Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Bul joly joǵary oqý oryndaryna shartty negizde qabyldanǵandar, shyǵarmashylyqtan basqa daıyndyq baǵyttaryna, pedagogıkalyq baǵytqa aqyly negizde aýysqysy keletinder men mektepti támamdaıtyn túlekter jáne erekshe oqý qajettilikteri bar balalar baq synady. Talapkerlerdiń 95 myńy (77 paıyzy) qazaq tilinde, 28 myńy (23 paıyz) orys tilinde, 91 adam aǵylshyn tilinde tapsyrǵan.
– Testileý qorytyndysynda 102 myńǵa jýyq talapker shekti upaı jınady. Ol qatysýshylardyń jalpy sanynyń 83 paıyzyna teń. Talapkerlerdiń 21 myńnan astamy (17 paıyzy) shekti upaıdy jınaı almady. Degenmen biz barlyq beınejazbaǵa 31 jeltoqsanǵa deıin taldaý jasaımyz. Eger tyıym salynǵan zattardy paıdalaný faktisi anyqtalsa, sertıfıkattyń kúshi joıylady, – deıdi Ulttyq testileý ortalyǵynyń dırektory Rýslan Emelbaev.
Talapkerlerdiń 19 paıyzy matematıka-fızıkany tańdasa, odan keıingi kezekte bıologııa-hımııany qalaǵan úmitkerler tur. Olardyń úlesi 18 paıyzǵa teń. Sonymen birge 10 paıyz qatysýshy shyǵarmashylyqty unatsa, jańadan qosylǵan matematıka-ınformatıkaǵa talapkerlerdiń 10 paıyzy tapsyrǵan.
R.Emelbaev biryńǵaı testileýge tyıym salynǵan zattardy kirgizý áreketteri men UBT erejelerin buzý sany birshama azaıǵanyn jetkizdi. Testileý kezinde ereje buzǵan 98 adam aýdıtorııadan shyǵarylyp, nátıjeleri joıylǵan. Testileýge tyıym salynǵan zattardy kirgizbekshi bolǵan 62 talapker synaqty tapsyrý múmkindiginen aıyrylypty.
– Testileý «1 kompıýter – 2 kamera – 1 testilenýshi» qaǵıdasy boıynsha ótkizildi. Oqýǵa túsýshiniń test tapsyrý ornynda negizgi kameradan basqa, testilenýshiniń dybysyn jazý jáne qozǵalysyn tirkeý úshin aldyna veb-kamera ornatylady. Frontaldy veb-kamera talapkerdiń jeke basyn sáıkestendirýge jáne UBT kezinde bógde adamdardyń kirýin boldyrmaýǵa múmkindik beredi. Sondaı-aq bul qaǵıdat emtıhan tapsyrý barysyna baqylaý júrgizý jáne testileýdiń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý úshin qajet. Qańtardaǵy biryńǵaı testileýdiń qorytyndysy boıynsha bógde adamdardy kirgizý faktisi anyqtalǵan joq, – dedi ol.
Eske sala keteıik, joǵary oqý ornyna túsýge baq synaıtyn bıylǵy talapkerler biryńǵaı testileýdi bes ret tapsyrady. Iаǵnı qańtar, naýryz jáne tamyz aılarynda aqyly negizde oqý úshin, mamyr-maýsym aılarynda ótetin negizgi UBT-ny eki ret tapsyryp, eń jaqsy nátıjemen grant konkýrsyna qatysa alady.
Biryńǵaı testileýdiń formaty sol qalpynda saqtalǵanymen, «Qazaqstan tarıhy» (20 suraq) jáne «Oqý saýattylyǵy» (15 suraq) pánderiniń test tapsyrmalary sanyna ózgerister engizildi. Mysaly, «Qazaqstan tarıhy» – 20, «Oqý saýattylyǵy» – 15, «Matematıkalyq saýattylyq» – 15 jáne eki beıindik pán boıynsha 35 test tapsyrmasy usynylady. Barlyǵy – 120 tapsyrma. Eń joǵary upaı – 140. Testileýdiń jalpy ýaqyty – 4 saǵat (240 mınýt). Sonymen qatar erekshe bilim berý qajettilikteri bar balalarǵa qosymsha 40 mınýt beriledi. Jaýap nusqalarynyń da sany kemigen. Máselen, bir durys jaýaby bar test tapsyrmalarynda nusqalar sany 5-ten 4-ke deıin, bir nemese birneshe durys jaýaby bar test tapsyrmalarynda (úsh durys jaýaptan kóp emes) nusqalar sany 8-den 6-ǵa deıin azaıypty.
– Saladaǵy basty jańalyqtardyń biri – bıylǵy qańtardan bastap «ınformatıka muǵalimderin daıarlaý», «aqparattyq tehnologııalar», «aqparattyq qaýipsizdik» bilim berý baǵdarlamalary toptaryna túsýshiler UBT-ny «matematıka-ınformatıka» kombınasııasy boıynsha tapsyrady. Testileýge daıyndyqty jaqsartý maqsatynda biz oqý jylynyń basynda ınformatıka boıynsha UBT-da kezdesetin termınder tizimin jarııaladyq. Testileý barysynda qazaq tilinde tapsyrýshylar úshin termınderdiń oryssha jáne aǵylshynsha, orys tilinde tapsyrýshylarǵa qazaqsha jáne aǵylshynsha, aǵylshynsha tapsyrýshylarǵa qazaqsha jáne oryssha aýdarmasy usynylady. Barlyq talapker úshin testileýde kompıýter ekrandarynda kalkýlıator, Mendeleev kestesi jáne erigishtik kestesi qoljetimdi, – dedi R.Emelbaev.
UBT-ǵa daıyndyqty kúsheıtý maqsatynda Ulttyq testileý ortalyǵy oqý jylynyń basynda testileý pániniń spesıfıkasııalaryn, test josparyn, «Qazaqstan tarıhy» jáne «Dúnıejúzi tarıhynan» 100 data, «Informatıkadan» termınder tizimin, «Qazaq ádebıeti» jáne «Orys ádebıeti» pánderinen shyǵarmalar tizimin óz saıty men áleýmettik jelilerde jarııalady.
Sonymen birge Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstriniń tapsyrmasymen 2022-2023 oqý jylynyń basynan bastap Ulttyq testileý ortalyǵy otandyq joǵary oqý oryndarymen birlesip mektep túlekterine aqparattyq-túsindirý jumystaryn júrgizýde. Qazir Aqmola, Aqtóbe, Atyraý, Mańǵystaý, Ulytaý, Túrkistan oblystary men Almaty, Shymkent jáne Astana qalalarynyń oqýshylary aqparattyq-túsindirý jumystarymen qamtylǵan.
