Tutynýshynyń sany artqan kez

Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde Qazaqstan halqy Assambleıasy tóraǵasynyń orynbasary, Parlament Senatynyń depýtaty Anatolıı Bashmakovtyń, Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynyń Etnosaralyq jáne konfessııaaralyq qatynastardy zertteý jónindegi ortalyǵynyń jetekshisi, Assambleıanyń Ǵylymı-saraptamalyq keńesiniń tóraıymy Aıgúl Sádýaqasovanyń, L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-diń Etnosaralyq jáne dinı toleranttylyq máseleleri jónindegi IýNESKO kafedrasynyń professory Ádil Ahmetovtiń qatysýymen brıfıng ótti. «Qazirgi kúni álem eki jol us­tanýda, onyń biri – jahandyq ınte­gra­sııalanýǵa umtylý», dep sózin bas­taǵan A.Bashmakov ári qaraı ony taratyp áketti. Sońǵy 15 jyldyń ishinde jahandyq ıntegrasııa qanatyn jaıa tústi. Ol dúnıejúzindegi barlyq derlik memleketterdiń ekonomıkasyna dendep enip, kúlli salany, tehnologııalardy qamtyp otyr. Mysal retinde Eýropalyq odaqty keltirýge bolady. Búgingi kúni álemde 50-ge tarta osyndaı uıym bar. Jáne buryn uıqyly-oıaý jatqan elderdiń ózi búgin ıntegrasııanyń qajettigin uǵynyp, soǵan umtylý ústinde. Men mundaı qadamdardyń durystyǵyna kúmán keltirmeımin. Tek, ár elde ınte­grasııaǵa degen túsinik ártúrli ekeni de ras. Máselen, ekonomıkasy barlyq jaǵynan alǵa ketken Japonııa dúnıetanymdyq kózqaras, mádenıet, til, ult bitimi men bolmysyn saqtaý máselelerinde óte saqtyq tanytýda. Sol sebepten de olar jahandyq ıntegrasııalaný úderisine kirigip ketpeıdi, degen oıyn ortaǵa saldy. Al ekinshi joldyń jahandyq ın­tegrasııalanǵan álem ishinde, ıaǵnı aımaqtyq ıntegrasııa túrinde júrip jatqanyna toqtaldy. «29 mamyrda Astanada qurylǵan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq­–aımaqtyq ıntegrasııa úderisiniń kórinisi. Men bul úrdisten biriktirýshi úsh quramdy kóremin. Onyń alǵashqysy, árıne, ekonomıkalyq ıntegrasııa. Úderis júrýdiń basty maq­saty da sol. Qaıtalap aıtaıyn, bul eshqandaı saıası, ne áskerı odaq emes, tek ekonomıkalyq turǵydan bas biriktirý. 1000 betten asatyn, Memleket basshylary qol qoıǵan shartta bir de bir el óziniń saıa­sı bostandyǵyn nemese memleketiniń táýelsizdigin joǵaltpaıdy, dep jazyl­ǵan. Ekinshisi, – mádenı basymdyq jáne bizdiń elderimizdiń tarıhy men rýhanı adamgershilik qalyptarynyń, eýrazııalyq diliniń ortaqtyǵynda jatyr»,­ degen A.Bashmakovtan keıin sóz alǵan professor Ádil Ahmetov áńgimesin bylaı tuzdyqtady. «Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý jónindegi shartqa qol qoıyldy, ekonomıkalyq pragmatızm aıqyn kórinip tur. Eldiń egemendigine esh­qan­daı qaýip joq, ol tek bizge ǵana emes odaq músheleri – basqa memleketter úshin de solaı, kúdik seıildi. Endi ári qaraı ne isteımiz? Ekonomıkalyq odaq qarapaıym halyqqa ne beredi? Men bul suraqqa op-ońaı jaýap berer edim. Muny ómirmen baılanys­tyryp aıtaıyq. Keshe Býrabaıda Prezıdenttiń qatysýymen Shetel ınvestorlary keńesiniń kezekti otyrysy ótti. Osy otyrystan ne túıdi­ńizder? Mysaly, Qazaqstannyń kóp­vek­torly saıasaty ózgerdi me? Elimizdiń kópvektorly saıasaty men syndarly ishki saıasaty ári qaraı jalǵasa beredi. О́tkende Astanada 10 myń adam qatysqan ekonomıkalyq forým boldy jáne ol jyl saıyn ótki­ziledi, dál sol kezde Reseıde de sondaı forým ótti. Kóptegen kelisim­derge qol qoıyldy. Reseı de óziniń kópvektorly saıasatyn júrgizip jatyr. Búgin aqparat quraldarynan Belarýstiń Afrıkamen, Qytaımen baılanys ornatyp jatqanyn oqydym. Bul degenimiz, qol qoıylǵan tarıhı qujattyń bizdiń ekijaqty, kópjaqty baılanystarymyzǵa eshqandaı keri áseriniń joq ekenin kórsetedi». Osylaı degen Á.Ahmetov buryn bizdiń tutynýshylarymyz 17 mln. bol­sa, endi aýqymymyz ulǵaıyp, 170 mln. adamǵa ónim shyǵarýymyzǵa bolatynyn atap kórsetti. Qazaqstannyń ınvestısııalyq klımaty óte qolaıly, keshe ǵana Prezıdent shetel ınvestorlary keńesiniń múshelerine keremet jańalyq jetkizdi, bizge ınvestısııa ákelip jatqan 10 eldiń azamattaryna Qazaqstan jerine vızasyz kelýlerine ruqsat beriletinin aıtty. Onyń ishinde AQSh, Italııa, Nıderland, Ońtústik Koreıa, Japonııa, Malaızııa sııaqty memleketter bar. Ol ne degen sóz? Mysaly bizde salyqqa degen jeńildikter bar, múlikke salyqtar jeńildeýde, al qaı jerde osyndaı tartymdylyq bolsa, sol jerge ınvestorlardyń da qyzy­ǵý­shylyǵy arta túsedi. EAEO arqyly biz elimizge qarjy quıýdy molaıtamyz. Neǵurlym qarajat kóbeıip, birlesken kásiporyndar ashylyp, halyqqa jumys tabylyp jatsa jáne osynda álemdik standartqa sáıkes taýarlar shy­ǵarylsa, bizdiń ekonomıkalyq áleýe­timiz arta túsedi. Sizderdiń min­det­­terińiz – osy jaǵdaılardy halyqqa durys túsindire bilý­­­, dedi baıypty oıyn qarapaıym tilmen túsindire bilgen ǵalym. Brıfıngke endi bir qatysýshy áleýmettanýshy ǵalym Aıgúl Sádýa­qasova jýrnalıster nazaryna áleý­mettik saýaldamada jınaqtalǵan oılardy usyndy. «О́tken jyly QHA men Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi ekijaqty zertteý júrgizdi. Shekara mańynda qonys tepken Qazaqstan men Reseı azamattaryna birdeı maz­mun­da saýaldar qoıyldy: «Bir-bir­leri­ńizben qarym-qatynastaryńyz qandaı?» – degen. Bul saýalǵa olar: «Qarym-qatynastarmyz óte tyǵyz, ǵasyrlar boıy jalǵasyp kele jatyr», – degen turǵyda jaýaptar bergen. Osyndaı mysaldyń ózi bizdiń ıntegrasııalyq úderisimizdiń alǵa júretinin kórsetedi», – dedi. Brıfıng sońynda jýrnalıster qoıǵan saýaldarǵa jaýap berildi. Anar TО́LEÝHANQYZY, «Egemen Qazaqstan».