Kereký shaharyndaǵy jylý jelileriniń jaǵdaıy dabyl qaǵarlyqtaı deńgeıde, tozǵan qubyrlardyń kórsetkishi 90 paıyzǵa jetken.
«Pavlodar jylý jelileri» JShS eksplýatasııa jónindegi bas ınjeneriniń orynbasary Pavel Pletýhov qaladaǵy jylý-energo ortalyqtary búginde shtattyq rejimde jumys istep turǵanymen, jylý jelilerinde aıazdy kúnderi aqaý shyǵýy múmkin ekenin jasyrmaıdy. Qalada jalpy uzyndyǵy 742 shaqyrym jylý jelisi bar bolsa, onyń 322 shaqyrymy – jeke kásiporyndardyń ıeliginde. Jylý mekemesi jyl saıyn tam-tumdap jóndeý júrgizgenimen, jeke fırmalar men tulǵalar júıeniń jaǵdaıyna múlde bas qatyrmaıdy. Tozýdyń jyl saıyn ulǵaıýyna bul da – úlken sebepker.
– Qazirgi sátte jyl saıyn kemi 17 km jelini jańartý qajet. Qala ishindegi jylý toraptarynyń tozý kórsetkishteri 80 paıyzdan bastalady. Ekibastuzdaǵy jaǵdaıdan eshkim de saqtandyrylmaǵan, – deıdi P.Pletýhov.
Bıyl jazda nebári 3 shaqyrym 280 metr qubyrdy jańalaı aldyq. Al tozý kórsetkishin qýyp jetý úshin jyl saıyn 25 km qubyr aýystyrylýǵa tıis. Magıstraldaǵy jáne oramishilik jelilerdegi shirip ketken júıelerdiń ara salmaǵy birdeı deýge bolady. Jalpy, jóndeý júrgizýge jáne apat jaǵdaıynda áreket etetin tehnıkalarymyz jetkilikti. Alaıda zaqymdanǵan tustardy jedel tabýda qıyndyqtarǵa urynamyz. Qubyrlar ábden kónerip tur, ystyq sý tesip shyqqan jerlerdi izdeýde zamanǵa saı aspaptardyń ózi keıde kómektese almaıdy, – dedi ol.
Bir alańdatarlyq jaǵdaı, qarasha aıynyń sońǵy kúnderi Arqada saqyldaǵan sary aıaz bolǵanda qaladaǵy úsh birdeı jylý-energo ortalyǵynan bosatylatyn sýdyń ysyrap mólsheri ósip shyǵa kelgen. Máselen, osy kúnderi shahardyń ońtústik bóligin jylýmen qamtıtyn «Qazaqstan alıýmınııi» AQ-nyń JEO-1 stansasy – 245, soltústik bólikke jaýapty «Pavlodarenergo» AQ-nyń №1 stansasy – 73 jáne №2 stansa 301 tonna ystyq sý joǵaltqan. Negizi oblys ortalyǵyndaǵy tutynýshylar úshin bir aıda shamamen 200-den 350 myń Gkal jylý jáne ystyq sý óndiriledi. Aýa temperatýrasy tómendegen saıyn bul tutynys mólsheri kóbeıe beredi.
Jyl basynan beri qaladaǵy jylý jelilerinde 43 zaqymdaný oryn alyp, barlyǵy jedel qalpyna keltirilgen. Munyń syrtynda jertólelerde jıi oryn alatyn usaq apattar bar. Qalalyq turǵyn úı ınspeksııasy jáne kommýnaldyq sharýashylyq bóliminiń basshysy Nurlan Rashıtovtiń dereginshe, apattar kóbine shahardyń ońtústik bóliginde tirkeledi eken. Máselen, 26 qarasha kúni JEO-1 stansasyna qosylǵan TM 20 jylý magıstralynda iri apat tirkeldi. Ol kóp uzamaı qalpyna keltirilgenimen, kóptegen turǵyn úı jylý temperatýrasynyń tómendep ketkenin sezindi. Ásirese Saıajaı jáne Ýsolka shaǵyn aýdandaryndaǵy onsyz da salqyn úılerdiń turǵyndary turǵyn úı ınspeksııasyna bul kúni ondaǵan shaǵym túsirgen.
Negizi sanıtarlyq mekemelerdiń aqparatyna súıensek, syrtta –26 gradýs aıaz bolǵanda ortalyq jylý júıesine qosylǵan páterdegi temperatýra keminde +20 gradýs jylylyqty kórsetýi kerek. Al áleýmettik mekemelerde, balabaqshalar men bilim berý uıymdarynda bul kórsetkish +22 gradýsty qurasa jetkilikti. Alaıda qarasha aıynyń sońy men jeltoqsan aıynyń basynda kóp úılerde mundaı temperatýra saqtalmaǵan.
– Iá, mundaı kemshilikter oryn alǵanyn jasyrmaımyz. Biz turǵyndardyń aryz-shaǵymy boıynsha qarasha aıynyń sońynan arnaıy top quryp, árbir problemaly mekenjaıdy aralap júrmiz. Olar ár kún saıyn kemi 10 úıdi aralap, barlyq jaǵdaımen tanysyp, qorytyndy shyǵarady. Sol boıynsha jylý berýshi mekemege, PIK-terge, qyzmet kórsetýshi ózge de uıymdarǵa uıǵarym jiberilip, máseleni sheshýdiń ortaq qadamdary jasalady. Negizgi eki úlken problema Sentralnaıa kóshesindegi kópqabatty 5 úı men Ýsolka shaǵyn aýdanynyń Tkachev kóshesinde ornalasqan 4 úıge qatysty týyndap tur. Alǵashqy atalǵan baspanalardyń sýyq bolyp turǵan sebebi, aýmaqta jer úıler, ásirese eki qabatty záýlim kottedjder jıi ornalasqan. Aıazdy kúnderi jer úılerdiń ıeleri jylý jelisindegi sýdyń aınalymyn jaqsartý úshin ǵımarat ishindegi sorǵylardy qosady. Sóıtip, magıstraldaǵy sýdy ózderine «tartyp» alady. Onyń ústine álgi kópqabatty úılerdiń páteraralyq qubyrlaryna jylý batareıalary retsiz baılanǵan, keıbir páterlerde týra jeli men aınalyp keletin júıeniń arasy qosylyp ketken. Munyń barlyǵy jylýdyń talapqa saı bolmaýyna áser etedi. Al Tkachev kóshesindegi atalǵan úıler OJP-72 nysanyna eń sońǵy bolyp jalǵanǵan. Saldarynan jylý aınalymy álsiz. Bul úshin Dostyq aýdanynda №6 sorǵy stansasy salynǵan edi. Alaıda ol iske qosylǵanymen másele birden sheshilip ketetinine sendire almaımyn, – deıdi Nurlan Nurǵalıuly.
Oblys ortalyǵyndaǵy jaǵdaıdyń qıyn ekenin eskergen qalalyq ákimdik pen «Pavlodarenergo» AQ arasynda bıyl jylý jelilerin rekonstrýksııalaý boıynsha 2023-2027 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlama qabyldandy. Memlekettik saraptamadan sátti ótken joba óńirlik jáne respýblıkalyq bıýdjetter esebinen qarjylandyrylmaq. Alǵashqy kezeńde 3,4 mlrd teńgege 11 shaqyrym jylý jelileri, al 2024 jyly – 26, odan keıingi jyldary jyl saıyn kemi 30 shaqyrym jeliden jańartylady dep kútilýde. Jalpy uzyndyǵy 126 shaqyrym jelini aýystyrýdy kózdeıtin joba sátti júzege assa, tozyp turǵan qubyrlardyń edáýir bóligi jańartylyp, eń bastysy tozý kórsetkishterin toqtatý múmkin bolmaq.
Salqyn páterlerde búrisip otyrǵan úı ıeleri amaldyń joǵynan ázirshe elektr jylytqyshtardy táýlik boıy qosýǵa májbúr. Kóbi sonaý 60-70-shi jyldary salynǵan bes qabatty úılerdiń elektr jelileri mundaı júktemeni kótere almaı, saldarynan qýat tasymaldaǵysh kabelderi kúıip jatqan baspanalar da az emes. Bul úılerdiń elektr júıesi álsiz bolatynynyń sebebi keńes ókimeti tusynda barlyǵy oramishilik kógildir otynǵa qosylǵan turmystyq plıtalardy qoldanǵan. Keıin ol qurylǵylardyń barlyǵy qurtylǵan soń turǵyndar elektr plıtalaryn jappaı ala bastady. Qazir eski úıler sonyń zardabyn tartyp otyr.
«Pavlodar jylý jelileri» JShS búginde oblys ortalyǵyndaǵy úsh JEO-dan shyǵatyn jylý temperatýralary normaǵa sáıkes keletinin, týra júıe – 98, al aınalyp keletin jelidegi ystyq sý 50 gradýsty kórsetip otyrǵanyn aıtady. Degenmen báleniń bári qaýsap turǵan qubyrlardan shyǵýy ǵajap emes. Arqanyń aıazy qysa tússe, turǵyndardyń jany shúberekke túıiledi. Sondyqtan jylý toraptaryna jaýapty mekeme men jergilikti bılik ózara qarmanyp jumys isteýi kerek degen oıdamyz.
PAVLODAR
