«Qazaqstan men Germanııa arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynastyń 30 jyldyǵy aıasynda biz senimdi saıası dıalog pen saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq salalardaǵy turaqty ári ózara tıimdi yntymaqtastyqtyń joǵary deńgeıine toqtaldyq. Kópvektorly syrtqy saıası baǵytymyzdyń sabaqtastyǵy aıasynda biz Germanııamen jáne jalpy Eýropa Odaǵymen ózara is-qımyl kókjıegin keńeıtý úshin barlyq kúsh-jigerimizdi jumsaıtynymyzdy atap ótkim keledi.
Berbok hanym, sizdiń saparyńyz, elder arasyndaǵy ekonomıkalyq yntymaqtastyq pen saıası dıalogke, sondaı-aq halyqaralyq baılanystardy jandandyrýǵa qosymsha serpin beredi. Biz Germanııa Býndestag depýtattarynyń kelgenine jáne olardyń Qazaqstan Parlamenti ókilderimen kezdesýlerine qýanyshtymyz. Parlamentarızmdi damytý máseleleri boıynsha, ásirese, elde ádiletti Qazaqstandy qurýǵa baǵyttalǵan aýqymdy saıası jáne áleýmettik reformalar aıasynda belsendi pikir jáne tájirıbe almasý bolatynyna senimdimin», dedi Syrtqy ister mınıstri M.Tileýberdi.
Sonymen qatar vedomstvo basshysy Germanııadan kelgen iri bıznes ókilderine rızashylyǵyn jetkizdi. Osy oraıda, mundaı kelissózder áleýetti jobalardy júzege asyrýǵa serpin beretinine senim bildirdi.
«Qazaqstan – ınvestısııa úshin tartymdy el. 2021 jyly biz sheteldik ınvestısııa aǵynynyń pandemııaǵa deıingi deńgeıine oralyp qana qoımaı, ony 37,7 paıyzǵa arttyra aldyq. 2021 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstanǵa tikeleı sheteldik ınvestısııalardyń jalpy aǵyny 23,7 mlrd dollardy qurady. Bul 2020 jylmen salystyrǵanda 37,7 paıyzǵa joǵary.
Álemniń tórtinshi ekonomıkasy Germanııa bizdiń ekonomıkaǵa ınvestısııa salatyn alǵashqy on eldiń qataryna áli kirmegen. Sondyqtan Qazaqstannyń nemis ınvestorlary men kásipkerlerine jumys isteý úshin barynsha qolaıly jaǵdaılar usynǵanymyzǵa nazar aýdaramyz. Osy maqsatta biz Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary Roman Sklıardyń basshylyǵymen nemis ınvestorlarymen jáne kásipkerlerimen ózara baılanys úshin teńdessiz úkimettik jumys tobyn qurdyq. Top jumysynyń arqasynda nemis ınvestorlarynyń jobalary kelissózderdiń basynan bastap óndiristi tolyq qurýǵa kómek kórsetiledi», dedi M.Tileýberdi.
Premer-Mınıstrdiń orynbasary elde ekonomıkanyń 700 iri, orta jáne shaǵyn aktıvteri jekeshelendiriletinin jetkizdi. Mınıstrdiń paıymdaýynsha, bul nemis kásipkerlerine qosymsha múmkindik bermek. Nemis ınvestısııalary, ozyq tehnologııalary men noý-haýlary jáne Qazaqstannyń shıkizaty, bilikti jumysshylary jáne qolaıly bıznes jaǵdaılary win-win qaǵıdaty boıynsha yntymaqtastyqty keńeıtýge senimdi negiz jasaıdy.
«Osyǵan baılanysty, Qazaqstanda ekonomıkanyń joǵary tehnologııalyq sektorlary úshin qajetti shıkizatty, sırek kezdesetin metaldardy bastapqy óńdeý, sondaı-aq ekologııalyq taza energııa kózderiniń óndirisin qurý salasyndaǵy yntymaqtastyq ózekti jáne perspektıvaly. Munyń quqyqtyq negizi sonaý 2012 jyly shıkizattyq, óndiristik jáne tehnologııalyq áriptestik týraly úkimetaralyq kelisimge qol qoıý arqyly jasalǵan bolatyn.
27 qazanda Svevind nemis-shved konserniniń Hyrasia One enshiles kompanııasy men Qazaqstan Úkimeti arasynda ınvestısııalyq kelisimge qol qoıylyp, onyń aıasynda Eýropa men Azııanyń energetıkalyq jáne shıkizat qorlarynyń biregeı ónerkásiptik aýqymdy qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda Qazaqstanda taza jáne ekologııalyq tıimdi «jasyl» sýtegi shyǵaratyn álemdegi eń iri kásiporyndardyń birin salý josparlanyp otyr. Osyǵan baılanysty, biz nemis tarapynyń Astanada sýtegi dıplomatııasy keńsesin ashý usynysyn quptaımyz. Berbok hanym, bul bastamańyz úshin alǵys aıtamyz jáne ony jan-jaqty qoldaýǵa daıynbyz», dedi M.Tileýberdi.
Kelissózder kezinde mádenı-gýmanıtarlyq ózara baılanys máselesi de sóz boldy. Qazaqstanda 200 myńǵa jýyq etnostyq nemis turady. Germanııada elimizden kóshken 1 mln-ǵa jýyq nemis bar. M.Tileýberdi halyqtar arasyndaǵy dostyqty saqtaý úshin osy «jandy kópirdiń» odan ári nyǵaıtylatynyn atap ótti. Qazaqstanda nemis ultynyń tili men mádenıetin saqtaý máselesinde Almatydaǵy Qazaq-Nemis ýnıversıteti men Nemis teatrynyń, Astanadaǵy Qazaq-nemis ortalyǵynyń jáne «Vıdergebýrt» qoǵamdyq qorynyń úlken praktıkalyq mańyzyn atap ótti.
«Biz stýdentter men oqýshylar arasyndaǵy akademııalyq almasý baǵdarlamalaryn qoldaımyz jáne bilim berý baǵdarlamalary arqyly, Qazaqstan Respýblıkasynda jetekshi nemis ýnıversıtetteriniń ókildikterin ashý jáne Germanııa úlgisi boıynsha joǵary bilikti kadrlardy kásibı oqytýdyń dýaldy júıesin damytý arqyly nemis tilin tanymal etýge qoldaý kórsetýge daıynbyz.
Qazaqstan nemis áriptesterimen jáne Ortalyq Azııadaǵy kórshilerimen birlese aımaqtyq jáne jahandyq klımattyq qaýipsizdik pen turaqtylyq máselelerinde belsendi yntymaqtasýǵa daıyn. Osy turǵyda Germanııa Syrtqy ister mınıstrligine «Jasyl Ortalyq Azııa» bastamasy úshin alǵys aıtamyz», dedi M.Tileýberdi.
О́z kezeginde Germanııanyń Syrtqy ister mınıstri Annalena Berbok ekonomıkalyq qarym-qatynastardy nyǵaıtýǵa basymdyq beriletinine nazar aýdardy. Qazaqstannyń halyqaralyq tártipti qoldaýyn jáne osy tártipti saqtaýǵa umtylysyn Germanııa tarapy joǵary baǵalaıdy. Qazir álem elderi óz yqpalyn keńeıtýge tyrysyp jatyr. Osy oraıda ekonomıkalyq kelisimsharttar arqyly baılanystar nyǵaıyp keledi.
«Germanııa ádil ári teń dárejede, eshqandaı májbúrleýsiz, jasyryn sharttarsyz bekitilgen ekonomıkalyq qarym-qatynastar bolǵanyn qalaıdy», dedi A.Berbok. Sonymen qatar ol Qazaqstanda taza ári ekologııalyq tıimdi «jasyl» sýtegi shyǵaratyn álemdegi eń iri kásiporyndardyń birin salý jobasyna toqtaldy. Osy jobany júzege asyrýda Qazaqstannyń áleýeti joǵary.
«Germanııanyń kásiporyndary sýtegi, jel jáne kún energııasy jobalarynda aldyńǵy qatarda tur. Biz Astanada Sýtegi dıplomatııasy keńsesin ashýdy josparlap otyrmyz. Bul bıýro sarapshylar men mamandardy tartý turǵysynda mańyzdy bolmaq. Osy oraıda mańyzdy jobalardy naqty iske asyrýǵa jaǵdaı jasalady. Qazaqstan qazirgi kezde mańyzdy reformalardy iske asyryp jatyr. Biz saıası reforma, zań ústemdigi, adam quqyqtary jónindegi dıalogti keńeıtkimiz keledi. Ashyq, kúshti jáne ózine senimdi azamattyq qoǵam ınnovasııalar men tabysty bolashaqqa jol bastaıtynyna senimdimin», – dedi Germanııa mınıstri.
