Qoǵamdyq kóliktiń mashaqaty

Bıylǵy jyl ortasynan Avtobus elektrondy bıletteý júıesi engizilgeli kóptegen marshrýtta qyzmet kórsetetin jeke kásipkerler shaǵyn avtobýstaryn sata bastady. Sonyń sebebinen qala ishindegi baǵyttarda qaty­nap júrgen qoǵamdyq kólikter sany kúrt azaıyp, jaz ben kúzde kádimgideı jetispeýshilik qalyptasqanyn baıqadyq. Degenmen №1 avtobýs parkine memleket bıýdjeti esebinen jańa úlken avtobýs­tar satyp alynǵaly bul másele biraz jeńildegendeı edi. Alaıda jeltoqsan aıynda dıfferensıal­dy tarıf engizgen soń, avtobýs júrgizýshileri men tasymaldaýshy kompanııalar arasynda áldebir teketires bastalǵandaı.

Túsiniktirek bolýy úshin aıtyp óteıik, jazdan beri Pavlo­darda Avtobus elektrondy jol­aqy júıesi jumys isteıdi. Jolaý­­­shy­lar kólikke mingende jol aqy­­syn arnaıy kartoch­ka nemese uıa­ly telefon qosym­sha­sy­­men ska­nerlep, QR-kod arqy­­ly tóleı­di. Sıfrlyq júıe tasy­­mal­­­daý kompanııalaryna jolaý­­shy­lar aǵynynan qansha qarajat túsip jatqanyn jáne jeńil­dikpen nemese tegin sanatta júretin­derdiń sanyn anyqtaýǵa múmkindik berdi.

Al 1 jeltoqsannan bastap onyń ústine dıfferensıaldy tarıf qosyldy. Bul degenimiz, avtobýsta nemese tramvaıda kartamen (QR-kodpen) tóleseńiz jol­aqysy – 80 teńge, qolma-qol aqshalaı tóleseńiz – 130 teńge. Buǵan deıin qolma-qol tólegendegi júrý aqysy 80 teńge edi. Sondyqtan kópshilik sıfrly júıege asa mán bermeı kelgeni de málim. Jańa tarıf qaltalaryn qaqqan soń jurtshylyq jappaı kartochkaǵa kóshti. Bul jaǵdaı jolaýshylardan kúndelikti qolma-qol aqsha alyp (qolma-qol aqshanyń esebi joq) úırenip qalǵan júrgizýshiler men kondýktorlarǵa jaqpady. Keıbir júrgizýshiler kóliktegi Avtobus júıesiniń QR-kody jazylǵan paraqtaryn julyp tastap, ornyna óziniń Kaspi-kartasyna baılanǵan QR-kodtardy (nemese telefon nómirin) ilip qoıýdy shyǵardy. Al kondýktorlar standartty sanattaǵy jolaýshylarǵa jeńildikpen júretinderdiń bıletin jyrtyp berip, ústinen túsken tıyn-tebennen paıda kórip júr.

Bir qyzyǵy, jeltoqsan aıynyń ortasynda kópshilik jıi júretin №111, №3, №153 baǵyt­taryn­daǵy shaǵyn avtobýstardyń kúrt azaıyp ketkeni baıqaldy. Baqsaq, keıbir tasymaldaý kompanııalaryna óz avtobýstaryn usynyp júrgen jeke kásipkerler aıazdy syltaýratyp kólikterin shyǵarmaı qoıǵan. Al endi bir júrgizýshiler jumys berýshilerge dıfferensıaldy tarıfti alyp tastańdar degen talap qoıyp, baǵytqa shyǵýdan bas tartqan. Osylaısha, kóptegen baǵyttaǵy avtobýstardyń júrý ýaqyty eki-úsh esege uzaryp, turǵyndar jumysqa ýaqtyly jete almaı nemese keshkilik úıine zorǵa qaıtyp qınaldy.

Avtobýs júrgizýshileriniń ýájine súıensek, sıfr­ly jol kartasy paıda bolǵaly olardyń tabystary azaıyp ketken, keıbiri jumys kúniniń sońynda kóligine janar-jaǵarmaı quıýǵa qarajat tappaı qalatyn kórinedi. Munyń barlyǵyna jańa elektrondy júıe kináli dep sanaıdy.

Al qalalyq ákimdiktegiler elektrondy bıletteý júıesi avtobýstardyń kidirýine esh sebep emes deıdi. Jaqynda qabyldanǵan dıfferensıaldy tarıftiń de buǵan qatysy joq.

Pavlodar qalasynyń turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq, jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary bóliminiń basshysy Arslan Qalııaqbarovtyń sózine qaraǵanda, elektrondy jolaqy júıesi tehnıka jetispeýshiligine jáne júrgizýshilerdiń jumystan ketýine negiz bola almaıdy.

– Bul máselemen bizdiń organ jáne tasymaldaý kompanııalary shuǵyldanýda. Qolma-qol aqshasyz tólem kún saıyn qaladaǵy qoǵamdyq kólikterdi neshe adam paıdalanyp, tramvaılar men avtobýs­tarda qansha aqsha tólenetinin bilýge múmkindik berdi. Osy júıeniń nátıjesinde, tasymaldaýshylar bıýdjetten tólenetin naqty sýbsıdııalarǵa qol jetkizýde. Pavlodardaǵy tasymaldaýdyń ózindik quny qoldanystaǵy tarıften áldeqaıda qymbat turady. Al tarıfti ósirmeý maqsatynda memleket bıýdjetinen jyl saıyn avtoparkterdiń shyǵynyn jabý úshin qomaqty qarajat bólinedi. Máselen, jeńildikpen júretin azamattar 50 paıyz tólese, 50 paıyzyn qalalyq bıýdjet kóterip otyr. Sondyqtan júrgizýshilerdiń bizge artyp otyrǵan kinási negizsiz, – dedi ol.

Jeńildikpen júretin sanattardyń shyǵyny úshin jyl basynan beri qoǵamdyq kólikti uıymdas­tyrýshylarǵa bıýdjetten 660 mln 181 myń teńge tólendi. Onyń ishinde 173 mln teńge – «№1 Avtobýs parkine», 146,8 mln – «Pavlodar avtokombınatyna», 120,7 mln – «Taksomotorǵa», ózgesi «RAS» jáne «Optımıst» fırmalarynyń enshisine tıgen.

Al áleýmettik mánge ıe baǵyttardaǵy tasymaldaý­shylardyń shyǵynyn jabýǵa beriletin sýbsıdııalar kólemi odan da qomaqty. Bul tarapta «№1 Avtobýs parki» 1,2 mlrd teńge, «Pavlodar avtokombınaty» 263,4 mln, «Optımıst» kásiporny 31,4 mln teńge ıelengen.

Arslan Serjanuly atap ótkendeı, sýbsıdııalaý somalaryna aı saıyn ár avtokásiporyn boıynsha túzetýler engizilip, naqty qansha reıs jasaǵany, neshe adamdy tasymaldaǵany esepke alynady.

Joǵaryda aıtqanymyzdaı, QR-kodtyń orny­na óziniń kaspıı nómirin jazyp qoıý faktileri kóp­tegen avtobýsta áli kúnge anyqtalýda. Muny «Smart Avtobýs PV» JShS-nyń tehnıkalyq dırektory Talǵat Toqtaǵanov ta rastap otyr. «Mundaı jaǵdaılar oryn aldy. № 111, 003 14 jáne 153 mar­shrýt­­tardaǵy birneshe qoǵamdyq kólikte tirkelip, teh­nıkalardyń memlekettik nómirleri aıqyndaldy. Bilýimizshe, jumys berýshiler 3 júrgizýshini bul áreketi úshin jumystan shyǵarǵan», deıdi ol.

Túpteı kelgende jańa júıeniń engizilýinen Pavlo­­dardaǵy qoǵamdyq kólikterdiń jaǵdaıy durys­talyp ketken joq. Jolaýshylar sońǵy ýaqytta avto­býs­tardyń aralyq ýaqyty tym uzaryp bara jat­qanyn jıi aıtady. Qaladaǵy kásiporyndarda kólik­terdiń jetispeýshiligi aıqyn sezilip otyr. Mysal úshin №157 jáne №153 baǵyttardaǵy avtobýs­tar óte az. №157 marshrýtta buǵan deıin shaǵyn klasty qoǵamdyq kólikter júretin. Jýyqta ony úlken avtobýspen almastyrdy. Alaıda bul baǵytta kúnine nebári 2 avtobýs qana júredi. Turǵyndar ony kemi 40-50 mınýt kútip qalatyndaryn aıtady. Al jurtshylyq jıi minetin №153 baǵytta talap boıyn­sha 28 shaǵyn avtobýs bolýy kerek. Biraq búgin­de munda nebári 10 avtobýs qyzmet kórsetip júr. Osyǵan qaraǵanda qoǵamdyq kóliktegi mashaqat jýyq ýaqytta sheshiletindeı emes.

PAVLODAR