Qazaq mektebi nege qaǵajý kóredi?

Batys Altaıdyń aıadaı qalasy­na tabanymyz tıe sala jergilikti jurt til máselesin alǵa tartty. Sóz­derinen uqqanymyz, oqýshylarǵa ar­nalǵan úıirmelerdiń barlyǵy derlik orys tilinde. Qalanyń ortalyǵynda turǵan tórt birdeı balabaqsha da oryssha tárbıe beredi eken. Al qazaq balabaqshalarynyń bári shet jaqtarda desedi. Bul da – úlken másele. Biraq bizdiń baǵytymyz – qaladaǵy qarashańyraqtaı bolyp ketken «Shańyraq» mektebi. Mekteptiń qos korpýsy da erterekte boı kótergeni kózge uryp tur. Eskirgen eki ǵımarat ta ótken ǵasyrdan syr shertedi. Joǵary synyptar oqıtyn sup-sur mekteptiń mańdaıshasyn­daǵy keńestik kezdegi órnekpen kómkerilgen «ýchıtsıa ı ýchıtsıa» degen eski uranǵa urlana qaradyq. Aýlanyń syrt jaǵyndaǵy Kırovtyń músinin kórip, taǵy bas shaıqaǵan edik. Tym bolmaǵanda ulttyq naqysh, qazaqy belgi kózge ilinbedi. Kórgenimiz, ábden tozǵan mektep ǵımaratynyń qabyrǵasy, irgesi qaqyrap ketken kishi sport zal... Iá, mektepke japsyra salǵan shaǵyn zaldyń kirpishi qoparylyp, úńireıip jatyr. Qar basqan shatyry mine-mine opyrylyp ortasyna túserdeı. Qaýsaǵan ǵımaratta qazaq mektebiniń oqýshylary qashanǵy oqıdy?! Ata-analar men mektep ustazdaryn osy suraq kópten beri mazalap júr.

– Mekteptiń eki korpýsy – joldyń eki jaǵynda. Oqýshylar joldy qıyp ótedi. Shubyrǵan kólik. Kishkentaı mektepte ashana da joq. Tamaqty úlken korpýstan alyp kelgenshe, sýyp qalady. Áne, 600 balaǵa arnalǵan jańa mektep salyndy. Sony qazaq mektebine bere me dep edik, joq. Aralas mektep retinde berildi, – deıdi qala turǵyny Baqytjan Bershinbekov.

Ata-analardyń sózinen baıqaǵanymyz, balalaryn aralas mektepke bergisi joq. Sebebi oryssha shúldirlep ketedi degendi alǵa tartady. Ekinshiden, jańadan boı kótergen ol mektep – qalanyń shet jaǵynda. Balalardy aparyp, alyp qaıtý qıyn. Al «Shańyraq» mektebi qalanyń qaq ortasynda tur. Mekteptiń eski degeni bolmasa, turǵan orny kópshilikke yńǵaıly. Degenmen qazaq balalary úshin jańa mekteptiń joqtyǵy jandaryna batady.

– Balalarym osy mektepte oqydy. Qazir nemerelerim bilim alyp júr. Jıyrma jyl buryn qazaqtar kóbeıe bastaǵan soń «Shańyraq» mektebin Sáýle Mádıqyzy ashqyzǵan. Ol zamanda jańa mektep ashýǵa jaǵdaı joq edi. Qazir zaman ózgerdi. Esimde, «qazaq mektebiniń qurylysyna jer bólinsin» degen qaýly da shyqqan, – deıdi rıdderlik Madııar Kenalıev.

Joǵary synyptar oqıtyn korpýstyń ishi-syrtyn túgel araladyq. Kireberiste oqýshylardyń jetistikterin aıshyqtaıtyn kýbokter, maqtaý qaǵazdary tizilip tur. Iаǵnı mektep oqýshylarynyń úlgerimi jaqsy. Sporttyq jarystarǵa da júıeli túrde qatysyp turady. О́kinishtisi, jarys jolynda júlde alyp júrgenderdiń jat­tyǵýy jertóleden bastalaryn kim bils­in?! Iá-ıá, deneshynyqtyrý saba­ǵyn­da kıim aýystyrýǵa arnalǵan bólme – jertólede. Sıvılızasııadan alys. Bul tyǵyryqtan shyǵý úshin mektep basshylyǵy qol qý­syryp otyrǵan joq pa? Mektep dırektory mindetin atqarýshy Ásem Dúsipovany da sózge tarttyq.

– «Shańyraq» mektep gımnazııasynda barlyǵy 508 oqýshy oqyp jatyr. Mektebimiz jyldaǵy tehnıkalyq qabyl­daý­dan ótip otyr. Tamyzda mekeme jańa oqý jylyna tolyqtaı daıyn boldy. Eger mektep apattyq jaǵdaıda bolsa, jumysymyzdy jalǵastyrýǵa ruqsat bermes edi. Ǵımaraty eski bolǵanymen, ishi jyly, – deıdi dırektor mindetin atqarýshy Ásem Arǵynshaqyzy.

Kim sý iship otyrǵan qudyǵyna túkirgisi keledi? Mektep basshylyǵy mekteptiń sulýynan jylýy degendeı, jetistikterin aıt­qysy keldi. Árıne, túsinemiz. Bar má­se­le­ni ashyp aıtsa, joǵarydan sońyna sham alyp túsýi ábden múmkin. Bas­shy­lar­dyń ádeti emes pe? Problemany sheshýdiń ornyna shyndyqty aıtqandardy jazalaýǵa, jumystan alastaýǵa tyrysady. Sondaıǵa zátte bolyp qalǵan ustazdar bul joly da oılaryn ashyq aıta almady. Ishten tyndy. Ashyq aıtpaǵanmen, qaı muǵalim jańa mekteptiń dálizinde tyqyldata basyp ketip bara jatqysy kelmesin?

Hosh! «Shańyraq» mektebiniń máselesin jýrnalıster, blogerler jan-jaqty kóte­rip jatyr. «Jańa mektep kerek» dep shý­ladyq, urandadyq. Nátıje shyqsa, qane? Jańa qazaq mektebi salyna ma? Syr­ǵytpa emes, naqty jaýap izdep, ShQO bilim bas­qarmasynyń basshysy Chernysheva Inessa Aleksandrovnaǵa habarlasqanbyz.

– «Shańyraq» mektebiniń jóndeýine qoǵamdyq másele týmaı turyp-aq, 60 mln teńge bólingen. Ol – balansta turǵan aqsha. Kestege saı jóndeý jumystary júrgiziledi. Al mekteptiń eki ǵımaraty da apattyq jaǵdaıda emes. Apattyq jaǵdaıda turǵany – japsyra salynǵan shaǵyn sport zaly ǵana. Onyń negizgi ǵımaratqa qatysy joq. Bilim alýǵa da zııanyn tıgizbeıdi. Eki ǵımarat ta – tıptik mektep. Jóndeý jumystary júrgizilgen. Bilesizder, jańa 600 oryndyq aralas mektep ashyldy. Qazaq mektebiniń ata-analaryna jańa mektepke aýyssyn dep usynys aıtqanbyz. Biraq ata-analar eski mektepte qalamyz dep sheshti. Qazirgi tańda jańa aralas mektepte 301 bala bilim alyp jatyr. Oryn jetkilikti, – deıdi Inessa Aleksandrovna.

Aıtqandaı, respýblıkalyq joba bo­ıynsha 2023 jyly Rıdderde taǵy bir mek­tep­tiń qurylysy bastalady. Ol úshin jer telimi belgilenipti. Bilim basqarmasynyń aıtýyn­­sha, jerdi múmkindiginshe ortalyqqa jaqyndatýǵa tyrysqan. Kóp tilegi kól bolyp, bıyl jańa mektep qurylysy bas­talsa, kóp uzamaı «Shańyraq» mektebiniń máselesi túbegeıli sheshiledi dep úmitteneıik. Negizi kóterilgen bul taqyryptyń sońy sıyrquıymshaqtanyp ketpeýi úshin Oqý-aǵartý mınıstrligi de nazaryna alyp ba­qy­laý­da ustasa, artyq bolmas edi. Áıtpese, ýáde kúıinde qalǵan máseleler az emes.

Shyǵys Qazaqstan oblysy,

Rıdder qalasy