Qart Qoja týraly hıkaıa

Uıymdastyrýshylardyń aıtýynsha, bıylǵy Balalar jylyna oraı, baıqaýda kishkentaı oqyrmandarǵa arnalǵan úzdik shyǵarmalar jáne jasóspirimderge ar­nalǵan úzdik shyǵarmalar degen eki atalym boıynsha syılyq taǵaıyndalǵan. Munyń syrtynda, bir arnaıy syılyǵy taǵy bar. Qazylar alqasy baıqaýǵa kelip túsken materıaldardy jabyq túrde oqyp shyqqan.

– Avtordyń aty-jóni kórsetilmedi. Qazylar jumystardy baǵalap, qory­tyn­dysyn bizge usyndy, – dedi oblystyq mádenıet basqarmasynyń basshysy Erlan Qalmaqov.

Qazylar alqasy qazaq tilindegi eki nomınasııany da Almaty qalasynan kelgen Meıirjan Jylqybaıǵa berýdi uıǵarypty. «Meniń atam – Qoja» jáne «Shýaq» degen eki áńgimesin baıqaýǵa tapsyrǵan jas jazýshynyń bas júldesin óńirge arnaıy jumys saparymen kelgen Jazýshylar odaǵynyń basqarma tóraǵasy Ulyqbek Esdáýlet tapsyrdy.

Avtordyń aıtýynsha, alǵashqy áńgi­mesi Berdibek Soqpaqbaevtyń áıgili shyǵar­masyndaǵy Qoja qartaıǵanda kim bolar edi, onyń nemereleri qandaı bala bolyp shyǵar edi degen oımen jazylǵan. Jeńimpazdyń shyǵarmasy da, shyǵarmashylyqqa kelý tarıhy da qyzyq.

– 13 jasymda kólik qaǵyp ketip, bir jyl aýrýhanada jattym. Tóbege jaı qarap jata bergenshe kitap oqıyn dep oıladym. Osylaısha, aǵylshyn jazýshysy Alan Mılnniń «Vınnı-Pýhyn» oqı bastadym. Bul kitaptyń unaǵany sonshalyq, oqyp bitkennen keıin «Nege maǵan da osyndaı súıkimdi keıipkerler týraly shyǵarma jazyp kórmeske» degen oı keldi. Osylaısha, táýekel dep qolyma qalam aldym, – deıdi Meıirjan Jylqybaı.

Keıin Meıirjannyń qoljazbasyn ta­ýyp alǵan anasy qýanyp, ulynyń áńgime­sin mekteptegi ustazdary men qurbyla­ry­na kórsetedi. Qoljazba sóıtip júrip bir kúni Dýlat Isabekovtiń qolynan bir-aq shy­ǵyp, aqyry áıgili jazýshynyń alǵysózimen kitap bolyp basylyp shyǵady.

Avtor búginde IT salasynda jumys isteıdi: veb jáne androıd qosymshalaryn jasaıdy. Kompıýter tehnıkalaryn jón­deıtin sheberhanasy da bar. Jas qalam­gerdiń qazirgi balalar ádebıeti týraly paıymy da bólek.

– 2017 jyly «Batyr qoıan» degen kita­bym Ońtústik Koreıada tórt tilde ba­sy­lyp shyqty. Sol kezden beri qazaq bala­lar ádebıetiniń ótkeni men búgini, ke­le­shegi týraly kóp oılanatyn boldym. Me­niń túsingenim, bizde kontent tutyný má­de­nıeti áli damı qoımaǵan. Men kórgen Koreıa­men salystyrýǵa múlde kelmeıdi. Bizde jetispeıtin bir nárse – marketıng joq. Iаǵnı jazýshy óziniń týyndysyn ónim dep, al oqyrmandy óziniń klıenti dep qaramaıdy. Kóbimiz ne jazǵymyz keledi, sony jazyp júrmiz. Úlken qateligimiz de osynda. Al oqyrman ne oqyǵysy ke­ledi? Onymen sanasyp jatqan joqpyz. Sodan keıin jastar kitap oqymaıdy dep renjımiz. Kóbine kitap pen kitapty, ja­zýshy men jazýshyny ǵana salystyryp, jarystyryp qoıamyz. Al negizi, kitap­qa ınterteıment, ıaǵnı biz­dińshe aıt­qanda, oıyn-saýyqtyń bir túri retinde qa­raý kerek. Máselen, qazir bala­qaılar bas almaı qaraıtyn sheteldik mýlt­fılm­der de oıyn-saýyqtyń bir túri. Biz sol mýltfılmderdiń avtorlary qol­­­danǵan analıtıkalyq amaldardy shy­ǵar­­mashylyqqa da qoldanýymyz kerek. Qara­paıym ǵana mysal aıtaıyn, úıinde kish­kentaı qyzdary barlar biledi, «Lol» dep atalatyn qýyrshaq shyǵaratyn MGA Entertainment degen kompanııa bar. Bylaı qarasań, túkke turmaıtyn kishkentaı ǵana oıynshyq, baǵasy 30-40 myń teńgege deıin barady. Baǵasy ýdaı bolsa da, jurt balasy úshin satyp alyp jatady. Al olar ne isteıdi? Olar oıynshyqtyń úlgisin ja­samas buryn balalardy qyzyqtyra ala­tyn nendeı dúnıeler bar ekenin anyq­tap alady. Osy amaldardy ádebıette nege qol­danbasqa? – deıdi Meıirjan Jylqybaı.

Baıqaýǵa Qaraǵandy oblysynan qa­tysqan Elena Ponomarenkonyń «Opa­len­noe detstvo» áńgimeler jınaǵy orys tilindegi úzdik shyǵarma atalymy boıynsha jeńimpaz atandy.

Qostanaı oblysy