«Aqyldy» sý qubyry tartylady

Sondyqtan megapolıstegi «Almaty sý» mekemesi «aqyldy» sý qubyryn tar­týǵa baılanysty aýqymdy jumys bas­tady. «Almaty sý» MKK bas dırektory Ilııas Qazıev málimdep otyrǵandaı, kásip­oryn tek Almaty qalasyn ǵana emes, megapolıske irgeles eldi mekenderdi de sýmen jáne káriz júıelerimen qamtamasyz etedi.

Shyndap kelgende joǵarydaǵy másele­lerge baılanysty ótken jyly da sýmen jabdyqtaý, káriz júıesin jańǵyrtý jáne damytý sharalary tolas tapqan joq deýge bolady. Jumys birneshe baǵyt­ta júrgizilip, eń aldymen, nysan­dardy, jeliler men jabdyqtardy qys­qy maýsymǵa daıyndaý, sondaı-aq je­li­lerdegi apatty jaǵdaılardy azaıtý, sý ysyrabyn azaıtý syndy ister at­qaryldy.

«Jazǵy jóndeý naýqanynda kásip­orynnyń jeke qarajaty esebinen jalpy kólemi 103 550 sharshy metr bolatyn 39 taza sý rezervýary jýylyp, tazalandy, 1,5 myń qudyq, 1,9 myń ventıl, 1 050 órt sóndirý gıdranttary aýystyrylyp, jóndeldi, 300 shaqyrym sý qubyry men 450 shaqyrym káriz jelileri tazartyldy, eń apatty 25 shaqyrymǵa jýyq jeli aýys­tyryldy», deıdi I.Qazıev.

Osy arada 2022 jylǵa arnalǵan ınves­tısııalyq baǵdarlama sýmen jabdyqtaý boıynsha 2,8 mlrd teńgeni, sý tartý bo­ıyn­sha 947 mln teńgeni quraǵanyn aıta ketý kerek.

Bıznes-úderisterdi ishki ońtaılandyrý júrgizilip, óndiristik jáne tehnologııalyq syzbalardy jańǵyrtý baǵdarlamasy júzege asyrylyp jatyr. Eń bastysy, turǵyndarǵa yńǵaıly bolý úshin «aqyldy sý qubyry» sıfrly sý qubyryn qurýdyń aýqymdy jumystary bastaldy.

Alaıda «Almaty sý» kásipornynyń bas dırektory qaladaǵy negizgi másele tozyǵy jetken sý qubyry jelileri ekenin, bul naqty tutynýshyǵa sý jetkizýdi qıyn­­datyp otyrǵanyn jasyrmaıdy. Je­del qyzmetter kúndelikti josparly ju­mys­tardyń ornyna, qazý jumystaryn júr­gizýge, sýmen jabdyqtaý jelilerindegi apat­tar men aqaýlardy joıýǵa, sodan keıin asfalttaý men abattandyrý jumystaryn júrgizýge májbúr. Káriz jelilerindegi jaǵdaı da kúrdeli.

Búgingi tańda Almaty qalasy boıyn­sha sý qubyry jelileriniń tozýy paıyzdyq kórsetkishpen – 54,2%, ıaǵnı 1 943 km sý qubyry jelilerin aýystyrý qa­jet. Káriz jelileriniń 56,6%-y tozǵan, ıaǵnı 1 myń shaqyrymnan astamy qaıta ja­ńartylýǵa tıis. Atap aıtqanda, Talǵar sý qubyrlarynyń barlyq jelisin, qala ishin­degi magıstraldyq sý qubyrlaryn kezeń-kezeńimen aýystyrý qajet. Sol sııaqty Zagorodnyı men Boraldaıdaǵy iri káriz kollektorlarynyń tozyǵy jetken.

Tozý qarqynyn tómendetý úshin jyl saıyn keminde 104 shaqyrym sý qubyry jelileri men 73 shaqyrym sý burý jelilerin rekonstrýksııalaý qajet, al qoldanystaǵy ınvestısııalyq baǵdarlama jylyna nebári 20-25 shaqyrym qubyrdy qaıta jańartýǵa múmkindik beredi.

Búgingi tańda ınjenerlik jelilerdiń tozý kórsetkishin bir qalypta ustap turý tek jańa jelilerdiń esebinen ǵana saq­talyp otyr. Kásiporynnyń jóndeý qory to­lyǵymen sý jáne káriz tarıfteriniń deńgeıine baılanysty. Bizdiń qaladaǵy olar­dyń baǵasy respýblıkadaǵy eń tó­men­gi kórsetkishterdiń biri bolyp qala beredi.

Al buǵan deıin bekitilgen «Almaty qalasyn 2025 jylǵa deıin damytý baǵdarlamasy jáne 2030 jylǵa deıingi orta merzimdi keleshegi» aıasynda jeliler men jabdyqtardyń tozý deńgeıin tómen­detýdi jedeldetý maqsatynda bı­yl sýmen jabdyqtaýǵa qosa, sý burý sala­syndaǵy jańa tarıftik saıasatyn qurý josparlanyp otyr.

«Investısııalardyń ornyn tarıf­termen almastyrý» qaǵıdaty da ınje­ner­lik jelilerdi kútip ustaýǵa jáne jańa­syna aýystyrýǵa molyraq qarajat jınaqtaýǵa, kórsetiletin qyzmetterdiń sapasyn arttyrýǵa múmkindik beredi. Turǵyndarǵa kórsetilgen qyzmetter úshin aqy alýdyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý maqsatynda esepke alý júıesin avto­mattandyrý, «Almaty – Mart Sıtı» tu­jyrymdamasy aıasynda negizgi kommý­nal­dyq kásiporyndardyń barlyq esepke alý qurylǵylaryna datchıkter ornatý qarastyrylady», deıdi «Almaty sý» ká­sipornynyń bas dırektory.

Sondaı-aq profılaktıkalyq jóndeý, qashyqtan dıagnostıkalaý men energııa tıimdiligin arttyrý úshin zattar ın­terneti ádistemesi engiziledi. Osy ara­da erekshe toqtala ketetin jaıt – ha­lyq­qa sýdyń da suraýy bar ekenin qa­per­ge salyp otyrý. Sondyqtan bıyl tur­ǵyndardy sýdy únemdi paıdalanýǵa yntalandyrý sý eseptegishterin ornatpaǵan tu­ty­ný­shylarǵa jańartylǵan sý tutyný nor­ma­­­laryn engizý josparlanyp otyrǵan jaıy bar.

Ortalyqtandyrylǵan sý qubyryna qoly jetpeıtin turǵyndardy sýmen turaqty túrde qamtamasyz etý maqsatynda aldaǵy jyldary Qarǵaly, Aqsaı, Er­mensaı jáne Barlyq ózenderiniń sý tartý qurylystary iske qosylyp, qo­sylǵan 10 eldi mekende 280 shaqyrym sý qubyry jelisi tartylady. Bul 232 myń turǵyndy sýmen qamtýǵa jáne qalany ortalyqtandyrylǵan sýmen qamtýǵa 100 paıyz qol jetkizýge múmkindik beredi.

ALMATY