ókili «Mindetin durys atqarmaǵan kompanııalarǵa aıyppul salyp jatyrmyz» deıdi.
«Jalpy qazaqstandyq kompanııalarǵa 8 aıyppul salyndy. Ár aıyppuldyń kólemi 1000 aılyq eseptik kórsetkish bolyp tur», deıdi Azamattyq avıasııa komıtetiniń basqarma basshysy Ádilet Kóbenov.
Osy salada 15 jyldyq tájirıbesi bar sarapshy Abyl Kekilbaev aıyppul kólemin arttyrý kerek degen pikir bildirdi. Halyqaralyq azamattyq avıasııa uıymynda jumys istegen ol shet elderdi de mysalǵa keltirdi.
«Keshikken avıakompanııa 3 mln ǵana tóleıdi. Osy máseleni agenttik tekserýi kerek. Mysaly, Eýropa elderinde ýaqyty aıtylmaǵan keshigýge túgel jańaǵy bılettiń qunyn qaıtarady. Bizde tek bılettiń 3 paıyzyn qaıtaryp berý qarastyrylǵan», deıdi avıasııa sarapshysy Abyl Kekilbaev.
Ushaqtardyń nege jıi keshigetinin surap, Scat pen Air Astana-ǵa saýal joldandy. Biraq Air Astana ǵana jaýap berdi.
«Qazaqstannyń keıbir áýejaılarynda ushý qoný jolaqtarynyń remontqa jabylýy, qustar men ushaqtardyń soqtyǵysý sanynyń ósýine baılanysty. Osy jyldyń basynan bastap 120 oqıǵa tirkelgen. Iаǵnı ótken jylmen salystyrǵanda 30 paıyzǵa ulǵaıdy», deıdi «Air astana» kompanııasynyń resmı ókili Tilek Ábdirahımov.
Ushaqtardyń keshigýine qustardyń soqtyǵysýy sebep degen kompanııa ókili baǵanyń ósýine ne sebep ekenin naqty aıta almady.
«Bul týraly aıta almaımyn endi. Bılet baǵasy qymbattaǵan shyǵar. Bul dollardyń ósýine baılanysty bolýy múmkin», deıdi Ábdirahımov.
Ekonomıkalyq sarapshy Arman Beısembaevtyń sózinshe, bılet saladaǵy monopolııadan qymbattap jatyr. Qazir eldegi áýe baǵyttarynyń 70 paıyzy Air Astana-ǵa, 15 paıyzy Scat-qa, 15 paıyzy basqa kompanııalarǵa tıesili.
«Túrli ádis arqyly sońǵy 10 jylda shet eldik tasymaldaýshylardyń bárin shyǵaryp jiberdik. Sonyń kesirinen qazir báseke joq. Tipti, loýkoster sanalatyn «Flaı arystannyń» baǵasy basqa ushaqtarmen birdeı bop ketedi. Nege deseńiz, keıbir qalalarǵa tek «Flaı arystan» ushady. Mundaı kezde ony loýkoster dep ataýdyń ózi kúlkili», deıdi ekonomıka sarapshysy Arman Beısembaev.
2019 jylǵy «Bek eır» ushaǵynyń apatynan keıin «Qazaqstannyń avıasııalyq ákimshiligi» áýekompanııalaryna aýdıt júrgizgen. Sarapshylar Air Astana ushaqtarynyń «orta jasy» 5 jyl, Scat ushaqtarynyń «orta jasy» 21 jyl ekenin anyqtaǵan. Demek ushaqtardy jańartý da kerek.
«Shildeden bastap Qazaqstan áýe kompanııalary 14 áýe kemesin alýdy josparlaǵan. Qazirgi tańda ol 14-tiń 6 áýe kemesi kelgen. Jyldyń aıaǵyna deıin taǵy 8 áýe kemesi kelýi kerek. Sonyń nátıjesinde jyldyń aıaǵynda Qazaqstandyq áýe kemeleriniń tasymaldaý múmkindigi 20 paıyzǵa artady», deıdi Azamattyq avıasııa komıtetiniń basqarma basshysy Ádilet Kóbenov.
Biraq odan baǵa túse me? Bul suraqqa azamattyq avıasııa komıtetiniń ókili jaýap bere almady. О́ıtkeni bul naryqty eshqandaı memlekettik organ baqylaı almaıdy.
«Bizde, mysaly, aeroporttardyń tarıfin qatań baqylap otyrsa, avıakompanııalardyń tarıfterin eshkim baqylamaıdy. Zań jazǵanda osyndaı jaǵdaılar ótip ketken sekildi. Aeroporttar avıakompanııalarǵa baǵynyshty. Infraqurylymdyq jaǵdaıǵa qarasaq, suraq kóp. Mysaly, myna vpp jaǵdaıy. Vpp-lardyń kóbisi 2006-2007 jyldary salynǵan. Qaıtadan remonttan ótýi kerek», deıdi avıasııa sarapshysy Abyl Kekilbaev.
Demek áýejaılardy jóndeýge ketken shyǵyn da baǵanyń ósýine sebep bolýy múmkin. Biraq Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri «2030 jylǵa deıin 80 jańa ushaq alýdy josparlap otyrmyz» degen.
Áýe kompanııalary ushaq satyp alýǵa memleketten kómek berilmeıtinin de eske saldy.
«Eır Astana eshqandaı memlekettik qoldaý joq deıdi. Iá, tikeleı qarjy bólinbeıdi. Biraq olar ushaq otynyn jeńildetilgen baǵamen alady. Ony áýejaı qoımasynda ózderi qalaǵan baǵada saqtaıdy. Odan bólek keıbir áleýmettik baǵyttarǵa sýbsıdııa alady», deıdi ekonomıka sarapshysy Arman Beısembaev.
Aıta keteıik, bıyl Balqash, Úsharal, Úrjar, Kókshetaý syndy 20 baǵyttaǵy ushaq bıletteriniń baǵasyn sýbsıdııalaý úshin memleketten 6 mlrd teńge bólingen.
