Saıasat • 02 Jeltoqsan, 2022

Kartografııa salasyna serpin beredi

301 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Senat Spıkeri Máýlen Áshimbaevtyń tóraǵalyǵymen Palata otyrysy ótti. Jıyn barysynda depýtattar Joǵary aýdıtorlyq palata múshelerin taǵaıyndaý máselesin qarady. 

Kartografııa salasyna serpin beredi

Atap aıtqanda, senatorlar Rashıt Ahmetov, Nurlan Nurjanov jáne Rasýl Rahımovti Qazaqstan Respýblıkasy Joǵary aýdıtorlyq palatasynyń músheleri qyzmetine taǵaıyndaýdy qoldap, daýys berdi. Senat Tóraǵasy óz sózinde Mem­leket basshysy konstı­tý­sııa­lyq reformalardy iske asyrý aıasynda jaqynda Joǵary aýdı­torlyq palatanyń erejesin bekit­kenin atap ótti.

Otyrys barysynda depýtattar «Geodezııa, kartografııa jáne keńistiktik derekter týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine geodezııa, kartografııa jáne keńistiktik derekter máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobalaryn qarady.

Bul zańdarda keńistiktik derek­terdiń ulttyq ınfra­qurylymyn qurý jáne damytý týraly normalar bar. Atalǵan platforma derekterdiń sıfrlyq formatta qoljetimdiligin qamtamasyz etýdi jáne olardyń tıimdiligin arttyrýdy kózdeıdi. Sondaı-aq zańdar olardy jańartyp otyrýǵa jáne qoldaýǵa baǵyttalǵan. Ol úshin zańdaǵy normalar osy derekterdi jańartý jıiligin retteıdi. Budan basqa, zańda jer qatynastary, sáýlet, qurylys, tabıǵatty paıdalaný jáne qorshaǵan ortany qorǵaý, geologııa, turǵyn úı-kommýnaldyq jáne aýyl sharýashylyǵy salalarynda halyqqa kórsetiletin qyzmetterdiń qoljetimdiligi men sapasyn jaqsartý máseleleri qamtylǵan.

«Qoldanystaǵy «Geodezııa jáne kartografııa týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń zańy 2002 jyly qabyldanǵanyn atap ótý qajet. 20 jyldyq kezeńde geodezııa jáne kartografııa salasynda úlken ózgerister boldy. Sıfrlyq tehnologııalar, spýtnıktik jabdyqtar óndiriske engizildi jáne keńinen qoldanylady, keńistiktik derek­terdiń dáldigine, ólsheý tıimdiligine jáne qoljetimdiligine degen talaptar ósti. Osyǵan baılanysty, zańdy jańa redaksııada jáne ilespe zańdy olqylyqtar men kol­lı­zııalardy joıý maqsatynda qabyl­daý qajettiligi týyndady.

Geodezııa jáne kartografııa salasynyń jaǵdaıy memle­kettegi kadastr men jer-múlik qaty­nas­tarynyń sapasyna tikeleı áser etýi óte mańyzdy, demek, árbir azamattyń múddesin qozǵaıdy. Halyqtyń kópshiligi geode­zııa ǵylymymen tanys emes. Biraq bizdiń aınalamyzdaǵy jaǵdaı­lardyń barlyǵy adam ómiri men jalpy el úshin onyń mańyzy týraly mysaldarǵa toly. Biz turatyn jáne jumys isteıtin ǵıma­rat­tardy, júretin joldar men k­ó­pirlerdi jobalaý jáne salý kezin­degi qatelikterdi joıý, sondaı-aq ushaq­tardyń ushýy men qonýy kezindegi kedergilerdi anyqtaý jáne taǵy basqalar geodezııalyq ólshemderdiń dáldigine baılanys­ty», dedi zań jobasy jóninde baıandama jasaǵan Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Baǵdat Mýsın.

Zań jobalarynyń negizgi mindeti – joǵary dáldikti geode­zııalyq koordınatalar júıesimen qamtamasyz etý. Sonyń negizinde eldiń biryńǵaı sıfrlyq kar­tografııalyq negizin qurý. vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta Qazaqstanda keńes odaǵynan muraǵa qalǵan, eskirgen jáne dáldigi, tıimdiligi zamanaýı talaptarǵa sáıkes kelmeıtin 1942 jylǵy memlekettik koordınattar júıesi bar.

«Qazaqstanda biryńǵaı mem­lekettik koordınattar júıesiniń ashyq qoljetimdi bolmaýy, shekteý belgisi bar derekterdi paıda­lanýǵa jol bermeý úshin sýbek­tilerdiń óz kezeginde ártúrli qupııa belgisi joq jáne zańmen bekitilmegen koordınattar júıe­lerin qoldanýyna ákeldi, mysaly, bir eldi mekende birneshe koordınattar júıesi qoldanylady. Nátıjesinde, ártúrli júıelerde, formattarda jáne qurylymdarda qurylǵan keńistiktik derekterdiń úlken kólemi jınaqtalǵan. Bul keńistiktik aqparatty paıdalaný jáne salalyq (vedomstvolyq), óńirlik aqparattyq júıeler men kadastrlardyń derekterin ıntegrasııalaý prosesterin qıyndatady jáne keıde tikeleı kedergi kel­ti­redi.

Budan basqa, koordınattar júıeleriniń bytyrańqylyǵy olardy bir júıeden ekinshi júıege qaıta esepteý qajettiligine alyp keledi, alaıda qaıta esepteý tártibi de rettelmegen, bul óz kezeginde jer qatynastary, sáýlet, geologııa, jer qoınaýyn paıdalaný jáne keńis­tiktik aqparatty paıdalanatyn basqa da salalardaǵy jumys júrgi­zý kezinde sýbektilerden artyq shyǵyn talap etedi», dedi B.Mýsın.

Osyǵan baılanysty zań jobasynda bir platformada biryńǵaı formatta jáne biryńǵaı talaptar boıynsha keńistiktik derekter jınalatyn Ulttyq keńistiktik derekter ınfraqurylymy qurylmaq. Bul ınfraqurylym elimizdi sıfrlandyrýda mańyzdy ról atqaratyn geodezııa jáne kartografııa salasy tarıhyndaǵy alǵashqy aýqymdy joba sanalmaq.

«Jańa normalar keńistiktik derekter, geodezııa jáne kartografııa salasyndaǵy qyzmettiń jetildirilgen tetikterin engizedi. Ulttyq keńistiktik derekter ınfra­qurylymyn qurý jáne qol­daný úshin quqyqtyq negiz qalyp­tastyrady. Bul ınfra­qury­lym tutynýshylardyń elektrondyq derekterge qol­jetimdi­ligin jáne olardy tıimdi paıda­lanýdy qamtamasyz etedi. Aldaǵy ýaqytta tolyq jáne anyq keńistik­tik derekter men geodezııa jáne kartografııa júıeleri aqparat­ty jedel óńdeýge, ekonomıka sala­larynda jáne memlekettik basqarýda utymdy sheshimder qabyl­daýǵa oń áserin tıgizedi dep senemiz», dedi zań jobasy jóninde pikir bil­dirgen Máýlen Áshimbaev.

Sonymen qatar otyrys kezinde senatorlar ózderiniń depýtattyq saýaldaryn joldady.

Sońǵy jańalyqtar