Oblystyq memlekettik eńbek ınspeksııa basqarmasynyń basshysy Igilik Áýbákirovtiń málimetinshe, jalaqyny merziminde tólemeý deregi jyl saıyn tirkelip otyr. Máselen, 2021 jyly 83 kásiporynnyń 1 388 qyzmetkerge 469,3 mln teńge jalaqy qaryzy bolǵan. Jyl sońyna deıin 80 kásiporynda jumys isteıtin 1 212 qyzmetkerge tólenýge tıis 447,8 mln teńge jalaqy bereshegi ótelgen. Byltyr eńbek qaýipsizdiginiń saqtalýyn qamtamasyz etý úshin 12 kásiporynǵa «Senim» sertıfıkaty berildi. Basqarmanyń aralasýymen 122 kásiporynda eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý jóninde óndiristik keńester qurylǵan.
– Mundaı isti qolǵa alýdaǵy maqsatymyz – eńbek daýynyń aldyn alý, óndiristegi qaýipsizdikti qamtamasyz etý. Osy oraıda «Atameken» kásipkerler palatasy kásipodaqtar ortalyǵymen birge «Eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý, kásiptik aýrýlardyń profılaktıkasy» dep atalatyn jospardy jasaqtadyq. Sol josparda zııandy jumys oryndaryn azaıtý qarastyrylǵan. Osyǵan oraı 245 óndiristik nysannyń jumysy tekserilip, arnaıy attestasııadan ótkizildi. Qazir oblys aýmaǵynda 30 kásiporynmen «Nóldik jaraqat. Vizion Zero» memorandýmyna qol qoıyldy. Al 6 iri kásiporyn «Halyqtyq baqylaý» jobasymen jumys isteıdi, – deıdi I.Áýbákirov.
Basqarma tarapynan osyndaı qadaǵalaý jasalǵanymen, byltyr da jalaqy tóleýdi keshiktirip, jumysshylar aldynda qaryzǵa batqan kásiporyndar azaımaǵan. Oblystyq memlekettik eńbek ınspeksııasy basqarmasy aqparattyq taldaý bóliminiń basshysy Samal Úbiǵalıevanyń málimetinshe, byltyrǵy jeti aıda 1002 azamattan shaǵym túsken. Basqarmaǵa joldanǵan shaǵymnyń 907-si qaralyp, 146 kásiporynǵa tekserý jumystary júrgizilgen. Tekserýdiń qorytyndysymen eńbek zańnamasyn buzýdyń 224 deregi anyqtalǵan. Memlekettik eńbek ınspektorlary zańsyzdyqty joıý týraly 96 nusqama berip, Eńbek kodeksiniń talaptaryn buzǵandarǵa 182 ákimshilik hattama toltyrǵan. Sóıtip, 399 jumysshynyń eńbek quqyǵy qorǵalyp, memleket paıdasyna 22,7 mln teńge aıyppul óndirildi. Al jalaqy bereshegi bar 17 mekemede jumys isteıtin 181 jumysshyǵa 37,2 mln teńge jalaqysy tolyqtaı óndirilgen.
Eńbek daýlaryn sheshý maqsatynda qabyldanǵan tıisti is-sharalardyń nátıjesinde jumys jaǵdaıymen baılanysty 23, onyń ishinde 14 kásiporynda eńbekaqyny kóterý máselesi sheshimin tapqan. Jyl sońyna deıin 26 kásiporynda jumys isteıtin 337 jumysshynyń 59,4 mln teńge jalaqy bereshegi ótelgen.
– Byltyr sheteldik jumys kúshin tartqan 61 kásiporynda jospardan tys tekserý júrgizildi. Nátıjesinde 23 Qazaqstan jumysshysynyń eńbekaqysy tómendetilgeni, 33 sheteldik mamannyń berilgen ruqsatqa sáıkes kelmeıtin laýazymdy atqarǵany anyqtaldy. Buǵan 59 sheteldiktiń biliktiligi atqaratyn laýazymyna sáıkes emesi dáleldendi. Sondaı-aq qazaqstandyq jáne sheteldik jumys kúshi sanynyń ara qatynasyna qatysty 72, eńbekti qorǵaý jáne eńbek qaýipsizdiginiń saqtalmaýyna baılanysty 33, halyqty jumyspen qamtý zańnamasyn buzǵan 14 derek tirkeldi, – deıdi I.Áýbákirov.
Onyń aıtýynsha, oblysta eńbek janjaldary oryn alýy yqtımal 25 kásiporynda tıisti sharalar qoldanylyp, 18 kásiporynda bul másele jumysshylardyń paıdasyna sheshilgen. Al 7 kásiporynǵa qatysty tıisti jumystar áli de atqarylyp jatyr. Eńbek janjaldaryn boldyrmaý, onyń ishinde jalaqyny kóterý, merziminen keshiktirmeý, mindetti áleýmettik aýdarymdardy tóleý, óndiristik jaraqattardyń aldyn alý máseleleri 12 márte óńirlik úshjaqty komıssııa otyrysynda qaralǵan.
Al senbi, 11 aqpanda Teńiz ken ornyndaǵy jumysshylar birrettik syıaqyǵa qatysty túsinik berýdi talap etti. Atyraý oblysynyń ákimi men «Teńizshevroıl» JShS baspasóz qyzmetteri sol kúni Teńiz ken ornynyń úshinshi býyn zaýyty jobasynyń 42-ýchaskesine tartylǵan «Senimdi Kurylys» JShS-nyń 200 qyzmetkeri jınalyp, narazylyq tanytqanyn joqqa shyǵarmady. Jumysshylar 2022 jylǵy 31 jeltoqsanǵa deıin jumysqa qabyldanǵan qyzmetkerlerge bir rettik syıaqy tóleýdiń mán-jaıyn bilgisi keledi.
Ken ornyndaǵy jaǵdaıǵa baılanysty Jylyoı aýdanynyń ákimi Jumabek Qarajanov jetekshilik etetin arnaıy komıssııa quryldy. Komıssııa quramynda «Teńizshevroıl» JShS ókilderi, «Senimdi Kurylys» JShS basshylyǵy men jumysshylary, Atyraý oblystyq memlekettik eńbek ınspeksııasy basqarmasynyń qyzmetkerleri bar.
«Teńizshevroıl» JShS baspasóz qyzmetiniń aqparatyna qaraǵanda, merdiger kompanııalardyń jalaqysy 8,4 paıyzǵa óspegen qyzmetkerleri 500 myń teńge bonýs alady. Jalaqysy kóterilgen jumysshylarǵa tólenetin bonýs kólemi – 300 myń teńge. Osylaısha, bonýsqa ıe barlyq jumysshyǵa tólem teńdigi saqtalady. Mundaı bonýs tek bir ret tólenedi.
Jyl saıyn ken ornynda jazataıym oqıǵa tirkeledi. Máselen, byltyrǵy shildede úshinshi býyn zaýytynyń 42-ýchaskesinde júrgizilgen gıdrotest kezinde atmo-sferalyq gazy bar qubyrdyń flanesti qosyndysy úzilgen. Sonyń saldarynan jarylys bolyp, eki jumysshy oqıǵa ornynda kóz jumdy. Onyń biri – atalǵan ýchaskedegi jobany iske asyrýǵa tartylǵan «Senimdi Kurylys» JShS-nyń 1985 jylǵy jumysshysy. Keıin ken ornyndaǵy medısınalyq klınıkada «Agroprom tehnıka» JShS jumysshysy jantásilim etti. Úsh adam jaraqat aldy. Bıyl 8 aqpanda Teńiz ken ornynyń óndiristik aýmaǵynan tys jerde «West Dala» kompanııasyna tıesili vakýým sısternasy jaryldy. Sonyń saldarynan 30 jastaǵy jumysshy oqıǵa ornynda mert boldy. Taǵy bir jumysshy – 29 jastaǵy er adam túrli dene jaraqatymen aýrýhanaǵa jetkizildi.
О́ndiris ornynda jan túrshiktiretin osyndaı jazataıym oqıǵalar tirkelgenimen, elimizdiń ár óńirinen jumysqa kelýge nıettiler tolastar emes. Buǵan bos jumys oryndarynyń kóptigi men joǵary jalaqy tólenetini sebep bolýy múmkin. О́ıtkeni HeadHunter onlaın platformasynyń deregine qaraǵanda, elimizdegi bos jumys oryndarynyń shamamen 4%-y nemese 20 myńnan astamy vahtalyq jumyspen baılanysty eken. Máselen, Atyraý oblysynda vahtamen isteıtin qyzmetkerlerge suranys artyp otyr. Bul óńirdegi vakansııanyń úlesi 16%.
Vahtamen isteıtin jumysshyǵa usynylatyn eń joǵary jalaqynyń reıtınginde Atyraýdaǵy munaı-gaz salasynyń jobalaý ınjeneri kósh bastap tur. Bos jumys ornyn usynǵan kompanııa bilikti ınjenerge aıyna 1 mln 600 myń teńgeden asatyn jalaqy tóleýdi usynǵan. Al Teńiz ken ornyndaǵy jobaǵa merdigerlikke tartylǵan kásiporynda eńbek qaýipsizdigi, qaýipsizdik tehnıkasy jáne qorshaǵan ortany qorǵaý jónindegi menedjerdiń aılyq jalaqysy 1 mln 500 myń teńgeden asady.
Alaıda qarapaıym eńbek adamynyń kóńiline qaıaý túsiretin jalaqynyń tómendigi energetıka men temirjol salasynda da bar. Byltyrǵy tamyzda «AtyraýJaryq» AQ-nyń Jylyoı aýdanyndaǵy 80-ge jýyq qyzmetkeri eki kún jumysqa shyqpaı qaldy. Olardyń basty talabynyń biri – jalaqyny eki ese kóterý. Muny energetıkter alańsyz jumys isteýdiń basty tetigi sanaıdy.
«Qazaqstan temirjoly» AQ-ǵa qarasty Maqat aýdandyq bólimshesindegi temirjolshylardyń alyp júrgen jalaqysyna kóńili tolmaıdy. Sol sebepten, jeltoqsanda temirjolshylar kompanııa basshysynyń atyna úndeý joldap, eńbekaqyny esepteý júıesin ózgertýdi surady. Sóıtip, jalaqyǵa qatysty birneshe usynysyn bildirdi. Birinshiden, jalaqyny 100 paıyzǵa kóterýdi, ekinshiden, aılyq, toqsandyq syıaqy tóleýdi, úshinshiden, kásibı merekede bir aılyq jalaqy mólsherinde syıaqy berý jóninde ujymdyq kelisimshartqa ózgeris engizýdi talap etti.
Atyraý oblysy
