Senat tóraǵasy jıynda Palatanyń kún tártibindegi óńirlerdiń damýy men memlekettik óńirlik saıasattyń tıimdiligi týraly parlamenttik tyńdaý erekshe mańyzǵa ıe ekenin atap ótti. Máýlen Áshimbaev búginde Senat óńirlerdiń múddesin qorǵaıtyn Palata retinde óz jumysyn qaıta aıqyndap jatqanyn atap ótti. Sondaı-aq bul Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasy boıynsha júzege asyrylyp jatqan saıası aýqymdy reformalardyń zańdy jalǵasy ekenine toqtaldy.
«Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev óńirlik saıasatty jetildirý jóninde naqty mindetter júktedi. Shyn máninde, qýatty óńirler – elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq ál-aýqaty men básekege qabilettiliginiń negizi. Memleket basshysy únemi osy qaǵıdaǵa basa mán berip keledi. Sondyqtan óńirlerdiń teńgerimdi damýyna yqpal etý Senattyń basym mindetteriniń biri dep belgilep otyrmyz. Jalpy, sońǵy ýaqytta Parlament aımaqtardaǵy problemalardy sheshýge arnalǵan ondaǵan zań qabyldady», dedi Máýlen Áshimbaev.
Senat tóraǵasy atap ótkendeı, óńirlerdegi ınfraqurylymdyq problemalar – jylýmen jáne elektrmen jabdyqtaý, joldardyń, áleýmettik ınfraqurylym jaǵdaıynyń tómendigi, sondaı-aq halyq tabysy deńgeıiniń azdyǵy mańyzdy bolyp qala beredi.
«Memleket basshysy «Investısııa ornyna tarıf» baǵdarlamasy arqyly óndiris qýatynyń tozýyn azaıtý týraly naqty tapsyrma berdi. Bul rette óńirlerdegi jylýmen jabdyqtaý jelilerin jańǵyrtý jumystaryn jandandyrý asa mańyzdy. Olardyń 50 paıyzdan astamy ábden tozǵan. Keıbir aımaqtarda bul kórsetkish 80 paıyzǵa deıin jetken. 2023 jylǵy bıýdjetti naqtylaý aıasynda osy maqsatqa qarjy bólý josparlanyp otyr. Azamattardyń ál-aýqatyna tikeleı qatysy bar osy máselelerdi dáıekti túrde sheshý qajet. Sonymen birge sapasyz nashar joldar da óńirlerdi damytýdy tejeıtin faktorlardyń biri ekeni anyq. Senatorlar bul máseleni depýtattyq saýaldarda jıi kóterip keledi. Qazirgi ýaqytta respýblıkalyq joldardyń jartysynyń ǵana jaǵdaıy jaqsy», degen Máýlen Áshimbaev óńirlerdiń negizgi problemalaryna nazar aýdardy.
Budan keıin Premer-mınıstrdiń birinshi orynbasary Roman Sklıar baıandama jasady. Onyń aıtýynsha, byltyr 3 myń shaqyrym jylý sýmen jabdyqtaý jáne sý burý jelileri jańartylǵan. Bıyl 2 myń shaqyrymǵa jýyq jelini qaıta qurý esebinen tozý kórsetkishin 50 paıyzǵa azaıtý josparda bar.
«Sýmen jabdyqtaý qyzmetimen qala jáne aýyl turǵyndary tıisinshe 98 paıyz jáne 94 paıyz deńgeıde qamtylǵan. Bıyl sýmen qamtý qyzmetine 172 mlrd teńge bólindi. Nátıjesinde, qala turǵyndarynyń 98,7 aýyl turǵyndarynyń 96 paıyzy qamtylady. 2025 jyldyń sońyna deıin halyqty aýyzsýmen qamtý 100 paıyzdy quraıdy. Halyqtyń jáne ekonomıkanyń ósip kele jatqan qajettilikterin eskere otyryp energııa kózderiniń qýattylyǵyn arttyrý sharalary júrgizilip jatyr. О́tken jyly alǵash ret jańa stansalar salý boıynsha aýksıondar ótkizildi. 2026 jylǵa qaraı Almaty, Qyzylorda, Túrkistan jáne Ulytaý oblystarynda jalpy 1700 MVt qýattylyǵy bar ıkemdi generasııa kózderi júzege asyrylady», dedi R.Sklıar.
Zamanaýı tehnologııalardy engize otyryp Ekibastuzdyń jańa GRES-3 qurylysynyń jol kartasy ázirlengen eken. «Samuryq-Energo» Ekibastuz GRES-2 qosymsha energobloktar salý jobasyn júzege asyrady. Aqsý GRES-in keńeıtý josparlanǵan.
«О́tken jyly jalpy qýaty 385 MVt bolatyn jańartylatyn energııa kózderiniń 12 nysany iske qosyldy. Bıyl 276 MVt jańartylatyn energııa kózderiniń 15 nysany iske qosylady. Nátıjesinde, jańartylatyn energııa kózderin óndirý úlesi 5 paıyzǵa deıin óspek. 2025 jylǵa deıin qýattylyǵy 757 MVt bolatyn jańartylatyn energııa kózderiniń 41 jobasyn paıdalanýǵa berý josparda bar. Memleket basshysynyń tapsyrmasymen barlyq jylý elektr stansalary men elektr jelilerine revızııa júrgizilýde. Bul tekserý birinshi toqsanda aıaqtalady. Tekserý qorytyndysy boıynsha tıisti sharalar josparyn qabyldaımyz. Sonymen qatar aýqymdy jóndeý naýqanyna daıyndalyp jatyrmyz. Menshik ıeleriniń jaýapkershiligi qaıta qaralyp baqylaý-qadaǵalaý fýnksııalary men salanyń jalpy tıimdiligi kúsheıtiledi. Arnaıy komıssııa tez arada jańǵyrtýdy qajet etetin 19 problemaly TES-ti anyqtady. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, Kókshetaý jáne Semeı qalalarynda jańa jylý elektr stansalaryn salý Pavlodar men Ekibastuzdaǵy jylý elektr stansalaryn jańǵyrtý jumystary júrgiziledi», dedi R.Sklıar.
Sondaı-aq Premer-mınıstrdiń orynbasary gazdandyrý jumysyna da toqtaldy. Máselen, ótken jyly 142 joba júzege asty. Bıyl 56 eldi mekenniń 167 myń turǵynyn gazben qamtamasyz etý úshin 86 joba josparlanǵan. Bul eldi gazdandyrý deńgeıin 60 paıyzǵa jetkizýge múmkindik beredi.
«О́ńirler ishinde jáne óńirler arasyndaǵy kólik baılanysyn qamtamasyz etý úshin júıeli jumystar júrgizilip jatyr. Sońǵy 3 jylda 8 myń shaqyrymnan astam respýblıkalyq mańyzy bar joldar salynyp jóndeldi jáne 9,5 myń shaqyrymnan astam jergilikti mańyzy bar joldar jóndeldi. Nátıjesinde, standartty jaǵdaıdaǵy joldardyń úlesi respýblıkalyq jelide 91 paıyzǵa jergilikti jelide 85 paıyzǵa artty. 2023 jyly 7 myń respýblıkalyq mańyzy bar joldy jáne 3 myń shaqyrym jergilikti jelilerdi qaıta qurý jáne jóndeýmen qamtý josparlanǵan», dedi R.Sklıar.
Budan bólek, baıandamashy baspana máselesine de toqtaldy. Premer-mınıstr keltirgen derekterge súıensek, byltyr elimizde 15 mln sharshy metr 130 myńnan astam turǵyn úı salyndy. Turǵyn úı qurylysyna salynǵan ınvestısııa ótken jylmen salystyrǵanda 17 paıyzǵa artyp 2,9 trln teńgege jetti. Bıyl 15 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa beriledi.
Budan keıin senator Serik Shaıdarov baıandama jasap, joǵaryda atalǵan problemalar senatorlardyń halyqpen kezdesýlerinde jáne Parlament Senatynyń «О́ńir» depýtattyq tobynyń otyrystary barysynda jıi kóteriletinin aıtty. Senatordyń aıtýynsha, qazirgi tańda «ortalyq» pen «aımaqtar» arasynda tıisti baılanys ornatylmaǵan.
«Basqarý deńgeıleri arasynda ókilettikterdi teńgerimdi bólý jónindegi jumysty kúsheıtý qajet. Jergilikti atqarýshy organdar óńirlerdegi problemalardy sheshý úshin jetkilikti ókilettikterge ıe bolýǵa tıis. Al óńiraralyq máseleler ortalyq deńgeıde sheshilýi kerek. Problemalardyń aýqymdylyǵy men ózektiligi óńirlerdiń odan ári tıimdi damýyn qamtamasyz etýge qaýip tóndiretini sózsiz. Sondyqtan óńirlik saıasatty jetildirý boıynsha jedel jáne utymdy sharalar qabyldaýdyń mańyzy zor», dep túıindedi Serik Shaıdarov.
Is-sharany qorytyndylaǵan Senat tóraǵasy Máýlen Áshimbaev aıtylǵan barlyq usynys parlamenttik tyńdaýdyń qorytyndysy boıynsha ázirlenetin usynymdarǵa engizilip, Úkimetke jiberiletinin aıtty. Sondaı-aq ol máseleler Senattyń aldaǵy jumysynda da eskeriledi.
«Aıtylǵan basymdyqtardy iske asyrý úshin Senat depýtattary Úkimetpen birlesip jumys isteýge daıyn. Osy rette óńirlerdi damytý Senat jumysyndaǵy negizgi basymdyqtardyń biri ekenin taǵy da atap ótkim keledi. Biz osy baǵytty árdaıym nazarda ustaımyz. Bul – halyqtyń da basty talaby. Qazir azamattarymyz bizden naqty nátıjeler kútip otyr. Búgingi tyńdaý óńirlerimizdi damytý jáne azamattarymyzdyń ál-aýqatyn arttyrý jolyndaǵy birlesken jumysymyzdyń jańa kezeńine jol ashyp berdi dep oılaımyn», dedi Máýlen Áshimbaev.
Tyńdaý barysynda Aqtóbe, Jambyl, Soltústik Qazaqstan oblystarynyń ákimderi Eraly Toǵjanov, Nurjan Nurjigitov jáne Aıdarbek Saparov, Dúnıejúzilik banktiń Ortalyq Azııa boıynsha óńirlik dırektory Tatıana Proskýrıakova, Jas sarapshylar klýbynyń músheleri, sondaı-aq taǵy basqa azamattar baıandama jasady.
