Halqynyń deni negizinen nemis ultynan quralǵan Sadchıkovta kezinde tórt-aq úı qazaq turypty. Sol tórteýdiń biri aýyldyq okrýgtiń qazirgi ákimi Nurlan Aıtmaǵambetovtiń atasynyń shańyraǵy eken. Ákimniń aıtýynsha, táýelsizdiktiń alǵashqy jyldary nemisterdiń kóbi tarıhı Otanyna kóship, olardyń ornyn shalǵaı aýyldardan qonys aýdarǵan turǵyndar basqan. Qazir aýyldyń jartysyna jýyǵy qazaqtar, qalǵany ýkraın, belorýs, nemis, koreı, orys, tatar, ázerbaıjan, moldavan, bashqurt, uıǵyr sııaqty 50-den astam ult ókilderinen quralǵan.
– Osy aýylda 30 jyldan beri óner kórsetip kele jatqan «Zarıanka» folklorlyq ansamblin búkil oblys jurtshylyǵy biledi. Qazir bul óner ujymyna halyqtyq ansambl degen mártebe berý máselesin qarastyryp jatyrmyz. Al bıyl 10 aqpanda mádenıet úıi ǵımaratyndaǵy aýyldyq kitaphananyń janynan eresekter úshin ashylǵan «Qazyna» klýby toǵyz aıdyń ishinde túrli ult ókilderiniń basyn qosyp, qolónermen, shyǵarmashylyqpen aınalysatyn naǵyz óner ortalyǵyna aınaldy, – deıdi N.Aıtmaǵambetov.
Ulttyq qolóner buıymdaryn jasaýmen jáne kórkemónerpazdar shyǵarmashylyǵymen aınalysatyn «Qazyna» ortalyǵyna aýyl kitaphanasynyń meńgerýshisi Altyn Erjanova jetekshilik etedi. Kóp jyl boıy Qarabalyqta qazaq tili men ádebıetiniń muǵalimi, Tilderdi oqytý ortalyǵynyń oqytýshysy bolyp jumys istegen tájirıbeli maman Sadchıkovqa kóship kelisimen, aýyl zeınetkerlerimen sóılesip, ortalyq ashyp, qarttardy jastarǵa ónege bolarlyq ıgi iske jumyldyra bilgen. Nátıjesinde, qart ónerpazdar kúni keshe ǵana Respýblıka kúnine oraı ótken aýdandyq kórkemónerpazdar baıqaýynyń bas júldesine ıe boldy.
«Qazyna» ortalyǵynyń beldi músheleriniń biri – on saýsaǵynan óner tamǵan ismer, zeınetker Qarshyǵa Seıitkereeva. Osydan 23 jyl buryn Naýyrzym óńirindegi Dámdi aýylynan kóship kelipti.
– Joldasym da, ózim de osy jerde zeınetke shyqtyq. Bıyl Altyn balamyz osy aýyldyń aqsaqaldary men aq jaýlyqty ájeleriniń basyn qosyp «Qazyna» klýbyn ashty. Sodan beri óz kúshimizben mereke kúnderine arnalǵan mádenı is-sharalardy ótkizip kelemiz. Bıyl 8 naýryzda, birinshi mamyrda, Respýblıka kúni merekesinde konserttik baǵdarlamamen osy aýyldyq okrýgti aralap shyqtyq. Naýryz toıyn ár ulttyń ókilderi ózderinshe daıyndalyp, birge toıladyq. Osy mádenıet úıinde Aıttyń shaıyn berdik. Áýel basta ulttyq kıim tapshy bolyp, biraz qınaldyq. Joq eken dep qarap otyra berýge bolmaıdy, mata satyp alyp, myna basymyzdaǵy aq kımeshekti ózimiz tigip aldyq. Sodan bir aty-jóni belgisiz qaıyrymdy jan bizge qarjy bólip, ústimizdegi qamzoldy satyp aldyq. Matany endeı alyp, kóılekti osyndaǵy 12 adamǵa ózimiz tiktik. Búginde klýbqa 15 adam múshe. Bul aýylda neshe túrli ulttyń ókilderi turady. Birimizdi-birimiz jatsynbaı, etene aralasyp otyramyz. Qaıǵy-qýanyshta birge bolyp, jumyla eńbek etip, tatý-tátti tirshilik etip jatyrmyz. Elimizdi, osy birligimizdi mynaý jan-jaqta bolyp jatqan báleketterden saqtasyn, – deıdi Qarshyǵa ájeı.
«Qazynanyń» taǵy bir beldi múshesi – aýyl turǵyndary Fedorych dep atap ketken 85 jastaǵy zeınetker Leonıd Leoppa. Belorýssııanyń Vıtebsk oblysynda dúnıege kelgen qarııa Qostanaı óńirine tyń ıgerý naýqany qarqyn alǵan 1956 jyly kámeletke tolmaǵan jasta kelipti. Uzaq jyldar boıy Qarasý aýdanynda qurylys salasynda eńbek etip, sol jerde zeınetke shyǵady. Toqsanynshy jyldary kóptegen jerlesi ózderiniń tarıhı Otanyna kóship ketip jatqanda, Leonıd ataı sharýashylyǵy turalap qalǵan shalǵaı aýyldan qalanyń irgesindegi Sadchıkovqa qonys aýdarady. Osy aýylda turaqtap, 15 jyl «Zarıanka» kórkemónerpazdar horynda án aıtyp, baıan tartady. Bıyldan bastap «Qazynanyń» quramynda patrıottyq ánderdi oryndap júr.
– Boıymyzda kúsh-qaıratymyz barda adal eńbek etip, elimizdiń, jerimizdiń gúldenýi úshin aıanbaı ter tóktik. Qazir zeınettemin. Memleket ózi asyrap jatyr. Otanym da, otbasym da osynda. Balalarym men nemerelerimniń eshqaısysy syrtqa ketken joq. Bári osy tóńirekte, qasymda. Jyl saıyn soǵymǵa kem degende bir-eki aıaq jylqy etin satyp alam. О́ıtkeni qazaqtarmen quda-qudandalymyz. Kelimdi-ketimdi kisiler, arnaıy shaqyratyn qonaqtarymyz kóp. Qyzym qazaq otbasyna kelin bop túsip, sol áýlettiń besigin terbetip otyr. Qudalarymyzǵa da jylda sybaǵasyn súrlep, shaqyryp qonaq qylǵansha kútip otyramyz. Soǵym ýaqytynda búkil oblysty aralap ketem desem de bolady. Eski tanys, kózkórgen zamandas, qımas dostarym shaqyrady. Qazaqtar aıtqandaı, «Dám aıdasa qalma» dep tartyp otyramyz. Osy Respýblıka kúni qarsańynda, 24 qazanda 85 jasqa toldym. Toıyma osy aýylda turatyn ult ókilderiniń bári keldi. Eldiń aqjarma tileginen, kól-kósir keń peıilinen artyq esh nárse joq qoı. Sol toıda ulym sý jańa «Nıva» kóligin syılady. Bıyl qandaı qys bolsa da, biraz jerdi aralap qaıtam ba degen oıda otyrmyn, – dep aǵynan jaryldy qarııa.
Sadchıkov mádenıet úıindegi konserttik is-sharalardy uıymdastyrýshy Olga Savchenkonyń aıtýynsha, «Qazyna» klýbyna múshe ónerpazdardyń árqaısysynyń ulttyq kostıými, ulttyq aspaby bar.
– Jaqynda on shaqty dombyra satyp aldyq. Anar Qasymhanqyzy – dombyrashy. Jastarǵa, kishkentaı balǵyndarǵa ulttyq aspapta oınaýdyń qyr-syryn úıretip júr. Birneshe konsert ótkizip úlgerdi. Kitaphanashymyz Altyn Erjanova ashqan «Qazyna» klýby búginde oblys kólemine tanymal bolyp qaldy. Aýdandyq baıqaýlarda únemi júldeli oryndardan kórinip keledi. Aýyl zeınetkerleri osy klýbqa jınalyp, keste tigip, túrli ulttyq qolóner buıymdaryn jasaıdy. Talantty kisiler kóp. Osynyń bári yntymaq pen birliktiń arqasy. Eń bastysy, elimizde beıbitshilik bolsyn. Kók týdyń astyna uıysqan kóp ulttyń tilegi beıbit ómir, – deıdi Olga.
Sapaly sút ónimderimen óńirge áıgili Sadchıkovtyń turmys deńgeıi men áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıy da kóp aýyldan ilgeri. Mundaǵy úıler gazben jylytylady, ár úıge aýyz sý kirip tur.
Aýyldyq okrýgke tıesili aýmaqta shamamen 40 myń gektar alqapqa dán egetin 23 sharýa qojalyǵy jáne 2 iri seriktestik bar. Máselen, Sadchıkovtaǵy sút zaýyty eshbir hımııalyq qospasyz, taza ónim shyǵarady. Zaýyt jyl sanap saýyn sıyrlarynyń da sapasyn arttyrýda. Buǵan deıin sút óndirý keshenindegi bir saýyn sıyr jylyna 5,7 tonna sút beretin. Sońǵy jyldary ákelingen nemistiń golshtıno-frız tuqymdy sıyrlarynyń árqaısysy jylyna 6,7 tonna sút beredi. Kásiporyn táýligine 25 tonna sút alyp, odan 20-dan astam ónim shyǵarady.
Qostanaı oblysy
