Esterińizge salsaq, Eýropadaǵy qaýipsizdik pen yntymaqtastyq uıymynyń (EQYU) Adam quqyǵy jáne demokratııalyq ınstıtýttar jáne adam quqyqtary bıýrosynyń (DIAQB) saılaýdy baqylaý mıssııasy «Qazaqstanda 20 qarashada ótken kezekten tys prezıdent saılaýy báseke joq saıası ahýalda ótti» dep málimdeme jasaǵan bolatyn.
«Is basyndaǵy prezıdent barlyq parlamenttik partııalar atynan ortaq kandıdat tárizdi saılaýǵa tústi, biraq oǵan shyn máninde básekeles bolǵan joq. Baıqaýshylardyń sózinshe, negizgi bostandyqtary men quqyqtarynyń shektelýine baılanysty azamattardyń saıası úderiske tolyq mánde qatysýy burynǵysha aıtarlyqtaı shektelip otyr», deıdi EQYU arnaıy baqylaý mıssııasynyń málimdemesinde.
EQYU baıqaýshylary «saılaý naýqany týraly BAQ-ta mardymsyz jazylýy jáne saraptamalyq reportajdardyń joqtyǵy, sonyń ishinde onlaın habardyń bolmaǵany da saılaýshylardyń sanaly túrde tańdaý jasaý múmkindigin shektegen. Táýelsiz kandıdattardyń prezıdenttikke túsýine ruqsat etilmeıtini, olardyń bilimi, týǵan jeri, memlekettik qyzmette nemese saılanbaly organda jumys istegen tájirıbesi týraly talaptar Qazaqstannyń EQYU aldyndaǵy mindettemeleri men ózge de halyqaralyq standarttarǵa saı kelmeıdi», deıdi mıssııa.
Mıssııa EQYU/DIAQB-nyń buǵan deıingi usynystary oryndalmaǵanyn, normatıvtik-quyqtyq baza halyqaralyq standarttarǵa saı emestigin aıtqan. Málimdeme qorytyndysynda «aldaǵy parlament saılaýynda búgin aıtylǵan máselelerdi sheshýge múmkindigi bar ekenin» qulaqqaǵys etken.
Bul málimdemege Syrtqy ister mınıstrligi bylaı dep jaýap berdi:
«EQYU/DIAQB-tyń 2022 jylǵy Qazaqstandaǵy prezıdenttik saılaýdy baqylaý jónindegi mıssııasynyń aldyn ala nátıjeleri men tujyrymdary týraly málimdemede obektıvtiliktiń joqtyǵy baıqalady jáne osy ýaqytqa deıin respýblıkamyzdyń qoldaýyna ıe bolǵan uıym mańyzdy ınstıtýt retinde DIAQB tıimdiligine kúmán týǵyzady.
Demokratııalyq ınstıtýttar jáne adam quqyqtary jónindegi bıýro (DIAQB) EQYU-ǵa múshe memleketterdiń olardyń qyzmetinde «adam quqyqtary men negizgi bostandyqtaryn tolyq saqtaýdy qamtamasyz etýge, zań ústemdigi negizinde áreket etýge jáne demokratııa qaǵıdattaryn júzege asyrýǵa» baǵyttalǵan qyzmetine kómek kórsetý mandaty bar ekeni málim (1992 jylǵy Helsınkı qujaty).
Málimdeme EQYU/DIAQB úshin dástúrge aınalǵan beıtarap tujyrymdardyń trafaretti jáne birjaqty qorytyndylardy qamtıdy jáne elimizdegi ishki jaǵdaıdy tolyq túsinbeıtinin kórsetedi. EQYU/DIAQB baıqaýshylar toby men onyń basshylyǵynyń qyzmeti Qazaqstan Prezıdentiniń elimizdi transformasııalaýǵa, ony quqyqtyq damyǵan ozyq qoǵamǵa aınaldyrýǵa baǵyttalǵan reformalaryna qarsy dostyq emes kózqarasty aıqyn kórsetti.
EQYU/DIAQB mıssııasynyń dálelsiz jáne faktilermen rastalmaǵan aıyptaý málimdemesi saılaýdy baqylaǵan barlyq bedeldi halyqaralyq uıymdardyń qorytyndysyna sáıkes kelmeıdi, bul onyń birjaqtylyǵyn taǵy da kórsetedi. EQYU/DIAQB málimdemesiniń mazmuny Qazaqstan bıligimen uzaq merzimdi jáne syndarly yntymaqtastyqty damytýǵa umtylystyń joqtyǵyn kórsetedi jáne bul mindetti túrde bizdiń tarapymyzdan eskeriledi», delingen Syrtqy ister mınıstrligi jaýabynda.
